leygardagur 23. november 2002síða 10

18 Nr. 226 - 23. november 2002 Nr. 226 - 23. november 2002 19 - Toskurin er smátt- fallandi og heldur rak, men eg haldi ikki, vit longu nú kunnu siga, at hetta verður sum fyrst í nítiárunum, sigur Niclas Højgaard, sum siglir við línuskip- inum, Volunteer FISKIVINNA Vilmund Jacobsen Í longri tíð hava línuskipini havt rokfiskiskap burturav. Eisini tey smærri línu- skipini hava fingið nógvan fisk. Eitt teirra er Volun- teer, sum Jack Højgaard eigur. Við skipinum eru seks mans. Hóskvøldið skiftu vit orð eina løtu við sonin, Niclas, sum eisini er við skipinum. Hann sigur, at tað hevur gingið óføra væl hjá teim- um nógvar teir seinastu túrarnar. - Seinastu tríggjar túrar- nar hava vit verið úti í 14 dagar tilsamans, ávikavist 4 dagar, 6 og síðan aftur 4 dagar. Niclas sigur, at tann fyrsta av hesum túrurum høvdu teir 45.000 pund, annan 70.000 og triðja túrin aftur 45.000 pund. Hetta gevur 160.000 pund í 14 fiskidagar hjá 6 monnum, og tað má sigast at vera óført. Volunteer hevur egning- armaskinu. Ein seta hjá teimum svarar til umleið 50-60 stampar av teimum gomlu. Tað merkir, at fiski- skapurin seinastu túrarnar hevur ligið um 200 pund og meiri á stampin. Øgilig skrift Niclas sigur, at teir seinastu túrarnar hava roynt vestan fyri Suðuroynna. Umleið 2/3 av veiðini hevur verið smáttfallandi toskur, og seinastu triðingurin hevur verið hýsa. - Undan hesum túrunum royndu vit suður úr Myki- nesi, men vit góvust har, tí hýsan var so smá, og lítil prísur fæst fyri hana. Á hesi leiðini var umleið 2/3 av veiðini hýsa og seinasti triðingurin toskur. Niclas sigur, at tað hevur verið ein øgilig skrift at sæð á ekkoloddinum á leiðini suður úr Mykinesi í heyst og eisini í summar, og har hevur eisini nógvur fiskur verið at fingið. Sum skilst, eru loddini so mikið góð í dag, at línu- bátarnir seta ikki uttan so, at skrift er at síggja. - Er eingin skrift, fæst næstan heldur einki, sigur hann. Niclas vísir á, at skriftin sæst betur, tá ið roynt verður á harðari botni enn á bleytum botni. Toskurin rak Vit spurdu línumannin, um toskurin, teir fáa, er so rak, at tað fellir manningini í eyguni. - Tað var pápi sum bar uppá mál, at toskurin er rak. Sjálvur hevði eg ikki hugsað stórvegis um tað. Tað er minni uppi á fisk- inum, enn tað hevur verið, og búkurin er minni. Men eg haldi ikki, at toskurin er so rak, at tað fellir mann- ingini í eyguni, sigur hann. Niclas hevur verið við Volunteer burturav síðan 1997. - Eg haldi ikki, vit longu nú skulu óttast, at gongdin verður sum fyrst í nítiár- unum, tá ið toskurin hvarv. Tað er ov tíðliga at gera ta niðurstøðuna longu nú, heldur hann. Meðan vit práta, verður tosað um fiskin, sum sigst leita inn undir land eftir føði. Men hvussu gongur so úti á, spyrja vit. - Tey størru línuskipini fáa eisini nógvan fisk. Morgunsatjørnan er júst komin aftur av túri við 176.000 pundum, sigur Niclas Højgaard. Fleiri túrar hevur eingin seta verið niðanfyri 10.000 pund Vegastrekkið um Gøtueiði er nú um at vera liðugt. Vegurin er breiðkaður og gjørdur beinur, og nú verður tað seinasata asfalterað VEGAGERÐ Edvard Joensen Gøtueiði: Smali vegurin við argandi svinginum um Gøtueiði er ikki meir. Hann er avloystur av einum breiðum, beinum vega- strekki. Vegagerðin er um at vera endaliga liðug nú, sigur Oyvindur Brimnes, lands- verkfrøðingur. Breiðkingin er gjørd, og vegurin verður nú asfalteraður. Í næstu viku kemur ein bilur úr Noreg at seta autoverju upp ymsastaðni í landinum. Hann byrjar mánamorgunin á tunnilsvegnum í Vágum, og fer síðan undir Gøtueiði. Tá tað er gjørt, er endaliga liðugt har, sigur Oyvindur Brimnes. Arbeiðið hevur tikið sína tíð. Eini fýra ár ella so. Men tað kemst av ymsum grundum, sigur landsverk- frøðingurin. Í fyrsta lagi hevur bara verið arbeitt fyri smæri, spjaddar játtanir. Í øðrum lagi er sera nógv ferðsla eftir strekkinum, sum ong- antíð hevur verið stongt. Øll ferðslan úr Leirvík, Gøtu og Fuglafirði kemur tann vegin. Tá eru norðoy- ingar eisini uppií. – Einir 3.000 bilar um samdøgurði hava ferðast handan vegin, meðan ar- beitt hevur verið, metir Oyvindur Brimnes, so tað er greitt, at tað hevur ó- rógvað. Fólkið, sum hevur abreitt við vegin um Gøtueiði, er nú farið í Kallsoynna, har arbeitt verður millum Knúksdal og Syðradal. Annars er ikki tað stóra í gongd hjá landsverkfrøð- inginum í løtuni. Í Gása- dalstunlinum verður tó arbeitt av fullari kraft, og ætlanin er at koma ígjøg- num fyri jól. Men á Skála er steðgur í, og tað sama er í Havnardali. Eingir pengar eru eftir, sigur landsverk- frøðingurin. Farvæl tú smali vegur Vegurin um Gøtueiði er nú liðugur, og eftir er bert at asfaltera og seta autoverjuna upp Mynd: Edvard Joensen Niclas Højgaard, sum burturav hevur verið við línuskipinum, Volunteer, síðan 1997, heldur ikki, vit longu nú skulu óttast, at gongdin í fiskivinnuni verður sum fyrst í nítiárunum. - Eg haldi, tað er ov tíðliga at gera ta niðurstøðuna longu nú, sigur hann. Mynd: Vilmund Jacobsen UTTAN ÚR HEIMI Versnar hvønn dag Ósemjan millum Danmark og Russland um kekenska varaforsætisráðharran Akhmed Zakajev er komin nógvum donskum útflutningsfyritøkum illa við, og summar teirra hava steðgað sínum samhandli við russ- ar. Tað hevur víst seg, at russiska tolleftirlitið ger ser- liga nógv burturúr, tá danskir lastbilar koma til mark- ið, og tað hevndir javnan, at bilarnir noyðast at bíða í fleiri dagar eftir teimum neyðugu innferðarskjølunum. Hetta kostar nógvar pengar, og tí hava summar dansk- ar fyritøkur valt at steðga útflutninginum til Russ- lands. Aðrar fyritøkur royna at halda á, tí tær bera ótta fyri at missa sambandið við tann góða og veksandi russiska marknaðin. Fyrsti dómur í 350 ár Sum tann fyrsti limurin í enska kongshúsinum sein- astu 350 árini hevur Anna prinsessa fingið dóm í ein- um enskum rætti. Tað hendi hósdagin, tá prinsessan viðgekk, at hundur hennara hevði bitið tvey børn. Anna prinsessa varð dømd at gjalda 790 pund í bót. Harðasta revsingin í hesum føri er seks mánaða fongs- ul. Bretskir rættarserfrøðingar siga, at dómurin hjá Onnu prinsessu er tann fyrsti, sum ein limur í enska kongshúsinum hevur fingið, síðani Karl kongur Fyrsti varð dømdur til deyða og hálshøgdur í 1649. Í slíkum málum er rættiliga vanligt, at hundurin, sum beit, skal avlívast, men so var ikki í hesum føri. Dómarin gav kortini prinsessuni boð um at ansa betur eftir hundinum, og hann legði afturat, at bítur hann fólk eina ferð afturat, skal hann avlívast. Her kann verða skoytt uppí, at sjálv stevningin í hes- um málinum kann tykjast rættiliga skemtilig. Í rættar- bókini stóð: Elizabeth drotning ímóti Anne Elizabeth Alice Louise. Við øðrum orðum: Móður ímóti dóttur. Ósamdir politikarar 150 limir í amerikanska umboðsmannatinginum hava kunngjørt, at teir styðja ein iranskan andstøðufelags- skap, sum stjórnin hjá Bush forseta hevur skrásett sum yvirgangsfelagsskap. Teir 150 politikararnir siga í kunngerðini, at felags- skapurin MKO er ein lógligur andstøðufelagsskapur, og at hann eigur at verða strikaður av amerikanska yvirgangsyvirlitinum alt fyri eitt. Í september avdúkaði blaðið Newsweek, at ameri- kanski løgmálaráðharrin, John Aschroft, hevði havt samband við iranska felagsskapin. Hetta kom bæði løgmálaráðharranum og stjórnini illa við, tí MKO hev- ur staðið í amerikanska yvirgangsyvirlitinum líka síð- ani 1997. MKO sigur seg hava einar 30.000 vápnaðar limir, og amerikanska uttanríkisráðið vil vera við, at felags- skapurin hevur skipað fyri fleiri bumbuatsóknum í Iran, og at hann hevur beint fyri fleiri iranskum leiðar- um. Amerikanarar vilja eisini vera við, at MKO myrdi amerikansk sivilfólk í Iran í sjeytiárunum. Tað, sum serliga ørkymlar amerikansku stjórnina, er, at MKO hevur høvuðsskrivstovu í irakska høvuðs- staðnum Bagdad, og at felagsskapurin uttan iva fær stuðul frá Saddam Hussein. Í republikanska flokkinum hjá Bush forseta er ikki semja um støðuna hjá MKO. Ilena Ros-Lehtinen, sum er republikanskur limur í umboðsmannatinginum, sig- ur, at MKO er ein demokratiskur andstøðufelagsskap- ur, sum USA eigur at viðurkenna. Arbeiðsloysið veksur skjótt í Danmark Rættiliga óvæntað vísa seinastu tølini, at nógvir danir eru vorðnir arbeiðsleysir seinastu mánaðarnar. DANMARK Árni Joensen 20.200 danir gjørdust arb- eiðsleysir í juli ársfjórðingi, og tað hevur skelkað donsku búskaparfrøðingar- nar, sum høvdu mett, at tal- ið fór at liggja um 5.000. Men tølini hjá donsku hag- stovuni vísa, at 5.100 fólk í byggivinnuni mistu arbeiði frá juli til oktober, sam- stundis sum 6.700 fólk í ídnaðinum gjørdust arb- eiðsleys. Harafturat vísa tølini, at kommunurnar hava sagt 3.400 fólkum úr starvi í sama tíðarskeiði. Johnny Bo Jakobsen, bú- skaparfrøðingur hjá Nor- dea-bankanum, heldur gongdina vera eitt tekin um, at arbeiðsmarknaðurin megnar ikki at standa ímóti teirri búskaparligu aftur- gongdini longur. Hann sig- ur, at danir tí kunnu rokna við, at uppaftur fleiri fara at missa arbeiðið næstu mán- aðarnar. Tølini hjá hagstovuni vísa eisini, at danska arb- eiðsmegin minkar, og tað er beint tað øvugta av tí, sum stjórnin hevði væntað. Út- rokningar hjá arbeiðsgev- arafelagnum vísa, at arb- eiðsmegin er minkað so nógv í ár, at skulu fram- rokningarnar hjá stjórnini fyri árið í ár halda, skulu 94.000 arbeiðstakarar koma afturat teir seinastu tríggjar mánaðarnar í ár. Og tað er óhugsandi. Leggja størri dent á trygd á sjónum Eftir vanlukkuna við "Prestige" fer ES at virka fyri betri trygd á sjónum. UMHVØRVI Árni Joensen ES ætlar sær at taka við læru av tilburðinum við tangaskipinum "Prestige", sum fór til botns úti fyri sponsku útnyrðingsstrond- ini fyrr í vikuni. ES-kommiserurin í flutn- ingsviðurskiftum, Loyola de Palacio, segði í Evropa- tinginum hósdagin, at ES- londini eiga at skunda und- ir nýggja lóggávu um trygd á sjónum, so tað, sum nú hendir á sponsku útnyrð- ingsstrondini, ikki skal henda aftur. -Hesin tilburðurin eigur at fáa okkum at skipa so fyri, at hetta verður tann seinasti tilburðurin av hes- um slagnum - bæði við okkara stendur og aðra- staðni, segði hon. ES-nevndin mælti í síni tíð til at banna tangaskipum við einkultum skrokki at sigla í evropeiskum sjógvi, men viðgerðin í teimum einstøku limalondunum tók so drúgva tíð, at bannið er ikki komið í gildi enn. Frambrot innan heilivág ímóti krabbameini Amerikanskir gransk- arar hava gjørt ein heilivág, sum kann vísa seg at hjálpa væl ímóti krabbameini í lívmóðurhálsinum HEILSA OG HEILIVÁGUR Árni Jornsen Tað skrivar tað viðurkenda læknatíðarritið New Eng- land Journal of Medicine. Heilivágurin, sum ameri- kansku granskararnir hava ment, verður nú royndur. Sambært granskarunum ger heilivágurin, at kvinnur verða mótstøðuførar ímóti einum virusi, sum tær fáa ígjøgnum seksuella sam- veru, og sum á hvørjum ári kostar fleiri hundraðtúsund kvinnum kring heimin lívið. 1.533 kvinnur hava sjálv- bodnar tikið lut í kanning- unum hjá granskarunum. Helmingurin av kvinnunum fekk tann nýggja heilivág- in, meðan hin helmingurin fekk okkurt, sum kortini onga ávirkan hevur. Tað vísti seg, at eingin av teim- um kvinnunum, sum høvdu fingið tann nýggja heili- vágin, fekk virusið HPV, sum kann elva til krabba- mein í lívmóðurhálsinum. Av hinum kvinnunum vórðu 41 smittaðar við HPV. Kvinnurnar, sum tóku lut í kanningini, vóru millum 16 og 23 ár, og granskarar- nir siga, at tað er umráð- andi, at kvinnurnar fáa heilivágin, áðrenn tær av álvara gerast kynsliga virknar. Amerikansku granskararnir siga, at tann nýggi heilivágurin, sum kvinnurnar skulu taka tríggjar ferðir í einum seks mánaða skeiði, kann forða fyri krabbameini í lívmóð- urhálsinum, men hann kann ikki lekja kvinnur, sum longu hava fingið krabba- mein har. Granskararnir siga, at menn eiga eisini at taka tann nýggja heilivágin. Sjálvt um menn av góðum grundum ikki kunnu fáa krabbamein í lívmóður- hálsinum, eru teir medvirk- andi til at breiða virusið, sum ger kvinnurnar sjúkar. Ein spanskur oljureinsingarmaður . Nú ætlar ES at bera skjótt at, so tílíkt ikki skal henda aftur C M Y K 19 18