leygardagur 23. august 1986síða 18

Síða 18 Fiskaarbeiði fyrr Ein av teimum kvinnum, sum veit nógv at siga um fiskaarbeiðið á Tveroyri fyrr, er Ingeborg Jacob- sen. Ingeborg er 80 ara gomul. Pápin var úr Sumba og mamman ur Vági, men tey fluttu, eins og mong onur, til Tver- oyrar, har tey kundu fáa arbeiði Ingeborg vaks upp ! Valinum, og sigur hon, at mangan var tungt at fáa endarnar at rekka saman, men við felags- tekum bar til Aftan á lokna skúlatið fór hon at arbeiða í fiski, og gjerdist hetta — burtursæð frá nekrum ár- um, ið hon var í Danmark — hennara lívsstarv. Tað var ikki nakað lætt arbeiði at vera ifiskinum, men skuldi ein hava eina dag- len, var einki annað til at taka. Tá Ingeborg byrjaði í fiskinum, var lenin bert eini 10 oyru um tíman. Arbeiðsdagurin var eisini munandi longri og eingin yvirtíðarlen var. Og ikki var sjáldan, at arbeitt varð út yvir vanliga tíð, tí var fiskurin fyrst b reidd- ur út á fiskaplássið, so skuldi hann eisin fáast saman aftur um dagin, so tað var ikki óvanligt at heimi seint á Koma kveldið. Um veturin var fiskurin turkaður inni, meðan hann um summarið varð breiddur á fiskaplássini. Einki útvarp var, so tá boðast skuldi til arbeiðis, varð ringt við eini klokku, ella eitt flagg vundið á stong. So var at bera skjótt at at fara til ar- beiðis. Var veðrið til vild- ar, varð byrjað kl. 6 á morgni. So var at fáa fiskin breiddan út á fiska- plássini og tað skuldi ganga skjótt fyri seg, tí var sólki frammi, gjørdust steinarnir heitir og fiskur- in kundi loypast. Tungt arbeiði Fiskurin varð borin út á beru, og var hetta tung arbeiði fyri konufólk, tí ofta var teinurin langur. Heilt av brúnni og niðan, har sjúkrahúsið stendur í dag. Tvær vóru um at bera hverja beru. Mannfólk vóru eingi. Teir vóru til skips. Væl skuldi fylgjast við, nær fiskurin var nóg góð- ur. Hetta varð gjørt við at handla fiskin og so varð mett um, um tað var 3/4, 7/8 ella fullvirkaður fisk- ur. Var fiskurin fullvirk- aður, varð hann pakkaður inn í hessian, og fiskurin var tá greiður til avskip- ingar Nr. Um veturin, tá frost, kavi og vindur herjaðu, var mangan baldrut at vera í fiskinum. Tá h endi ikki so sjáldan, at klæðini vóru nærum fryst uppi á okkum, sigur Ingeborg og tú hómar eitt tár í eygna- krókunum, tá hon minnist á tilikar dagar. Tað var ikki óvanligt at sláa ein ring og tríva í eina vísu, so eitt sindur av hita kundi fåat í kroppin.Inge- borg sigur, at fólk á bygd ofta løgdu hetta ut sum um fiskagenturnar á Tveroyri hevdu kenning, men so var ikki. Kuldin dreiv tær til hetta. Tá var ikki nakað, sum æt miðsteðuhiti, so ikki var óvanligt at koma heim til kalt hús. So var at fáa øskuna úr komfýrinum og kynt, so klæðini kundu heingjast at turka, tí somu klæðini skuldu nýt- ast aftur dagin eftir. Ingeborg minnist, at tær funnu uppá t seyma sær »kittlar«, sum tær smurdu við fernis so regn ikki slapp igjøgnum. Hetta hjálpti munandi. Stúvlar funnust heldur ikki. Einans tuflur og húðaskógvar, og tí var ikk óvanligt at hava vátar føtur. Drúgvur dagur — Lítil løn r t ta leikaði hart á millum fiskafólk og reidarar. Ti tóku fólk seg saman og stovnaðu fakfelag, so tey kundu standa saman, tå krøv um arbeidsumstødur, hægri løn, o.s.fr. vórðu ford fram. Ingeborg var burtur- stedd, tá Fiskepigernes Fagforening varð stovn- að, men minnist væl, tá nakrar fiskagentur á vetr- ardegi fóru til Hvalbiar at tosa við »juristin« at fáa hann at leggja teimum lag á, hvussu fram skuldi far- ast í samband við stovn- anina. Fyrsta krav tær fingu framt, var at fyri at sleppa til arbeiðis, mátti tú melda teg inn í fakfelagið. Tá Ingeborg kom aftur til Tveroyrar at arbeiða, luttók hon fleiri ferðir í samráðingum, sum fóru fram millum Fiskepiger- nes Fagforening og reið- ararnar. Samráðingarnar fóru altíð fram í Klubb- anum, og ofta gingu bylgjurnar hegar millum partarnar, og ikki so sjáldan endaði tað við, at lýst varð til verkfall. Tað vóru íkki allir reiðarar, ið vildu góð- kenna verkfalsrættin hjá arbeiðsfólkinum. Onkur royndi seg við at koyra flaggið upp og boða til ar- beiðis. Tá var tað neyðugt hjá fiskagentunum at halda vakt á ymiskum FR stødum, so eingin fór til arbeiðis, og ofta leikaði hart á, eisini innan- hýsis, tí tað var altíð onk- ur, ið hevði lyndi til at lýða boðum reidarans, men: >Okur vunnu altid«, heldur Ingeborg fyri. Tað var heldur eingin sjálvfylgja at fáa lenina útgoldna. Vanligt var at nýta »kladdabøkur« har bæði tað, ið keypt varð, og tann forvunna inn- tekan. vóru ferd í. Vóru pengar til avlops, so vóru teir útgoldnir seinni. Hjá mannfólkunum gekk altíð verri at fáa síni krev framd. Komu teir at heinta pening, teir áttu fyri ein túr, kundu teir verða spurdir um, hvat teir skuldu brúka peng- arnar til, hví teir skuldu hava so nógv 0.s.fr. Í dag er hetta tíbetur sega Alt hetta er tíbetur sega í dag og er tað ikki minst tí slóðbrótandi fakfelagsar- beiðinum, ið fór fram á Tveroyri, fyri at takka. Teimum, sum stóðu fremst í striånum, kostaði tað mangan. Ti er Inge- borg hørm um, at virding- in fyri hesum fólkum er alt ov lítil millum fólk í dag. Tev kenna ov lítið til 94 — 23. august 1986 ES Einasta arbeiði, id var at fáa, var fiskaarbeiði. Hetta var strævið arbeiði og illa lent. søguna. Hesi, ið brutu slóð, eiga at verða vird í spekt og sóma. Uttan teirra strid hevði stødan ikki verið so fræg. sum hon er í dag, sigur Ingeborg Jacobsen. Ingeborg er í dag 80 ára gomul, og er hon bert ein av mongum, sum kann minnast aftur á eina strævna tid á Tvøroyri, tå fólk ikki áttu pengar um hendur, men kortini kendu seg rík. Tað lýsir av henni, at hon er góð við staðin, og hoast sín hega ladur fer hon fegin upp í fylgið og er altið til reiðar at verja borg. | | Í | | i