týsdagur 25. november 1986síða 15

bestir til saltfisk 25. november 1986 Nr. 133 sjónarmið Óli limur skrivar Vit eru Ef meira enn 100 ár, so eru vit ikki >heimsins bestu«. Aðrir, sum arbeiða fisk, eru komnir nógu longri enn vit og fáa meira fyri fiskin eisini. Tad eru góð 100 ár síðani, at føroy ingar byrjaðu at framleiða og selja saltfisk. Og tað vil tí ikki vera ógrundað um vit halda, at á hesum eki munnu vit „heimsins bestu«. Men spurningurin er um hetta er so. Eg eri ið hvussu er farin at ivast, aftaná at hava vitjað Dan- cod í Esbjerg. Tað var í 1959 at feðgarnir Erik og Bent fisk. Tá var Bent bert 14 ára gamal Og í dag hava teir eitt stórt salt fiskavirki. Her lutvíst framleiða teir saltfisk og lutvíst selja saltfisk, sum teir m.a. keypa úr Feroyum! Arliga útflyta teir umleið 10.000 av salt- fiski og til teir somu marknaðir, sum vera Nielsen byrjaðu at salta Jacobsen, mannafelagnum og nevndar- lóast foroyingar hava framleitt saltfiski Fiski- form. í í Ráfiskagrunninum Dr 1 I heyst ru limirnir Ráfiska kanningarferð Ii = ke] leiri av okkara grannalondum 7l Har kunnadu teir seg tí ið prísir i H framleiðslu og solu av fiski SUM €ISINI er Føroya |} Jacobsen, formaður í skimannafelag Vit Ola biðið hann og selja salt- < vit utflyta til Vit førovingar eru vanir vid, at saltfiskur er saltfiskur, men soleiðis er tað ikki hjá Dancod. Teir flokka og selja saltfisk til ein og hvenn tørv, sum keyparin vil hava. Teir flokka saltfiskin eftir um hann er myrkt ella ljóst royggj hann hevur myrka ella ljósa skræðu hann er veiddur við línu ella troli Hvar hann er veiddur, t.d. Flemish Cap ella Labrador hann er flaktur við hond ella maskinu Kundarnir kunnu enn ynskir, og Dancod er eitt »super- marked«, har keyparin fær ta veru, sum hann vil hava. Og fær kundin hava fleiri veruna hann vil hava, so vil hann eisini gjalda fyri hana. Tann fiskur, sum Dancod keypir úr Feroyum, er fyri ein stóran part annanfloks vera. Men hesum duga teir eisini at fáa pening burturúr. Tann fiskurin verður nevniliga turk- aður til klippfisk, og verður á tann hátt gjørdur til 1. floks veru til 1. floks prís. Undanferslan fyri ikki at virka saltfisk í Feroyum hevur verið, at streymprisurin var so høg- ur her, at tað fór ikki at vera len- andi. Men á Dancod hevdu teir fing- ið ein turkara, har streymprísurin í veruleikanum ikki hevði nakran ser- ligan týdning. Ein háttur at fáa meira burturúr er at lakasalta. Men kann sleppast skjótt av við fiskin, kunnu eini tvey úrtekuprosent vinnast við lakasalt- ing, og úrtekuprosent kunnugt pening. Afturat hesum skera teir lippur og kjálkar. Einki høvdu fer til spill- is, og fyri lippur og kjálkar kunnu teir fáa upp til 30 kr. pr. kg Sum tað sæst fáa teir mest megu- geva sum Síða 15 ligt burtur úr. Og úrslitið sæst eisini t.d. í teimum fiskaprísum, sum. teir eru ferir fyri at lata. Teir gjalda upp til 13 kr. pr. kg. Og sjálvt fyri okk- ara millumfisk kunnu teir lata kr 9,50. Afturat hesum hava teir vunnið nógvan pening sjálvir og segdu teir seg at hava eins nógvar rentuinn- tekur og rentuútreiðslur! Lutvist verður selt til grossistar, men selt verður eisini til detailliðið. Niðursteðan er, at hesir báðir dan- irnir eftir fáum árum eru komnir langt fram um okkum bæði hvat viðvíkir framleiðslu. T.d turka vit ikki ein stert. Vit fáa nær- um einki burturúr kjálkum og lipp- um. Og vit hava ikki tað útboð av ymsum saltfiski, selu og sorteringum av sum teir hava. Hetta reisir spurningin um nakað er galið við okkara »systemi«, og hetta er ein spurningur, sum kom andi fiskivinnuting í Norðurlanda- húsinum vónandi fer at taka til við- gerðar.