hósdagur 28. august 1986síða 8

Síða 8 Nr. 96 — 28. august 1986 Arbeiðsumhvervið á flakavirkjunum Missa heilsuna av vånaligum umsteðum At arbeiða á flakavirki er ikki bara at vinna sær inntøku. Tað er eisini at missa heilsuna. Arbeiðsvanlukkurnar eru nógv- ar. Kvinnurnar hava eksem, gikt, ilt í liðum og limum, hava krím, og nýta nógvan heilivág fyri at doyva ta ringastu pínuna. Tær flestu kvinnurnar halda bara til hetta arbeiðið í fá ár. Nú flakavirkjunum er farin at tróta fólk, verður fleiri greitt, at åbøtur mugu gerast á arbeiðsumhvervið í høvudsvinnuni á landi. Seinastu tíðina eru fleiri atfinningar settar fram móti arbeiðsumsteðurnar á flakavirkjunum. Tað kemur javnan fram í blød- um og aðrastaðni, hvussu illa nógv trívast í arbeið- inum. Ungar gentur hava sagt, at tær fara bara at arbeiða á flakavirki, um eingin annar meguleiki er at vinna sær innteku. Hvussu heilsuskaðiligt tað er at arbeiða á flaka- virki, kemur fram í eini kanning, ið Jákup Pauli Joensen hevur gjørt í samband við útbúgving sína á Roskilde Univer- sitetscenter. Jákup Pauli Joensen er cand. tech. soc. Hann hevur vent sær til arbeiðsfólkið á fimm fer- oyskum flakavirkjum, ið tilsamans arbeiða 36 pst av fiskinum, sum øll flakavirkini í landinum taka ímóti. Jákup Pauli spurdi bæði menn og kvinnur, ell tey tima- lentu, men av tí at ov stórur partur av monn- unum ikki læt inn aftur spurnarblaðið, er frágreið- ing hansara so at siga burtur av ein lýsing av ar- beidsumstødunum hjå flakakvinnunum. Lika ringt sum aðrastaðni Hetta er fyrsta kanningin, ið gjørd er av arbeiðsum- stødunum á feroysku flakavirkjunum. Í eðrum londum eru nógvar tilikar kanningar gjerdar. Ikki er líkt til, at steðan her er betri enn aðrastaðni. Flakavirki hava verið í Feroyum næstan ein mansaldur. Um hvussu tað ber til, at einki er gjørt fyri at beta um arbeiðs- umhvervið, sigur Jákup Pauli: Tað hevur ongantið áður verið nøkur orsøk til at gjørt åbøtur, tad hevur ikki verið nakrar figgjar- ligur fyrimunur í ti. Tað almenna hevur heldur ikki strongt á. Ikki fyrr enn nú, arbeiðsmegin er farin at tróta, koma spurning- arnir fram. Hann heldur ikki, at tað ber til at leggja ábyrgdina á tey einsteku virkini, tí tey hava síni figgjarligu áhugamál at rekka. Men landsstýrið hevur ábyrgd. Lógir eru gjørdar, ið skulu tryggja folkinum eitt betri arbeiðsumhvervi, men tað almenna hevur ongantíð fingið hesar lógir at virka í Lagt til rættis: randi drúgvu kanningina av arbeiðsumsteðun- um hjá kvinnunum í hevuðsvinnu okkara Feroyum. Ein onnur or- sek er, at trýstið frá ar- beiðararersluni hevur heldur ikki verið nóg stórt, at tað hevur munað. Í ødrum londum eru åbøtur gjørdar orsakað av trýsti frá fakfelogunum, og tá landsmyndugleik- arnir hava skilt, at tað ikki hevur loyst seg at hava vánaligt arbeiðsum- hvervi, tí tað kostar ov nógv í eðrum sosialum og heilsuligum útreiðslum. Men har bera arbeidsgev- ararnir sterri part av hes- um útreiðslunum, og tí kunnu teir vidhvørt siggja fyrimun i at gera iløgur í eitt betri arbeiðsumhvervi sigur Jákup Pauli. Alt at vinna Feroysku arbeiðsgevarar- nir gjalda kortini nógv fyri, at arbeiðsumhvervið er so vånaligt. Fólkið stødast ikki á flakavirkj- unum, og tað kemur ikki tað sama burtur úr, tá nýggj fólk alla tíðina skulu venjast upp til ar- beiðið. — Vit kunnu tó íkki vænta, at tey einsteku virkini skulu gera tær stóru broytingarnar. Tey kunnu ikki vinna tað stóra við at gera arbeiðsum- stødurnar betri, men landið sum heild hevur nógv at vinna. Bara at trýsta á virkini, hjálpir einki, ti tey stridast sum oftast við at yvirliva Skulu fólk velja millum eitt betri arbeiðsumhvervi ella at varðveita arbeiðið, so velja tey sjálvandi ar- beiðið. Nógv fólk hava ta fatan, at tey ikki mugu krevja ov nógv av ótta fyri at missa arbeiðspláss- 3. hver flakakvinna nýtir regluliga heilivág 4. — 5. hver flakakvinna hevur verið fyri arbeiðs- vanlukku seinasta árið