leygardagur 10. januar 1987síða 6

Telefon 118 20 Argjavegur 26, 3800 Argir Postsmoga 76, 3800 Tórshavn tidindabladid Blaðfóik: Høgni Djurhuus Randi Jacobsen Ljósmyndari: Kalmar Lindenskov Uppseting: P/f Sosialurin Prent: P/f Pressan 1981 == Ein åvaring SJÓNVARPSSENDINGIN um kjarnorku burturkast, sum varð víst seinasta týs kveld, er ein týðulig ávaring til mannaætt ina, hóast bert ein av mongum. Sum ikki vit hava fingið nóg nógvar ávaringar nú aftan á Tjernobyl t.d. vil onkur spyrja! Fyri tey, sum ikki hava givið sær so nógv far um vanlukkuna á tí sovjetiska kjarn orkuverkinum ella møguliga hava gioymt hana, fyri tey var sendingin um kjarnorku burturkast í Bretlandi uttan iva ein ávar ing. Og fyri tey av okkum, sum eru vitandi um teir vandar, sum fylgja við kjarnorku ídnaðinum, fyri tey var henda sending bert ein staðfesting av tí illgruna tey leingi hava havt og um somu tí ein eggjan til at leggja enn sterri herðslu á at gera vart við vandan við dálking frá kjarnorku ídnaðinum. NÚ er tað ikki so, at hetta skal skiljast sumein einvís mótstaða móti øllum teim um teknisku framstigum, sum annars eru komin við granskingini og útnyttanini av kjarnorkuni, men vit meta eina avgerandi treyt fyri framtíðar trivnaði og menning á hesi jørð at vera innlit og varsemi í ollum tí vit fyritaka okkum. Hetta ikki minst, tå tað snýr seg um at menna ídnaðin. Í SENDINGINI um kjarnorkuburturkast kom m.a. fram, at eitt alment bretskt fel ag í nógv ár hvur fingist við at viðgera nøkur av teimum vandamiklastu radioak tivu evnunum sum finnast, og sum eru partar av tí burturkasti, ið útnyttan av kjarnorkuni hevur við sær. Vit fingu at vita, at kjarnorkuídnaðurin i bretska byn um Windscale, id liggur å vestursiduni av Bretlandi út til Írska havið, letur radioak- tivt vatn renna út í havið, uttan i veruleik- anum atw hava gjørt sær greitt, hverjar avleidingar hetta fer at hava fyri alt um hvervið og lívið har. TAÐ er eingin loyna, at leiðslurnar á tilik- um virkjum og fyritøkum leggja ikki í at fáa slíkt sum hetta fram í fjølmidlunum, og eru tær eisini sparnar við upplýsing- um. SAmbart úttalilsum frá leiðslunum í kjarnorkuídnaðinum, so fekk ein ta fatan, at alt er í besta lagi. Fólk megu »sogar« baða í sjónum, júst har radioaktiva vatnið rennur út, uttan at nakar vandi er á ferð. NÚ nøkur ár eru farin, og fyritøkan Wind- scale hevur latið leka út í havið milliónir av tonsum av radioaktivum vatni, eru tek- in til, at umhvervið er ávirkað av hesum nýggju og vandamiklu evnunum. Fiskur og fuglur verða funnin deyð, og í djórun- um finnast so eisini radioaktiv evni, sum uttan iva stava frá Windscale. Hóast tað ikki finnast nekur almenn hagtøl yvir krabbameinstilburdir har í økinum, so hava filmsfólk og tíðindafólk av sínum eintingum kannað viðurskiftini og hava funnið fram til, at júst í økinum rundan um Windscale eru tilburðirnar av ávísum krabbameinssjúkum hjá barnum 10 ferðir hægri enn aðrastaðni í Bretlandi. Hetta er so avgjørt ein ávaring. | oddagrein | FARA vit nú longur norður, so finna vit Dounreay á vesturstrond Skotlands. Her liggur eisini eitt líknandi kjarnorkuvirki sum viðger kjarnorkuburturkast úr allari verðini. Hetta verkið skal nú útbyggjast og í men eisini Føroyur móti hesi útbyggingini. Víst verður nevni liga á vandan, at ein vanlukka her kann heilt taka líusgrundarlagið undan fiski vinnuni í Føroyum og í Suðurnoregi. Tað er eisini greitt, at verða milliónir av rad so er grannalondunum, serliga Noregi 4 mtr 1 ), eru KOMIN otmæ!l aktivum vatni flutt ut å opiå hav vandi fyri, at tey eisini kunnu koma henda vegin vid råkinum og tå verður helst tor ført hjá okkara fiskaselufólki at fara út í verðina at selja føroyskan fisk undir heit inum „tann besti í verðini frå ti reinasta umhvørvinum« FØROYSKIR myndugleikar eiga at fylgja væl vid, hvat hendir í Dounreay og harð liga mótmæla útbygging har. Menningin hevur gjørt, at heimurin í dag er vorðin so lítil, og slíkar útbyggingar sum henda í Skotlandi, kunnu ein dag fáa avleiðingar fyri okkum sum búgva á hesum oyggjum TAÐ er rætt at mótmæla kjarnorkudubb ing einsvæl og útbyttan av kjarnorku til ávís endamál. Vit i Føroyum hava higartil staðið saman um at mótmæla kjarnorku vápnadubbing og hava sagt, at okkara sjógki skal verða kjarnorkuvápnafrítt Hetta hava allir flokkar tíkið undi við, til nú fólkaflokkurin kúvendi SO legið tað ljóðar, so var tað formaður fólkafloksins, sum á Vestnorden-fundi í Reykjavík herfyri legði uppskot fram um at mótmæla eini útbygging av Dounreay í Skotlandi. VIT spyrja, hvar er logikkurin, tá ein og sami maður og flokkur fyrst góðtekur, at tað liggja kjarnorkuløddir kavbátar í Nóls- oyarfirði, og um somu tíð tekur til at mót- mæla kjarnorkuvirksemi í Skotlandi til friðarlig endamál. Hví hálvur heldur enn heilur. Er hetta tað vit nevna dupultmoral. Tað lata vit lesaran avgera. STAVNHALD okkara er, at kjarnorku- vápn mugu ikki finnast á føroyskum øki og heldur ikki í Norðurlondum. Vit eiga sum smátjóðir at gera vart við vandan sum ræður við kjarnorkudubbingini og bert á tann hátt kunnu vit gera okkara til, at hesin heimur verður at liva í hjá okkara komandi ættarliðum. Vit meta eisini, at slíkt virksemi, sum fer fram í Dounreay og sum efti; ætlanini skal útbyggjast, er ein hóttan móti tí lívi, sum er her um okk- ara leiðir. Tí mótmæla vit og mæla okkara myndugleikum til at gera tað sama. Ikki bert einaferð, men áhaldandi og fram- haldandi Nr. 4 — 10. januar 1987 Eyðfinnur Egholm villeiðir Foroya fólk Tað er einki hepi í aðarmetingin mill. kr., sum Eyðfinnur Egholm uppgav í SvF týs- dagin 6. jan. í ár sum árlig ar rakstrarútreiðslur Í hjá ll t kostn uppa ri brennistødina mill. årliga, helst rættiliga nog“ Um hyggur hvussu talið 15 mill hægri ettir, kr. ein kemur fram, so sæst, at útreiðslurnar allan vegin igjøgnum eru systemat iskt og grovt undirmettar av IRF Utreiðsl av inn sav n og koyring av 1 | TT. ÍÞI rusK! Og ØSKU Fyri IRI Ba £€1 * in 1r sjóvegis flutningur IRF 3,9 mill. árliga 9 Havnin: „9 mill. árliga Koyring og innsavnan og sjóvegis flutningur frá 30.000 fólkum úr øllum Ferovum skal altso kosta bert 1 mill. kr. meira enn koyring frá í Havn, har innsavnan og 15.000 fólkum alt liggur innan fyri eina fjarstødu upp á uml. 4 km. Hvussu er komið fram til hetta tal, og hver hevur gjørt tað? Man viðkom- andi sjálvur hava trúð uppá tað ella er hetta bert »bluff«? Onnur trúgva ikki slíkum. Um tað skal vera nekur meining í talin- um hjá IRF, má tað hækk- ast við minst 2-3 mill. Rakstur Hesin »postur« umfatar lenir, viðlíkahald (bilar, traktorar, bygningar, tøkni o.m.a.), olju el o.s.fr. 3 mill. árliga 1,2 mill. árliga Havnin: IRF: Talið uppá 1,2 mill. er aft- ur ein stór gáta. Tað koma at arbeiða eini 4 til 6 fólk á brennisteðini. Talið dekk- ar illa nokk lenina til teirra. Hvat munnu menn hava hugsað fyri sær. El- rokning uppá meira enn 0,5 mill. Oljurokning uppá nekulunda tað sama 0.s.fr. o.s.fr. hevur man roknað við, at alt er ókeypis bara? Her skulu leggjast í minsta lagi 2,5 mill. aftrat talionum IRF hevur upp- givið. Tað skal sigast, at nógv- ar av rakstrarútreiðslun- um hjá Havnar kommunu eru settar sera lágt. Posa- útreiðslan hjá Havnini er' 0,73 mill, hjá IRF 1,5 mill. Ruskpláss, eisini til bilvrak Havnin: IRF: 0,93 mill. árliga 0,46 mill. árliga hesar 15 mill Also upp! árliga í samlaðum rakstr arútreiðslum, er bert rokn- að eitt 460.000 kr. fyri alt Feroya ruskpláss tu land. Men hvat merkir hetta? Talaði Eyðfinnur Egholm ikki í Sjónvarpi Feroya um ruskpláss fyri óbrenn- bart Suðuroy. Jú tað Tað er bara við í roknskap- 1 øll hini, sum skulu vera runt í Feroyum heldur ikki. Tað skulu vra eitt a ineki I er kostnaðurin IKKI CIK Til sidst iløgan Tá ið brennisteðin i Havn stendur heilt liðug, kostar hon 55 kr. Ber tað tá Egholm pá- stendur fer at kosta 47, tá hon í mun til ta í Havn skal hava fyri 10 mill. i eykailøgum í tekn- iskari eykaútgerð, t.v.s áðrenn eykaútgerðina kostar 37. Er hetta nakað ein kann líta á? Nei. Ein lág kostn- aðarmeting er 50 mill pluss 10 mill. eykailøgu. Tilsamans 60 mill Aftrat hesum skal sam- bært Eyðfinn Egholm leggjst gomul skuld uppá tilsamans 20 mill. T.v.s. at kommunurnar koma at avbetala uppá 80 mill. tá brennisteðin stendur liðug Úti á Vík. Men tá manglar vegurin. Hver skal gjalda hann? Tað verður neyvan Leir- vikar kommuna. Hon skyldar 3 skattaålikning- ar, og verður, um hon læn- ir 10 mill. kr. aftrat, sett . undir administration. aftrat 1 Ring viðferð av kommununum Fyri kommununar er ruskmálið eitt álvarsmál, og tað er ikki líkamikið, um tað kemur at kosta 510 ella 800 ella kanska 1.000 kr. pr. íbúgva. = Tit ringja tjak og meiningar Vit gera lesarar okkara varugar við, at treytin fyri at fáa lesarabrøv upptikin undir hesum teiginum er, at blað- stjórnin veit, hver hev- ur skrivað brevini. Men kommunurnar hava fingið eina ringa við- ferð leiðsluni í IRF 7 lv veruligar upplys- ingar um kostnað, og ong- fra r veruligar upplýsingar i nógv skal set ast av til ruskmálið, á ti árligu rakstrarætlanini hjá kommununum. Men eg trúgvi, tað verð- ur rok, tá kommunurnar uppdaga, at tað verða ikki 510 men 800 ella kanska 1.000 kr. pr. íbúgva tær skulu av við um árið í ruskútreiðslum. Tí tað tað at ávísa Hetta upp- hæddir, og eg trúgvi íkki bygdaráðslimirnir í Fer- oyum eru líkaglaðir um hetta. Teir hava rætt til eina nekulunda álítandi kostnaðarmeting frá IRF Tað hava teir ikki fingið Tað teir fáa er villleiðandi tvætl, sum Eyðfinnur Eg- holm kom við í Sjónvarpi Feroya týskveldið 6. janu- Hetta er lætt verður eru stórar "ar Til seinast hetta: Tað eru nakrir bygdaráðsfor- menn ið hava gjegnum- skoðað telini hjá IRF. Tann eini, ið eg talaði við, hevði longu fyri ein- um ári síðani við útrokn- ingum gjert sær sína egnu meting um prísin av IRF- ætlanini, og kom hann fram til ein prís uppá 25 mill. árliga, svarandi til 800 kr. pr. íbúgva um árið. Ein annar kom við meira leysligum metingum fram til ein prís uppá 25-30 mill. árliga, svarandi til 800 til 1.000 pr. íbúgva um árið. Í Tórshavn 9. jan. 1987 Jóannis Eliasen vit skriva Ringið telefon