fríggjadagur 15. november 2002síða 8

Frá fríggjadegi 15. november til hósdagin 21. november Frá fríggjadegi 15. november til hósdagin 21. november Bruce Willis spælir høvuðsleiklutin sum tann kendi yvirgangsmaðurin, sjakalur- in. Hann fær eina uppgávu sum er at drepa ein persón, sum er millum hægstu embætismenn í USA. Samleikin hjá offrinum er loyniligur. Avtalan er, at sjakalurin fær 70 milliónir dollarar tá uppgávan er fullførd. Men Sjakalurin livur upp til navnið og nýtur jaktina minst líka so nógv sum tað at drepa. Eisini sjálvt um hann veit, at hann aft- aná verður noyddur til at krógva seg fyri altíð. Sjakalurin er ein topp-pro- fessionellur leigudrápsmaður, sum hev- ur tað kyniska, sum skal til. Hann er nærum ómøguligur at fanga, tí hann megnar at skifta samleika og hvørva fullkomiliga. Av tí, at Sjakalurin er før- ur fyri at útynna tað so at siga ómøgu- liga, verður hann til ein gátuføran per- són, sum FBI ivast í er til. FBI fer tí eftir tí fyrrverandi IRA-yvirgangs- manninum, Declan Mulqueen (Richard Gere),úr fongslinum, har hann situr ein dóm upp á lívlangt fongsul. Declan er tann einasti, sum kennir Sjakalin og kann steðga honum. Men tá Mulqueen saman við FBI og tí russisku eftirlits- tænastuni koma ov nær Sjakalin, enda teir hinumegin byrsumúlan. Leikandi: Bruce Willis, Richard Gere, Sidney Poitier Leikstjóri: Michael Caton-Jones. Sjakalen Sunnukvøldið kl. 20.00 15 14 Nr. 220 - 15. november 2002 Tilboðini til børn og familjur í Føroyum við serligum tørvi eru ikki nóg góð. Tað var staðfest á ráðstevnu í Norðurlandahúsinum , har trivnaðar- og heilsustøðan verður sett undir sjóneyku. Ein spurnarkanning avdúkaði, at fakfólk rópa neyðarróp vegna børnini BØRN Í FØROYUM Ingi Rasmussen Børn við serligum tørvi eru dottin burturímillum í væl- ferðarsamfelagnum. Tað var niðurstøðan hjá Eyðuni Christiansen, sam- felagsfrøðingi, á ráðstevn- uni »Føroysk trivnaðar- og heilsumál nú og í framtíð- ini«, sum verður hildin í Norðurlandahúsinum í hes- um døgum. Tað er nýggja Trivnaðar- og heilsuráðið, sum skipar fyri ráðstevnuni. Ráðið hevur sett eina umfatandi kanning av føroyska al- manna- og heilsuverkinum verk, og tað vóru fyribils úrslit frá hesi kanningini, sum Eyðun Christiansen legði fram. Spurnarbløð eru send stovnum og skipanum, sum vara av føroysku børnun- um. Og niðurlagið, sum gekk aftur hjá heilsusystr- um, sjúkrasystrum, peda- gogum og lærarum var, at neyðuga orkan ikki er at taka sær av børnum við ser- ligum tørvi og teirra familj- um. Ov stutt skipan Tá ið foreldur at nýføðing- um koma heim av føði- deildini, fáa tey tilboð um heimavitjanir frá heilsu- systraskipanini. Heilsusyst- irin kannar og eygleiðir barnið og ráðgevur foreldr- um um menningina hjá barninum. Tá barnið er 18 mánaðir vitjar heilsusystir- in ikki meira. Barnið kemur ikki aftur fyri teirra eygu, fyrr enn tað kemur í skúla og skúlaheilsusystraskipan- ina. Tað halda heilsusystr- arnar vera stak óheppið, tí tær eru ofta tann sakkunn- leikin, ið fyrst ber eyga við, at barnið ella familjan hev- ur ein serligan tørv. Heilsusystrarnar møta við skúlabyrjan nógvum børnum við trupulleikum, ið kundu verið fyribyrgdir ella viðgjørdir fyrr, um til dømis heilsusystraskipanin hevði eitt skipað fyribyrgj- andi tilboð til børn í aldrin- um 2 til 6 ár, siga heilsu- systrarnar í kanningini. Ongin psykiatari Á landssjúkrahúsinum er B4 einasta barnadeildin í landinum. Í sínum svari sigur deildin, at hon í ávís- an mun átekur sær uppgáv- ur, ið áttu at verið loystar aðrastaðni. Hugsað verður fyrst og fremst um barna- psykiatri og fysiurgiska uppvenjing av brekaðum børnum. Brekaði børn við serligum tørvi eru ofta inn- løgd longri enn neyðugt, tí ongir umlættingarstovnar ella stovnar, ið taka sær av fysiurgiskari venjing, eru til hesi børnini. Víst verður eisini á, at tørvurin á barna- og ung- dómspsykiatriskari viðgerð ikki er nøktaður. Í álitinum »Psykiatriætlan fyri ár 2000« verður mett, at um- leið 600 børn og ung hava tørv á psykiatriskari við- gerð. Tað er í løtuni ongin føroyingur útbúgvin í barna- og ungdómspsyki- atri, men fólk vera send úr Danmark at viðgera børn- ini. Hetta nøktar sambært psykiatriska deplinum á Landssjúkrahúsinum langt frá tørvin á økinum, um- framt at málsligi trupulleik- in eisini ger vart við seg. Fá starvsfólk Øllum kunnugt er ansingar- trupulleikin av børnum stórur í Føroyum, men hann er batnaður nakað væl, síð- an kommunurnar yvirtóku økið. Trupulleikin er bara, at talið av pedagogum ikki stendur mát við økta talið av stovnsplássum. Í dagstovnalógini sten- dur, at minst tveir triðingar av starvsfólkunum á einum ansingarstovni skulu hava útbúgving, men mett verð- ur, at bara helmingurin av pedagogstørvunum eru sett. Leiðarar fyri dagstovnar siga í hesum døgum í yvir- lýsing, at tørvur er á umleið 130 pedagogum, men talið á pedagogum veksur bert við 24 um árið. Tørvurin á námsfrøðing- um minkar serliga um møguleikarnar hjá stovnin- um at hjálpa børnum og familjum við serligum tørvi. Og tað er serliga undir slíkum umstøðum, at tann fakliga vitanin er týdn- ingarmikil, siga ansingar- stovnarnir í kanningini. Skúlin svíkur Í Fólkaskúlanum er sama skilið. Í álitinum »Lærari í Føroyum 2002«, verður víst á, at ein meiriluti av lærarunum ikki metir, at skúlaverkið megnar at taka sær av næmingum við ser- ligum tørvi. Sostatt livir Fólkaskúlin ikki upp til at vera ein eindarskúli, har næmingarnir hava javn- bjóðis møguleikar, og har undirvísingin er lagað til einstaka næmingin. Á Sernámsdeplinum hava 45 børn við serligum tørvi sína dagligu skúla- gongd. Talan er um deyv og menningartarnað, har fleiri eru fjølbrekað børn. Men heldur ikki her, er orkan, ið verður sett av til børnini við serligum tørvi, nøktandi. Stovnurin metir seg at fáa alt ov lítla játtan í mun til tað virksemið, ið stovnurin skal standa fyri. Tá Eyðun Christiansen tók saman um kanningina var niðurstøðan sostatt ein- føld: Børnini við serligum tørvi detta burturímillum, og stórur tørvur er á ar- beiðsmegi við fakligum kunnleika. Endaliga frágreiðingin skal eftir ætlan vera liðug 31. desember, men hon er so umfatandi, at ivasamt er, um hon er liðug til ta tíð. Børn við serligum tørvi slept upp á fjall Eyðun Christiansen, samfelagsfrøðingur, gav landsstýrismonnum Bill Justinussen og Páll á Reynatúgva nakað at hugsa um á ráðstevnuni um trivna og heilsu í Føroyum Mynd: Jens K. Vang Meginfelag teirra brekaðu ætlar aftur í ár at lata eina viðurkenning til onkran, sum hevur gjørt tað høgligari fyri tey brekaðu at vera til. Nú sóknast felagið eftir upp- skotum Ingi Rasmussen Eitt av stríðsmálunum hjá MBF er, at øll kunnu vera saman uttan darvandi fysiskar forðingar. Felagið hevur tí valt at nýta høvið á altjóða degnum hjá teimum brek- aðu, sum er 3. desember, til at lata eina viðurkenning til ein per- són ella stovn, ið hevur gjørt eitthvørt munagott, sum sæst og merkist hjá teimum brekaðu. Higartil hevur MBF latið viðurkenningina tríggjar ferðir, og aftur í ár ætlar felagið at heiðra onkran. Tí heitir felagið á fólk í Føroyum at vísa sær á persónar ella stovn- ar, sum tey meta hava uppiborið hesa viður- kenning. Viðurkenningin var fyrstu ferð latin í 1995 til Margarinfabrikkina fyri í umbyggingini at hava gjørt tað møguligt hjá øllum at kunna luttaka í virkseminum í húsinum uttan mun til førleika. Í 1999 fór viðurkenn- ingin til Strandferðsluna fyri broytingar umborð á Smyrli, so tað gjørdist meira atkomiligt fyri øll, og fyri at Sandoyarferjan varð teknað soleiðis, at koyristólar uttan trupul- leikar kundu koma um- borð. Í 2001 fingu eigararnir av Pállsstovu viðurkenn- ing fyri av sínum einting- um og fyri egnan kostnað at hava framt eina umbygging, sum gjørdi tað møguligt hjá øllum at luttaka í virkseminum uttan mun til førleika. Um fólk hava eitt upp- skot um onkran, sum tey halda eigur at fáa hesa viðurkenning, kunnu tey seta seg í samband við MBF á telefon 317373 skjótast gjørligt og í seinasta lagi hósdagin 21. november. MBF sóknast eftir uppskotum C M Y K 14