leygardagur 23. november 2002síða 8

Nr. 226 - 23. november 2002 15 Hóskvøldið í kom- andi viku, verður árliga hugnaløtan fyri blóðgevarum í kan- tinuni á Klaksvíkar Sjúkrahúsi BLÓÐDONORAR Rúna Sivertsen Hóskvøldið 28. novembur kl. 19, verður hugnaløta í kantinuni á Klaksvíkar Sjúkrahúsi fyri Klaksvíkar blóðdonorliði. Hvørt ár undan jólum, bjóðar sjúkrahúsið blóð- gevarum sínum til eina slíka hugnaløtu við ábiti. Skipað verður fyri undir- haldi, og eisini fer Korosh at halda fyrilestur um blóð- trýst. Korosh Taheri er ættaður úr Iran, men tað eru mong ár, síðani hann flutti úr heimlandinum. Korosh, sum er medisinskur yvir- lækni á Klaksvíkar Sjúkra- húsi, verður bara róptur við fornavni sínum. Lívsneyðug gáva - Tað er gott, at tað finnast fólk, ið vilja geva blóð. Tað er veruliga ein gáva, tey geva, tí í mongum førum eru blóðgevarar við til at bjarga lívum, sigur Karin Jacobsen, bioanalytikari. Karin sigur eisini, at tað er neyðugt, at tað allatíðina er ein tilgongd av blóðgev- arum, tí tað sjálvsagt er ein náttúrlig frágongd. Klaksvíkar blóðdonorlið varð stovnað av Petur Waagstein, 3. desembur 1957. Fyrstu, ið sótu í nevndini, vóru; Sigurð Heinesen, lærari, Olaf Bjartalíð, portørur og Petur Waagstein, yvirlækni. Tey, ið løgdu lunnar und- ir Klaksvíkar donorlið, vóru Klaksvíkar Ítróttar- felag og skótarnir. Hugnaløta fyri blóðgevarar í Klaksvík Tað eru lærararnir, ið fáa skoluna, hvørja ferð ein OECD- kann- ing vísir, at donsk børn duga verri at lesa og rokna enn aðrir ungir verðins- borgarar. Men tá ið granskarar fara í dýpdina við tølunum, er ein onnur frágreið- ing, sum heilt týðiliga slær ígjøgnum: Tað snýr seg um bakstøði hjá foreldrunum, sigur Anne Bech- Danielsen í eini grein í Politikken herfyri SKÚLI OG SAMFELAG Rúna Sivertsen Seinast í oktobur var al- tjóða ráðstevna á Fjóni undir heitinum; Skole & Samfund. Har lýstu gransk- arar í Danmark og úr øðrum londum, hvat skúl- arnir vildu fáa burturúr við at nýta foreldrini konstruk- tivt í menningini av børn- unum. Kanningar vísa, at børn, hvørs foreldur hava lítla skúlagongd, klára seg verri enn børn úr heimum, har bøkur eru á hillunum og klaver í stovuni. Ráðstevnan tók støði í PISA-kanningini, har 172.000 børn úr OECD- londunum vórðu nároynd í lesing, rokning og náttúru. Niels Egelund, profess- ari, Danmarks Pædagog- iske Universitet, hevur nær- lisið risastóru dungarnar av dáta. Tað vísir seg, at donsk børn - hóast verðins dýrastu útbúgvingarskipan - ikki duga so mikið væl at lesa, at tað eydnast teimum at náa um miðaltølini. Klassisk mentan er best Hvussu væl børnini klára seg bókliga, er ikki bara treytað av atgongd til teldu og alfrøði heima. Tann klassiska mentanin børnini, uppliva heima, hevur størri týdning enn útbúgvingar- støðið hjá foreldrunum. Tey foreldur, sum seta pening í eitt klaver, gera sambært kanningini, íløgu í eina góða barlast til børn síni. Børn, sum sleppa við foreldrunum á konsertir og listaframsýningar ella tosa politikk heima, klára seg vanliga væl - ikki bara í tónleiki, list og samfelags- læru, men eisini í skúlans torføru lærugreinum. Formaðurin fyri Skole og Samfund, Thomas Dam- kjær Pedersen, fatar ikki, at útbúgvingarskipanin ikki í størri mun tekur hædd fyri, at foreldrini hava ein so stóran leiklut í útbúgving- ini av børnunum. - Í mun til, hvussu nógv vit annars hugsa um kostn- aðin av danska skúlaverk- inum, er tað ótrúligt, hvussu lítið vit gera burtur úr samastarvi millum heim og skúla, sigur hann. Í samstarvinum millum heim og skúla, liggur ein stór orka. Flestu foreldur vilja fegin hjálpa, verður at enda sagt í greinini hjá Politikken. Tað gongur betur við klaveri í stovuni Sambært kanningum er tónleikur mennandi fyri børn, bæði fakliga og sosialt. Tá Durita sum lítil smágenta vildi læra at spæla klaver, var bíðlistin langur. Her er hon avmyndað saman við klaverlærara sínum, sum kom heim at undirvísa henni Mynd: Jan Müller Jonhard Larsen er ein av teimum um 250 blóðgevarunum hjá Klaksvíkar Sjúkrahúsi. - Tað er ein góð kensla at geva blóð, sigur Jonhard, sum eggjar øðrum ungum at gerast blóðgevarar. (Mynd Rúna Sivertsen) 15 14 Nr. 226 - 23. november 2002 Alex Buvik seksti Í dag verður Eugen Alex- ander Sorgei Buvik 60 ár, ella bara kendur sum Alex Buvik. Alex er norðmaður, hálv- ur russari, men hevur tey seinastu árini búð í Havn, har hann starvast sum trygdarstjóri í Oljumálaráð- num. Alex er útbúgvin verk- frøðingur. Heilt frá ungum árum, tá norska oljuævin- týrið enn var í síni byrjan, hevur hann starvast innan hetta yrki. Eftir nøkur ár í Oljudirektoratinum í Sta- vanger arbeiddi hann nógv ár í privatu oljuvinnuni, har hann eitt langt skeið var stjóri á stóra norska olju- pallinum, Valhall. Tá landsstýrið fór undir fyrireikingarnar til verulig- ar oljuleitingar í Føroyum, varð Alex í 1995 settur i starv á Oljufyrisitingini, ið tá var, við ábyrgd av øllum trygdarviðurskiftum. Og sigast má, at hann hevur verið ein sannur fongur hjá føroysku oljuumsitingini. Ikki einans í sjálvum arb- eiðinum hevur hann bygt varðar og sett síni greiðu spor. Hann hevur við hepn- ari hond eisini verið ein høvuðskraft aftan fyri arb- eiðið at fáa oljufeløgini at taka trygdar- og umhvørv- isspurningar við frá fyrsta degi í teirra fyrireikingum at leita eftir olju á okkara leiðum. Í tí heimliga olju- vinnuumhvørvinum hevur hann somuleiðis verið við til eitt nú stovnsetingina av Oljutinginum, eins og hann hevur verið við í nógvum øðrum mennandi tiltøkum. Alex hevur eisini verið ein týðandi katalysatorur í sambandi við samskipan av eini føroyskari tilbúgving. Og nógv annað kundi verið nevnt um henda sjarmer- andi og hugnaliga norska víkingan. Tað er ein sann- roynd, at norðmenn hava dugað væl at bygt upp og ment eina oljuvinnu uppá teirra egnu treytir. Hjá okk- um føroyingum - at fáa ein slíkan norðmann higar at leggja okkum lag á og tryggja, at vit bera okkum eins skilagott at sum norð- menn og at vit haraftrat royna at sleppa undan at gera teirra mistøk - er tað einki minni enn eitt “fund”, fyri at brúka eina rámandi mynd úr oljumálinum. Í umleið sjey ár hevur hesin fryntligi og altíð blíði tó eitt sindur harðmælti norðmaðurin verið ein part- ur av býarmyndini í høv- uðsstaðnum. Hann sæst og hann hoyrist, har hann er og fer. Og í kjalarvørrinum á honum liggur eisini altíð okkurt gott eftir, vitan og royndir, sum í síðsta enda skulu gagna øllum føroy- ingum, nú vit vóna og halda, at vit stevna móti at gerast ein oljuframleiðandi tjóð. Hjartaliga tillukku Alex. Við vón eina góða framtíð fyri teg og tína familju og nógv ár aftrat her á klettunum úti í Norð- uratlantshavi. Gævið tær verður unt at vera her, tá fyrsti oljudropin kemur upp úr undirgrundini. Vinir Ólavur í Beiti fimmti Í dag, 23. november, verður Ólavur í Beiti, rithøvundur úr Sørvági, fimmti ár. Ólavur vaks upp hjá Hans og Lenu í Beiti í Sør- vági. Hann tók students- prógv í Hoydølum í 1973. Síðani hevur hann fingist við ymiskt. Hann starvaðist í yngru árum sum blaðmað- ur í nøkur ár, var við fiski- skipum á lodnuveiðu og á makrelveiðu. Eisini hevur hann verið í langfarasigl- ing. Í nøkur ár var Ólavur lær- aravikarur, og í 1976/77 var hann vikarur í Mykinesi. Ólavur hevur búð í Ong- landi og í Danmark í nøkur ár, har hann hevur lisið, men nú býr hann í Hjørring í Norðurjútlandi saman við dóttrini, Katrin. Hann hevur eisini verið parttíðar blaðmaður hjá Sosialinum – hetta var, tá Sosialurin fyri nøkrum ár- um síðani byrjaði við redaktiónunum kring land- ið. Tá var Ólavur í Beiti »okkara maður« í Vágum. Bókmentalistin hjá Ólavi er langur: Ung Sál 1980 Genturnar í Leixöes 1988 Sørvágs skúli 1989 Einaferð 1989 Frøkun snarljós og hennara dýrabæra ogn 1994 Eitt slag av tíð 1995 Tá ið tú kemur 1996 (Eisini týdd til danskt) Úr egnum barmi 1997 Losi tann fyrsti 1997 Til kærleikin meg skilir 1998 Sangur einliga pápans Fleiri av søgunum hjá Ólavi hava verið lisnar upp í Út- varpi Føroya og hava eisini staðið í føroysku bløðum. Í 1990 varð Ólavur biðin um at senda søgu til stutt- søgukapping, sum Gula Tidend í Noreg skipaði fyri, og sama ár var hann eisini eitt skifti á Skrivekunstaka- demiet í Bø í Telemørkini í Noreg. Ólavur gongur í løtuni á listaskúla í Hjørring. Vit ynskja Ólavi hjarta- liga tillukku við degnum! Í gjár kom stóra jólabryggin frá Før- oya Bjór á marknað- in NÝGGJ ØL Tíðindaskriv Hettar er hin stóra 1,25 liturs plastfløskan, sum longu er roynd og sera væl umtókt í øðrum lond- um, sigur Føroya Bjór, sum leggur afturat, at ser- liga fløskan er ment til- vitað til øl. Fløskan er so mikið stór, at ikki er ráðiligt at koyra bil, hóast tú bert hevur drukkið eina. Stór jólaøl frá Føroya Bjór C M Y K 14