mikudagur 20. november 2002síða 7

12 Nr. 223 - 20. november 2002 UTTAN ÚR HEIMI Tað var hann Ikki at spæla við Neyðugt við 22 mia. James Coburn deyður Amerikanskir serfrøð- ingar halda við vissu, at tað var Osama bin Lad- en, sum tosaði á ljóð- bandinum, sum arabiska sjónvarpsstøðin Al-Jaze- era sendi í síðstu viku. Amerikanska fregnar- tænastan CIA og ser- frøðingar hjá tjóðskapar- liga trygdarráðnum hava kannað upptøkuna seinastu dagarnar, og í gjár segði ein talsmaður hjá myndugleikunum, at tað er lítil ivi um, at røddin á bandinum var bin Ladens. Ljóðgóðsk- an á upptøkuni er vána- lig, men tað kemst sam- bært amerikanarum av, at upptøkan er gjørd ígjøgnum telefon. Á bandinum tosaði bin Laden um bumbu- spreingingina á Bali og gíslatøkuna í Moskva, og tað er tí greitt, at upp- tøkan er nýggj. Hetta er fyrstu ferð síðani í des- ember í fjør, at amerik- ansku myndugleikarnir halda seg hava fingið vissu fyri, at yvirgangs- leiðarin framvegis er á lívi. Ein 17 ára gamal svenskur drongur og tveir felagar hansara úr Týsklandi og Spania vórðu tiknir í USA í síðstu viku og skuldsett- ir fyri at hava eggjað til yvirgang á alnótini. Teir tríggir dreingirnir, sum gingu í einum skúla í Salt Lake City, høvdu gjørt ein videofilm, sum vísti eitt flográn. Á film- inum sást ein maður í turban skjóta eftir einum amerikanskum flaggi. Vertsfólkini hjá svenska dronginum funnu filmin, og tey hildu innihaldið vera so ræðandi, at tey søgdu løgregluni frá. FBI kom uppí og avhoyrdi teir tríggjar dreingirnar, so tó sluppu undan revsing. teir trígir eru nú farnir úr USA. ST hevur biðið lima- londini játta 22 milli- ardir krónur til neyð- hjálp til 50 milliónir fólks, sum líða neyð ymsastaðni kring heim- in. Í rinari nýggjari frá- greiðing sigur heimsfel- agsskapurin, at felags- skapurin ætlar at leggja dent á at hjálpa fólki í londum, sum hava lagt kríggj og ósemjur aftur um seg, og sum hava hjálp fyri neyðini til at koma fyri seg aftur. Nevnd verða lond sum Afghanistan og Sierra Leone. Í fjør bað ST um 18 milliardir krónur til at hjálpa 33 milliónum fólkum við mati, og so tey kundu fáa okkurt at búgva í. Av talið er størri nú kemst fyrst og fremst av áhaldandi turki nógvastaðni í Afrika, men neyðugt er eisini við nógvum pengum til flóttafólkini, sum eru vend heimaftur til Af- ghanistan. Ein av teimum gomlu Hollywood-stjørnunum, James Coburn, doyði mánadagin í heimi sínum í Beverly Hills 74 ára gamal. James Coburn gjørdist kendur í 1960 fyri leik- lutin, sum hann hevði í filminum "The Magni- ficent Seven", og tey næstu 40 árini soældi hann í fleiri filmum. Serliga kendir eru leik- lutir hansara í western- filmum so sum "Pat Garrets and Billy The Kid" og "Young Guns II". Amerikanskar bio- hallir vísa í hesum døg- um filmin "The Man From Elysian Fields", har James Coburn spælir saman við Andy Garcia og Misk Jagger. James Coburn doyði av einum hjartatilburði, meðan hann og konan sótu í stovuni og lurtaðu eftir tónleiki. Myndugleikarnir í Avstralia ávara um eina yvirgangsatsókn innan tveir mánaðir. YVIRGANGUR Árni Joensen: Avstralska stjórnin segði seg í gjár hava fingið ábendingar um, at yvir- gangsmenn ætla at skipa fyri einari atsókn í landin- um teir báðar næstu mán- aðarnar. Chris Ellison, innanríkis- ráðharri legði dent á, at stjórnin veit ikki, hvat slag av yvirgangi talan kann verða um, men hann mælti fólki til at vera á varðhaldi uttan tó at leypa framav. Sambært ráðharranum verða ábendingarnar, sum stjórnin hevur fingið, mettar at vera álítandi. Hetta er ikki fyrsyu ferð, at avstralsku myndugleik- arnir ávara um yvirgang. Ávara um yvirgang Sløkkiliðsmenninir í New York eru í øðini um eina nýggja bók, sum leggur teir undir at hava rænt ein handil undir ruðuleikanum tann 11. september í fjør. BÓKAÚTGÁVA Árni Joensen: Sløkkiliðsmenninir í New York, sum gjørdust sannar hetjur aftan á atsóknina at World Trade Center, eru í øðini um eina nýggja bók, sum lýsir arbeiði teirra undir og aftan á atsóknina. Í bókini skrivar høvund- urin William Langewi- esche, at nakrir av sløkki- liðsmonnunum gjørdu sær dælt av ruðuleikanum aftan á atsóknina, og at teir rændu ein handil nærhendis World Trade Center. Sam- bært høvundinum varð ym- iskt tjóvagóðs úr handlin- um funnið í einum av sløkkiliðsbilunum seinni. Sløkkiliðsmenninir siga, at bókin sigur als ikki sann- leikan um arbeiði teirra, og at frásøgnin um stuldurin er ósonn. Tá høvundurin mánadagin helt fyrilestur á Manhattan, savnaðust um- leið 200 sløkkiliðsmenn uttan fyri hølið, har teir mótmæltu bókini og róptu rakstrarróp eftir høvund- inum. Hvussu er og ikki. Bókin um sløkkiliðsmenninar er tann mest selda í USA í hesum døgum. Sløkkiliðsmenn í øðini "Prestige" fór av um tvøran Tangaskipið "Pre- stige", sum seinastu vikuna hevur rikið úti fyri sponsku út- nyrðingsstrondini, fór í gjár av um tvør- an. Nú er vandi fyri einari rættiligari umhvørvisvanlukku. UMHVØRVISDÁLKING Árni Joensen: "Prestige" kom í havsneyð úti fyri sponsku útnyrðings- strondini seinasta mikudag. Sponsku myndugleikarnir stúrdu fyri, at hol kundi koma á skipið, ella at tað kanska kundi fara av um tvøran, og tí vórðu sleipi- bátar sendir at toga skipið longur út frá landi. Mána- kvøldið boðaðu spaniu- menn so frá, at skipið var farið inn í portugisiskan sjógv, og portugisiska stjórnin svaraði alt fyri eitt, at har slapp skipið ikki í havn. Til tess var vandin fyri einari umhvørvisvan- lukku alt ov stórur. Men gjáramorgunin brotnaði "Prestige" av um tvøran, og nú er umhvørv- isvanlukkan ein veruleiki. Upprunaliga vóru umleið 70.000 tons av olju í tang- unum á "Prestige", men hildið verður, at umleið 4.000 tons vóru likin úr tangunum, áðrenn skipið fór tvørturav. Nógv olja er rikin inn á sponsku strond- ina, har fiskimenn noyðast at sita við hús, og fiskavirk- ini hava latið aftur. Spanskir og portugisiskir myndugleikar bera nú ótyta fyri einari umhvørvisvan- lukku, sum kann gerast líka álvarssom, sum tá "Exxon Valdez" fór á land í Alaska í 1989. Sponsku myndug- leikarnir væntaðu í gjár, at tangaskipið fór at søkka, men sjálvt um tann nógva oljan endar á botni, kann hon gera óbótaligan skaða á einari leið, sum er millum tær bestu fiskileiðirnar hjá spaniumonnum. Í gjár lá ein 1200 ferkilo- metra stórar oljuflaki einar 80 fjórðingar úr sponsku útnyrðingsstrondini. Mynd- ugleikarnir siga, at rekur hendan oljan inn at strond- ini, verður tað sera torført at fáa hana upp, tí har eru nógvar smalar víkir, sum verða truplar at rudda aftur. Skiparin á "Prestige" sit- ur í varðhaldi í spanska býnum La Coruna, har hann er skuldsettur fyri at hava sýtt fyri at gera eftir boðum frá sponsku mynd- ugleikunum og fyri um- hvørvisdálking. Spanskir fiskimenn hava boðað frá, at teir fara at reisa endur- gjaldskrav ímóti skipar- anum. "Prestige", sum er 26 ára gamalt, er skrásett í Lib- eria, men tað er eitt felag í Grikkalandi, sum reiðir skipið út. sjónvarp føroya - ein ø›rvísi reportasja treylaraførari eitt mótaarbei›i? - ung or› van the man - filmsummæli brandur enni - vangamyndin C M Y K 13 12