týsdagur 19. november 2002síða 8

Nr. 222 - 19. november 2002 15 VIÐMERKINGAR Norðoyatunnilin á einum vegamóti Løgtingið fer í dag at hava fyrstu viðgerð av uppskoti frá lands- stýrinum um at gera broytingar í anlegs- lógini fyri Norðoya- tunnilin, soleiðis at einki verður játtað tvey tey komandi ár- ini, og at síðsta játt- anin á fíggjarlógini verður útsett inntil 2009. Í hesum sam- bandi hava tveir klaksvíkingar, sum búgva í meginøki- num, hesar viðmerk- ingar til spurningin um fast samband um Leirvíksfjørð Símun Absalonsen, Tórshavn Jóannes Hansen, Toftir Fyrsti undirsjóvartunnilin í landinum er um at vera lið- ugur og í vikuni, sum fór, varð alment, hvussu gjaldið fer at vera fyri at koyra millum Streymoynna og Vágarnar. Politisk semja er um at gera ein undirsjóvar- tunnil ímillum Eysturoynna og Borðoynna og alterna- tivið, sum var byggjan av ferju til siglingina um Leir- víksfjørð, er heilt slept. Ein spurningur, sum politikar- arnir eru nógv upptiknir av, er, um farast skal undir hesa verkætlan beinan veg- in, ella um best er at bíða nakað, tí at fíggjarkarmar landsins eru so trongir. Sambært dagsskránni fyri tingfundin týsdagin 19. november, verður anlegs- lógin viðgjørd á hesum fundinum. Nú er ætlanin at játtanin skal toyggjast upp- aftur meiri. Tær 205 mill- iónirnar skulu játtast so- leiðis: í 2002 32,5 millión- ir, 2005-2008 32,5 millión- ir um árið og 42,5 milliónir í 2009. Tað verður sagt í viðmerkingunum til broyt- ingaruppskotið, at hetta fer ikki at seinka verkætlanini. Tíðin fer at vísa, hvussu tað verður við hesum. Í við- merkingunum til uppskotið verður sagt, at karmarnir á fíggjarlógunum fyri 2003 og 2004 eru trongir. Tað verður roknað við, at teir verða rúmari, tá ið nýggi Smyril er liðugt goldin. Um hetta verður soleiðis, vald- ast um raðfestingina, sum fasta sambandið um Leir- víksfjørð fer at fáa. Í einum sakligum kjaki um er tað altíð týdningar- mikið at øll viðkomandi viðurskifti verða lýst, tá ið politikararnir skulu taka støðu. Niðanfyri standandi er okkara ískoyti til kjakið um Norðoyatunnilin júst nú. Geografisk lýsing Bústaðarmynstur føroyinga kann geografiskt flokkast í tríggjar bólkar, sum sam- bært fólkayvirlitið tann 1. august í 2000 er lutað so- leiðis: • Mistaðarøkið 66,7% • Fýra størri randarøki 31,9% • Fleiri smærri randarøki 1,4% Hyggja vit at teimum størru randarøkjunum fáa vit hesa uppbýting av bústaðar- mynstrinum í prosentum: Vágar 5,7 Suðuroy 10,8 Sandoy 3,0 Borðoy, Kunoy og Viðoy 12,4 Landið hevur nýtt nógvan pening at betra um sam- ferðsluna ímillum miðstað- arøkið og randarøkini. T.d ferjur og avleiddar íløgur í ferjulegur, vegir osfr. Hyggja vit at størru randar- økjunum, og hvat lands- kassin hevur rindað sein- astu 15-20 árini fyri at bøta um samferðsluna til og frá miðstaðarøkinum, fáa vit eina hóming av, hvussu íløgufordeilingin hevur verið hesi árini: Vágarnar Farið varð undir at gera fast samband seinast í 80unum. Arbeiðið varð steðgað or- sakað av kreppuni. Arbeið- ið varð síðani tikið uppaftur og er um at vera liðugt. Við anlegsjáttanini hevur henda ætlan kostað landskassa- num umleið 200 mió. Suðuroy Farið er undir at byggja nýggjan Smyril. Saman við teimum íløgum, sum skulu gerast á infrastrukturin sum t.d. tillaga atløguviður- skifti, samferðsluhavn o.s.v. verður kostnaðurin helst umleið 400 mió. Sandoy Farið var undir at gera ferjulegu á Gomlurætt í áttatiárunum og óváttað tøl siga, at prísurin lá umleið 200 mió. Síðani er nýggi Teistin komin. Samlaða íløgan er umleið 300 mió. Borðoyggin Ímeðan landskassin hevur sett verkætlanir í gongd fyri umleið eina milliard við- víkjandi trimum av fýra randarøkjunum, verður fjórða og størsta økið fram- vegis serviserað við eini 30 ára gamlari loysn, sum bæði er ótíðarhóskandi og til tíðir ónýtilig. M/F Dúgv- an er frá 1969. Ferjulegan í Klakksvík er frá 1973. Ferjulegan í Leirvík er nak- að nýggjari, men avlýsing- arnar eru nógvar, av tí at tað er trupult at nýta ferjuleg- una á ávísari ætt. Cost-benefit lýsing Í januar 1998 lat vinnu- málastýrið eina sam- ferðsluverkætlan úr hond- um, ið m.a. lýsti kostnað- nyttu kanningar av týðandi verkætlanum, herundir ferðingini um Leirvíks- fjørð. Sambært hesi kann- ing var fast samband um- kostningsneutralt saman- borið við dagført ferjusam- band. Nærum fimm ár eru nú farin, síðani kanningin var almenn, og tað ber ikki til annað enn at ásanna, at fyritreytirnar hava flutt seg til fyrimuns fyri føstum sambandi. Men eftir at hava lisið frágreiðingina frá vinnumálastýrinum eru vit kortini sannførdir um, at við táverandi fyritreytum var tað eisini ein stórur fyrimunur landsbúskapar- liga at fremja fasta sam- bandið. Hetta kemst av, at eftir okkara metan so undir- metir frágreiðingin spardan bíðikostnað og forðingar- kostnað, umframt fyrimun- irnar við fullum ferðslu- fleksibiliteti. Fleiri faktor- ar, sum tosa til fyrimuns fyri føstum sambandi, tykj- ast ikki at vera við, av tí at vit ikki kenna teir framm- anundan, og tískil kunnu teir ikki kvantifiserast. Vit bakklókskapi kunnu vit lýsa nakrar fáar, sum hava ávirkað síðani 1998. • Í 1999 og 2002 var Starvsmannafelagið í verkfalli í fleiri vikur. Í slíkum føri er forðingin á ferjuøkinum 100%, og fíggjarligur missur er hareftir, umframt missur í vælferð (comfort). • Dúgvan er tvær ferðir tik- in úr sigling í “ótíð”, m.a. tá hon tók botn í Leirvík, umframt tá ferj- an breyt motorin. Í báð- um førum var neyðugt at bera skjótt at og leiga av- loysaraskip við eyka- fíggjarlóg ella við at flyta Smyril til Klakks- víkar. Hesar útreiðslur hevði landskassin spart við føstum sambandi. Av øðrum fyrimunum fyri landskassan kann nevnast, at fólk ferðast nógv í al- mennum ørindum um Leri- víksfjørð. Klakksvíkin hev- ur m.a. sjúkrahús, teknisk- an skúla, sjómansskúla, HF-skeið, Trygdarmiðstøð o.s.v.. Ein cost-benefit lýsing verður vanliga brúkt, tá metast skal um fleiri al- ternativ. Men nú spurning- urin um ferjusamband um Leirvíksfjørð er heilt slept, og eittans alternativ er eftir, er spurningurin: Nær er mest gangnligt samfelags- búskaparliga at fara undir verkætlanina? Her kann fyrst nevnast, at ein tunnil vanliga verður mettur at vera ein perma- nent íløga, sum ikki “slít- ist” við tíðini, og tí ikki skal avskrivast. Og jú fyrr ein slíkur kemur, jú skjótari fæst nytta úr íløguni. At bíða við einari íløgu til tess at spara, er eisini ein spurn- ingur um, hvussu við defi- nera hugtakið “sparing”. Í politiskum málbrúki er sparing tað sama sum at sleppa undan at seta eina upphædd á fíggjarlógina í dag ella í morgin, soleiðis sum tað eisini verður sagt í viðmerkingunum til upp- skoti, sum skal viðgerast í Løgtinginum í dag. Í privat- og virkisbúskap- arligum høpi verður van- liga spurt: sparing í mun til hvat? Ímynda vit okkum eini sethús við stórum tak- leka, og eigarin bíðar 2 ár við umvælingini fyri at “spara”, so er spurningurin, hvussu nógv er “spart” , tá ið hædd er tikin fyri avleið- ingini av lekanum. Tað sama kann gera seg gald- andi, tá ið talan er um at út- seta eina almenna íløgu. 15 14 Nr. 222 - 19. november 2002 Ferðaseðlaprísurin má broytast Vágatingmenninir Marjus Dam og Jóa- nis Nielsen halda fast við, at prísurin fyri at nýta undirsjóvar- tunnilin má broytast. Hómast eingin broyt- ing innan fáar dagar, fara teir at leggja upp- skot fyri løgtingið um at flyta raksturin av tunnlinum yvir í landskassan. - Málið er av so stór- um týdningi fyri Vág- oynna, at eg eri til reiðar at gera ímóti viljanum hjá sam- gonguni, gerst tað neyðugt, sigur Jóanis Nielsen úr Fólka- flokkinum BUMMGJALDIÐ Jón Brian Hvidtfeldt Prísurin fyri at nýta Vága- tunnilin má broytast, kosta hvat tað kosta vil, tí verandi prísur fer at gera, at stóra íløgan í fasta sambandið um Vestmannasund als ikki kemur til sín rætt. Hetta eru vágatingmenn- inir Marjus Dam úr Sam- bandsflokkinum og Jóanis Nielsen úr Fólkaflokkinum á einum máli um. Sunnu- kvøldið var aftur fundur í Vágum millum kommunur- nar, vinnuna og løgtings- umboðini í oynni, og har var full semja um, at prísur- in er alt ov høgur. Marjus Dam fer so langt sum at siga, at høgi prísurin er at rokna sum ein »krígsav- bjóðing« til vágafólk og Vágoynna. - Politiski viljin má lurta eftir vágafólki, og eg haldi tað vera rímiligt, at tað al- menna endurskoðar verk- ætlanina við tunnlinum, sigur Marjus Dam. Hann vísir á, at upprunaliga var ætlanin at bummgjaldið skuldi fíggja 80 milliónir krónur, men nu fáa vága- fólk og onnur, ið nýta tunn- ilin, eina rokning uppá 20 milliónir um árið, komandi 15 árini. Hóttir samgonguna Jóanis Nielsen úr Fólka- flokkinum, sum er partur av samgonguni, sigur at málið hevur so stóran týdn- ing fyri oynna, at hann er til reiðar at arbeiða ímóti viljanum hjá samgonguni, verður prísurin ikki broytt- ur. Fólkaflokkurin hevur biðið um fund við leiðsluna fyri P/F Vágatunnilin týs- dagin fyri at umrøða, hvussu prísurin kann broyt- ast. Jóanis metir, at tað átti at verið goldin fyri hvørt ferðafólkið sær, tvs. at øll í bilinum skuldu goldið, tí tað hevði økt munandi um inntøkumøguleikarnar hjá P/F Vágatunnlinum. Parta- felagið hevur valt eina loysn, har bummstøðin er ómannað, og tí ber ikki til at krevja pengar fyri hvørt ferðafólkið, men Jóanis Nielsen heldur, at støðin t.d. kundi verið mannað um dagin og ómannað um nátt- ina, tá lítil ferðsla er. Um- framt hetta heldur Jóanis Nielsen, at tað eigur at verða hugt eftir, um rakst- urin, ella í hvussu so er partur av rakstrinum, kann flytast yvir í landskassan. Og fyri tað triðja mælir hann til, at afturgjaldstíðin verður longd úr 15 upp í 25 ár. Harumframt heldur hann, at metingin hjá P/F Vágatunnlinum yvir, hvussu nógvir bilar fara at nýta tunnilin, eigur at endurskoðast og setast hægri enn 350 bilar um samdøgrið. - Her er alt talan um smá- ar broytingar, ið tilsamans kunnu ávirka prísin rættu- liga nógv. Á fundinum vð P/F Vágatunnilin í morgin vænti eg at fáa eina ábend- ing um, hvat ber til, og hvat ikki ber til. Seinni í vikuni vænti eg mær so at síggja, hvørji útlit eru til, at man politiskt finnur eina skila- góða loysn. Men røkist einki fyri eini loysn, so fari eg, saman við Marjus Dam, at leggja uppskot fyri løg- tingið um at flyta rakstrar- útreiðslurnar hjá partafel- agnum yvir í landskassan, sigur Jóanis Nielsen. Hann sigur seg ikki vera bangnan fyri at ganga ímóti vilja- num hjá samgonguni í hes- um máli. Kemur uppskotið frá vágatingmonnunum í Løg- tingið, so kann lættliga henda, at støðan gerst 16- 16, tá atkvøðast skal um málið, tekur andstøðan undir við tí, meðan restin av samgonguni atkvøður ímóti. Jóanis Nielsen sigur, at uppskotið kemur, hóast hann ikki frammanundan hevur tryggjað sær meiri- luta fyri tí. - Finna vit ikki eina loysn, ið førir við sær, at prísurin lækkar munandi, so verður uppskotið lagt fyri tingið, sigur Jóanis Nielsen. Vágatingmaðurin hjá Fólkaflokkinum metir mál- ið hava so stóran týdning, at hann í síðsta enda er til reiðar at seta stuðul sín til samgonguna uppá spæl, fæst ikki frammanundan ein loysn á málinum, so prísurin fyri at koyra undir Vestmannasund lækkar munandi. Prísurin er settur út frá givnum fortreyt- um, sum eru galdandi í dag, og tað er tað einasta, sum vit hava at halda okkum til. Tað sigur Dávid Rein- ert Hansen, stjóri í P/F Vágatunnilin, eft- ir mongu atfinning- arnar seinastu dagar- nar um at prísurin fyri at koyra undir Vestmannasund er ov høgur BUMMGJALDIÐ Jón Brian Hvidtfeldt Mongu atfinningarnar sein- astu dagarnar um at prísur- in fyri at nýta Vágatunnilin hava ikki fingið stjóran fyri P/F Vágatunnilin at endur- skoða prísin, ið kunngjørd- ur var hósdagin í síðstu viku. - Vit hava ásett prísin út frá fortreytunum, ið eru galdandi í dag, og hesar fortreytir noyðast vit at halda okkum til, til for- treytirnar møguliga broyt- ast. Tað sigur Dávid Rein- ert Hansen. Stjórin í P/F Vágatunnli- num sigur, at hann hevði væntað, at atfinningar fóru at koma móti prísinum, men at hetta er prísurin, ið leiðslan fyri P/F Vágatunn- ilin hevur mett at vera tann rætti. - Sjálvandi lurta vit eftir atfinningunum, tí tað er jú eisini í okkara áhuga at vita, hvat brúkararnir, tvs. kundarnir, halda, sigur Dávid Reinert Hansen, sum tó ikki hevur ætlanir um at broyta prísirnar, um ikki fortreytirnar fyri verkætl- anini eisini broytast. - Síðan hósdagin hava vit fingið at vita, at summi, m.a. politikarar, eru til reið- ar at broyta fortreytirnar fyri verkætlanini, meðan onnur eru ímóti at broyta fortreytirnar. Okkara upp- gáva er at arbeiða út frá teimum fortreytum, sum eru galdandi – ikki at reka politik. Koma tað uppskot, ið broyta fortreytirnar fyri verkætlanini hjá P/F Vága- tunnilin, so mugu vit fyri- halda okkum til tað, sigur Dávid Reinert Hansen. Skeivt at samanbera við landsveg Dávid Reinert Hansen tek- ur undir við, at spurningur- in um, hvussu nógv fara at nýta tunnilin, er rættuliga sentralur. Leiðslan fyri P/F Vágatunnilin hevur mett, at tað í meðal fara at koyra 350 bilar gjøgnum tunnilin um samdøgrið, meðan onn- ur hava ført fram, at hetta tal er alt ov lágt. Stjórin fyri P/F Vága- tunnilin metir, at tað er skeivt at samanbera ferðsl- una um Vestmannasund við ferðsluna á ávisum strekkj- um á landsvegnum. - Her er talan um at fólk skulu gjalda fyri at koyra um sundið. Tí má ferðslan um Vestmannasund saman- berast við eina ferju, tvs. hvussu nógv ferðsla hevði verið, um ein ferja sigldi um sundið, sigur Dávid Reinert Hansen. Hann sig- ur, at kanningin frá 1999, sum hevur verið partur av grundgevingini fyri prís- ásetingini, í stóran mun hevur snúi seg um, hvussu fólk reagera uppá prís- broytingar, og hvussu tað møguliga broytir ferðingar- mynstrið, tvs. um fólk nýta egnan bil ella buss. M.a. út frá hesum er komið fram til talið 350, sigur Dávid Reinert Hansen. Mugu halda okkum til fortreytirnar Fólkaflokkurin hev- ur biðið um fund við leiðsluna fyri P/F Vágatunnilin fyri at finna út av, hvussu leiðslan hev- ur roknað seg fram til prísin, ið varð kunngjørdur hós- dagin. Í oddagrein í Dagblaðnum finst Óli Breckmann, for- maður í tingbólki- num hjá flokkinum, hvassliga at prís- ásetingini BUMMGJALDIÐ Jón Brian Hvidtfeldt Fólkaflokkurin hevur biðið um fund við leiðsluna fyri P/F Vága- tunnilin, eftir at parta- felagið nú loksins hevur ásett prísin fyri at nýta fasta sambandið undir Vestmannasund. Fólkaflokkurin hevði landsfund um vikuskifti, og har var semja um at gjaldið fyri at nýta tunnil- in er sera høgt. Jóanis Nielsen, tingmaður flok- sins í Vágoynni, sigur, at fundurin við P/F Vága- tunnilin, sum skal vera týsdagin, vónandi gevur eina mynd av, í hvønn mun prísurin kann broyt- ast. Dávid Reinert Hansen, stjóri í P/F Vágatunnilin, sigur, at teir altíð eru til reiðar at kunna um sítt virksemi, er áhugi fyri tí, og tí hevur hann einki ímóti at fara á fund við Fólkaflokkin týsdagin. Lemjandi atfinningar Í oddagrein í Dagblað- num finst Óli Breck- mann, formaður í ting- bólkinum hjá Fólka- flokkinum, hvassliga at prísinum, ið leiðslan fyri P/F Vágatunnilin hevur ásett fyri at nýta tunnilin. Niðurstøðan í odda- greinini er, at høgi prísur- in avgjørt er við til at halda ferðsluni niðri, tí fólk fara stutt sagt at halda seg aftur við at nýta tunnilin. Óli Breckmann spyr millum annað, hví leiðslan fyri P/F Vága- tunnilin við makt roynir at halda bilaferðsluni um Vestmannasundi níðri á 350 bilum um samdøgrið, við at áseta ein so høgan prís. Niðurstøðan er stutt og greitt, at prísásetingin, sæð út frá handilsligum sjónarmiðum, er púra burturvið. Fólkaflokkurin fund við P/F Vágatunnilin Bummstøðin, har vágafólk og onnur skulu gjalda fyri sleppa undir Vestmanna- sund, er nú um at vera liðug. Men eftir at prísurin loksins er ásettur, er ónøgdin móti høga prísinum stór C M Y K 14