hósdagur 27. november 1986síða 10

Síða 10 Avvenjingarheimið VÓN í Íslandi: - Misnýtsla er sjúka trúgvin er uggi Nýggjur livihåttur skal til Urslitini eru góð hjá feroy- ingunum, sum hava verið á viðgerðarheiminum VON í Íslandi. Meira enn helvtin hevur heilt lagt av at drekka, og áhugin fyri at fara á heimið er ektur nógv. Fleiri orsekir kunnu vera til, at viðgerðin hjálp- ir so væl feroyingum, men óivað telur tað við, at hjá so nógvum eðrum í Feroy- um er tað vanligt lív ikki at nerta rúsdrekka, og tað á rúnaðarliga í viðgerðini heldur ikki førovingum frá at taka við viðgerð Hetta er nakað av tí, ið kemur fram í frágreiðing- ini hjá Onnu D. Hentze og Sigrun Samuelsen um við- gerðarmátan á Vón í Is- landi. Tær báðar hava gjørt frågreidingina sum eina uppgåvu i psykologi- útbúgvingini. Tær gera ikki nakra nið- ursteðu, um hetta er rætti mátin at hjálpa fólki, sum hava trupulleikar av drekkamisnýtslu. Í staðin lýsa tær, hvussu viðgerðin rús- fer fram, og hvat tað er sum fær fólk fullkomiliga at Drovta lívsáskoðan og Fey seinastu árini er rúsdrekkanýtslan í Fero, Arliga nýtslan er. tá alt er roknað um vaksin nógv um, seks litrar av reinum alkoholi hvort fólk. Tað er tað sama sum í Íslandi, Nor- egi og Sveríki. Í Danmark er talið 12 litrar, og í Grøn- landi 21 litrar. Tó skal leggjast aftrat, at sjálvt um eingin kanning er gjørd í Føroyum av, hverj- ir bólkar av fólkinum drekka, so er tað heilt greitt, at heilt nógv frá- haldsfólk eru. Av teimum eru kvinnurnar størra helvtin. Hildið verður, at 30-40% av feroyingum eru fráhaldsfólk. fyri nøkulunda Lætt at sleppa á Vón Eingin dugir at siga, hvussu nógvir rúsdrekka- misnýtarar eru í Feroyum, og hvussu nógv hetta talið er vaksið. Tað veldst eisini um, hvar markið verður sett. At senda eitt fólk úr Føroyum til Islands at fáa kostar einar 30.000 krónur Hesar pengarnar rindar A - mannastovan við heimild í Treytir viðgerð forsorgarlógini eru ongar. Øll, sum biðja um at sleppa á avvenjing- arheimið í Íslandi, fáa loyvi til tess. Og gevur fyrsta viðgerðarroyndin ikki úrslit, ber í flestu for- um til at royna aftur. Frá 1984 og fram til í summar høvdu 120 feroyingar fingið viðgerð á VON Hvussu ber tað til, at tað almenna ikki heldur meira aftur, sum á eðrum økjum, við at játta pengar til hesa viðgerð? Anna og Sigrun halda, at tað tað er ikki fram, uttan so at tey onkursvegna biðja um ella fáa hjálp. Ein stórur part- ur vil hverki fyri ødrum við ikki hava rúsdrekka sær sjálvum ella ganga, at tey tamarhald á nýtsluni einki nog I Førovum finst yvirlit yvir, hvussu fólk hava fingið hjálp fyri rúsdrekkamisnýtslu. Men á psykiatrisku deildunum í Havn hava í tíðarskeið- inum 1971 til 1985 umleið 800 fólk verið innløgd fyri misnýtslu. A Blákross- heiminum í Havn hava tilsamans 70 fólk búð, frá tí at heimið byrjaði í 1984 Kommunu- til í summar Inga Nógvir spurningar Anne D. Hentze og Sigrun Samuelsen hava, sum nevnt, í frágreiðingini ikki mett um hetta er rætti mátin at hjálpa fólki við rúsdrekkatrupulleikum Tað var ikki teirra uppgáva. Men nógvir spurn- r áttu at verið vidgjørdir nýtsla verður roknað fyri at vera ein sjúka. Eisini | kundi verið áhugavert a ild við rúsdrekkanýtslu við eftirliti, siga tær.i Eitt nú at mis- sammett fullkomið ax ti viðgerðarhátturin er so væl royndur, og at úrslit ini eru so góð. Sagt verð- ur, at fyri hverji 10 leggja seks fullkomiliga av at drekka. Roknað er eisini út, at samfelagið skjótt vinnur pengarnar inn aft- ur tær 30.000 krónur- nar fyri hvert fólkið, um viðgerðin eydnast, og maðurin ella kvinnan aft- ur fer at virka í samfelagn- um. Víst verður eisini á, at fyri hvønn misnýtara verða í miðal fimm onnur fólk rakt, tað kann vera hjúnarfelagin, bern, ar- beiðsgevari og foreldur. So við at hjálpa einum misnýtara fáa fimm onnur hjálp. Krógva misnýtsluna Samstundis sum tað er meira vanligt í Feroyum enn í nógvum eðrum lond- um at vera avhaldsfólk, so hevur tað stranga samfel- agið á tí økinum við sær, at ógvuliga nógv krógva, at tey eru misnýtarar. Trupulleikar teirra koma læknarnir hava givið heilt nógvum antabus. Tel finn men tey verða hvort ast eingi, størri og størri fyri ar. Tey flestu, hava fingið hjálp. hava heilt illa fyri. At teir flestu mistnýtararnir bíða longst, er orsakað av, at einki veruligt viðgerðartil- boð higartil hevur verið í Feroyum. Einki uttan av- rúsing, at verða styrkt aft- ur likamliga og antabus. A Blákrossheiminum hevur meguleikin eisini verið at fáa sálarligan stuðul og sosiala umsorgan, sum nógvum misnýtarum stór- liga tervar. Men beinleiðis sum verið sum viðgerð hevur eingin kunnað fingið. Og júst ti at føroyska samfelagið ikki hevur havt nekur tilboð, bleiv á- hugin fyri at fara til Is- lands at fáa hjálp so stór- ur. Fram til í summar høvdu 120 feroyingar verið á Vón, og fleiri teirra høvdu ongantíð áður roynt aðra hjálp. Øll hava heldur ikki verið líka illa fyri. Fyri umleið tveimum ár- um síðani vóru umboð úr VON úr Íslandi og greiddu fer- viðgerðarheiminum oyingum frá heiminum og viðgerðarháttinum Misnýtsla er sjúka Viðgerðin á Vón í Íslandi er eftir amerikanskari uppskrift, id íslendingar kendu frá viðgerð í USA. Tað vóru sostatt fyrrver- andi misnýtarar, sum stovnaðu Vón. A Vón eru fólk úr ellum Norðurlond- um, og málið er skandin- aviskt Hugsjónin í viðgerðini er, at rúsdrekkamisnýtsla er ein sjúka. Misnýtar- arnir hava allir sjúkuna, at teir drekka ov nógv og óhóskandi. Og tað er drekkaríið, ið hevur alt tað ónda við sær. Sagt verður, at henda sjúkan rakar summi. Harvið hevur mis- nýtarin ikki ábyrgdina. Út frá hesum nýtist mis- nýtaranum ikki at kenna skyld. Hetta er nakað nýtt, at uppfata rúsdrekka sum or- sek til trupulleikarnar. Tað vanliga hevur annars misnýtsluna Tað hev- verið at sæ sum eina fylgju ur eisini altíð verið sagt. at neyðugt var at fáa mis- nýtaran at vilja viðgerast Her at misnytarin heilt til ynskja brovting. verður í staðin sagt novdist botns fyri at men tey, sær sjálv- sum koma av um, onkursvegna kenna seg noydd til tað. Ikki at vilja hava viðgerð og at avnokta, vera sjúkueyðkenni. siga tey eisini Eitt mál er eisini at upp- lýsa um misnýtsluna. Tí á sama hátt sum misnýtarin avnoktar alt samfelagið, bæði familja, arbeiðs- gevarar, vinir 0.0. Tosað verður um kemiskt bundni. Misnýtarin skal læra at liva við sjúkuni og hjálpast at hava tamar- hald á ti. AA AA nevna tey seg, ano- nymir alkoholikarar. Tað eru tey, sum hava fingið viðgerð, hava lagt av og nú eru í rersluni (um tað kann sigast so). Stersti parturin av starvsfólk- unum á Vón eru AA-arar. Men har eru eisini fakfólk í vanligum týdningi, sum fysioterapeutar, sosial- arbeiðarar, sjúkrasystrar og prestar. Tað eru tó AA- Nr. 134 | 27. november 1986 ararnir, sum standa fyri ti mestu viðgerðini. AA-ararnir bera bæði boðskapin hjá AA til tey innlegdu og eru fyrimynd við sínum royndum. Nógv av viðgerðini fer fram í bólkum, har øll tosa opið saman. Osannar segur verða hart afturvístar AA-ararnir. Vid eldhuga royna AA-ararnir teimum innlegdu um, at viðgerðin fer at eydnast vonina Bólkaarbeiði Royndirnar vísa, at beiðið smáum bólkum viðeinum AA-arar sum úrslit leiðara, Endamálið er at fáa fólkini gevur at tosa um persónligar trupulleikar og at taka av gerðir. Vanligastu trupul leikarnir eru beiskleiki, vreiði, illkennan, avnokt- an, skomm, skyldkensla, stórlæti og sjålvshugsan Í bólkum uttan nakran leiðara fólkini um trupulleikarnar hjá hverj- um eðrum, bæði fyrrver- andi og núverandi misnýt- arar. Endamálið við hes- um er, at báðir partar læra av hverjum eðrum. Tað er eisini annað bólkaarbeiði, og fyrilestr- ar eru fimm morgnar um vikuna, og tey innlegdu verða biðin um at fylgja ellum. >Sjúklingurin< hev- ur eisini sín venjara, ein fyrrverandi misnýtari í sama aldri og av sama kyni. Uppgáva hansara er at stuðla. A heiminum hava øll onkra praktiska arbeiðs- uppgávu, t.v.s. at tey hava ábyrgd, og hetta skal hjálpa teimum at liva utt- an rúsdrekka teir 30 dag- tosa arnar, sum viðgerðin var- ir. Er sjúklingurin heilt illa fy ri, fær hann hjálp frá serútbúnum fólki, sál- arfrødingi, presti ella ødr- um. Tá avrúsingin er av. verður arbeitt við at fáa misnýtaran at viðganga og góðtaka, at hann er bundin av rúsdrekka Hann lærir eisini at skilja, at hann noyðist at broyta livihått, og at hann hevur evni og møguleika at gera tað Familjusjúka Rúsdrekkamisnytsla verður roknað fyri at vera Tað skal ikki misnýtarin er sjúkur, ti oll familjan verður rakt. Tí tekur AA eisini familjuna við í eftirviðgerðina. Sagt verður, at um familjan ikki skilir, hvat hendir, so kann hon verða við til at halda misnýtaranum til at drekka, ella fáa hann aftur at drekka, uttan at vilja tað. Við Onnu og Sigrun segði ein misnýtari, at um konan skilti lítið av ollum, meðan hann drakk, so skilti hon upp aftur minni aftan á. Funnið er fram til, at 60 pst. av ellum, verða skild eftir at hava fingið viðgerð. Hetta verð- ur tulkað sum prógv um, at familjan ikki hevur havt fatan fyri tí, sum gjert verður. Sjálvt um familjan vil tað besta, so er framferðin hjá henni í flestu førum skeiv. At formana hevur við sær, at misnýtarin ein familjusjúka skiljast sum at bara kennir seg forfylgdan og fær nýggja orsek til at misnýtarin drekka. Er