hósdagur 22. januar 1987síða 18

Síða 18 tíðindablaðið ; | Nr. 9 — 22. januar 1987 Peter Eikrem, skipari á Vesttrál: PA Framtíð i svart- *"" kjaftinum um vit | f viðgera hann til '- matnaumborð! Nninum, eee, — Eg beri ótta fyri svartkjaftasto um vit framhaldandi fiska burtur av hes- # um stovni til guano. Vit eiga at utnytta hann betur og gera matveoru burtur úr honum. Royndirnar við Vesttrál og Andr- iasi í Hvannasundi hava prógvað, at tað ber til at gera eina góða matvoru burtur úr svartkjaftinum. Latið okkum halda fram á hesi leið. M. a. hetta sigur Peter Eikrem, skipari á norska svartkjaftatrolaranum Vesttrál, sum í lotuni er einasti norski j Á ; TR ; Peter Eikrem, skipari á Vesttrál var millum teir fyrstu at fiska svartkjaft undir Feroyum. Hann hevur góðar vónir verksmiðjutrolarin undir Foroyum. Peter Eikrem, skipari á norska trolaranum Vest- trál, sum í løtuni er einasti norski verksmidjutrolari undir Feroyum, er ein av pionerunum í svartkjafta- vinnuni. Hann var ein tann fyrsti at fiska svartkjaft undir Feroyum. Hetta var í 1972 við nóta- og trolbát- inum Dulsey úr Vardal Gjørdi fyrstu royndina — Hesi fyrstu árini vóru royndarár. Vit fóru sum teir fyrstu í Noregi at vita, um tað yvirhevur bar til at fiska svartkjaft, sigur Peter Eikrem. Tíðin hevur so víst, at royndir hansara vóru ikki til fánýtis. Í dag er hann millum fremstu norsku svartkjaftaskipararnar. Peter Eikrem hevur fiskað svartkjaft undir Feroyum næstan ell árini síðan fyrst í 70-unum. Tá norðmenn fingu størri skip við sterri maskin- orku vísti tað seg so eisini at bara enn betri til. Fisk- urin øll hesi árini fór til guano. Í 1982 vóru ikki færri enn 40 norskir bátar, ið royndu eftir-svartkjafti, men tå var tað, at svart- kjafturin å Føroya Banka hvarv. Vanligt var at fiska har um várið. So varð farið í EF-sjógv og síðani hevur verið lítið fiskað i føroyskum sjógvi. Men nú eru so útlit til, at vend fer at koma í aftur fiskiskapin. Vesttrál er einasti norski verksmiðju- trolarin, sum í letuni royn- ir eftir svartkjafti. Peter Eikrem hevur fert skipið síðani í fjør — hann fór umborð nakað um somu tíð) sum Andrias í Hvannasundi fór á svart- kjaftaveiðu. Hent pumpa Henda fyrsta tíðin hevur verið mest sum royndar- tíð hjá teimum, heldur Peter Eikrem fyri. Teir hava noyddir at royndarkoyra maskinur- nar á verksmiðjuni og fyri tað eisini veiðiútgerðina. M.a. vísti tað seg, at pumpuútgerðin, teir hevdu keyp í Noregi, var skeivt konstruerað, og teir hava tí júst nú fingið føroyska pumpuútgerð umborð. Hana hevur Pet- er Eikrem gott álit á, tí hann hevur fylgt Andriasi í Hvannasundi á fiskileið- ini, tá hann hevur brúkt hesa somu útgerðina. Og hon hevur virkað til fuln- ar. — Henda pumpuútgerð- in er alfa og omega, tí við henni eru vit ferir fyri at fáa fiskin heilan umborð og kunnu vit framleiða, meðan fiskað verður. Síðani hava teir umborð á Vesttrál á sama hátt sum Andrias í Hvanna- sundi royndarkoyrt tær nýggju VMK-maskinur- nar og hava fingið tær at rigga. — So eg eri negdur nú og eri rættiliga bjarg- skygdur hvat viðvíkur at framleiða svartkjaft um- borð á skipi, leggur Peter Eikrem aftrat. Tað er greitt, at við meira enn 40 árum á sjón- um veit hann, hvat hann tosar um og ber hann eis- ini orð fyri at vera millum dugnaligastu fiskimenn. Peter Eikrem er 58 ára gamal og ætlar sær nú at fáa nakað burtur úr tí svartkjaftaævintýri, sum so mangan hevur verið tosað um. Hann dylur ikki fyri, at framtíð er í svartkjafta- vinnu undir Feroyum, Ís verið um svartkjaftavinnuna, nú vit av álvara fara at brúka hetta fiskaslag til matna landi og í Norskahavin- um. Hetta er kanska ein- asti stór! stovnur, vit hava eftir í Norðuratlants- havi, ið vit kunnu byggja framtíðina á. Eg beri ikki ótta fyri stovninum sum nú er, men vit mugu nú beinan- vegin leggja um frá at fiska svartkjaft til guano og heldur veiða hann til matna. Hetta er einasti rætti vegur at ganga. Jú fleiri bátar fara at viðgera svartkjaftin til matna, tess betur rekta vit stovn- in og tess meira fáa vit burtur úr honum. Peter Eikrem heldur, at eisini norðmenn eiga at leggja seg eftir at brúka tann fisk, sum er í havin- um, til matveru. Her hugsar hann ikki bert um svartkjaftin, men eisini um lodnuna, sildina og makrelin. — Vit síggja, hvat vit hva gjert við sildina, makrelin og nú eisini lodn- una. Vit hava útbyttað hesar stovnar so vánaliga, at teir nú eru niðurfiskað- ir. Halda vit fram við at fiska svartkjaftin til gu- ano, eins og vit hava gjert tað við hinar stovnarnar, so verður tað ikki seinur dagur, til vit eisini hava niðurfiskað henda stovn- in, sigur hann. Tað er tí eingin loyna, at Peter Eikrem heldur tað vera at gera skilagóða ílegu at byggja fleiri nýggj verksmiðjuskip til svartkjaft og lutvíst eisini hinar pelagisku fiska- stovnarnar. Norðmenn hava fylgt væl við royndunum hjá bæði Vesttrál og Andriasi í Hvannasundi og longu í februar koma tveir um- bygdir norskir verk- smiðjutrlarar aftrat á fer- oyaleiðina at fiska svart- kjaft til matna. Vit spurdu Peter Eik rem, hvussu fiskiskapurin hevur verið! Hann sigur, at tað hev- ur verið lítið at fáa nú í seinastuni, tí svartkjaft- urin stendur so spjaddur. Tað er ikki tí at lítið er til av honum. Hann fer aso at savna seg aftur einaferð. Men hvussu stóran part av árinum heldur hann so, at ein kann fiska svart- kjaft undir Føroyum! — Ein kann stórt sæð fiska svartkjaft undir Fer- oyum alt árið, tó við und- antaki av august og sep- tember, sum eru vánaligir mánaðir. — Hvat dámar tær fer- oysku svartkjaftatrolarar- nar Andrias i Hvanna- sundi og Olaf i Garda- stovu? — Andrias i Hvanna- sundi er so avgjørt tann besti svartkjaftabåturin sum finst her í Norðurat- lantshavi. Hann hevur eina nýggja verksmiðju umborð sum fungerar, sum hon skal, so tað er av- gjørt framtíð í hesum skipinum. Tað havi eg ongantíð verið tað minsta í iva um. Hvat viðvíkur Olaf í Garðastovu, so er hann nærum dupult so stórur, so kann hann fáa nokk av fiski, so skuldi hann eisini kunnað klárað seg. Peter Eikrem heldur tað annars vera rætt at skifta tey gomlu skipini út og byggja nýggj skip til svartkjaftavinnuna ístað- in. Hvat heldur hann so um royndirnar hjá Giljanesi og Reynsatindi? — Til tað havi eg tað at siga, at hesi bæði skipini, hóast tey ikki kláraðu seg, hava verið royndarskip sum so. og hava tey slóðað fyri teimum sum nú eru komin og koma aftrat. Eg ivist ikki i, at royndirnar, sum hesi bæði skipini hava gjert, hava skapt grundarlag fyri teimum skilagóðu ílegunum, sum nú fara at vera gjerdar í svartkjaftaskip, ið viðg era fiskin umborð Men hvat heldur tú um hina loysnina at byggja skip, sum so av- reiða svartkjaftin til virki á landi? — Eg haldi tað er besta loysnin at viðgera fiskin umborð á verksmiðjutrol- arum. Tá fáa vit ta bestu veruna. Ein verksmiðju- trolari hevur eisini nógv fleiri mans við enn ein bát- ur, sum fiskar til virki á landi. Sambart Peter Eikrem so eru vit á einum avgerandi vegamóti júst í hesum tíð- um, tá talan er um fram- tíðina hjá svartkjafta- vinnuni. Hann heldur, at vit hetta seinasta hálva árið hava prógvað, at framtíð er í hesi vinnu, serliga nú verksmiðjurnar umborð tykjast at fungera sum tær skulu. Men hvat hevur hann so at siga til teir svart- skygdu og ivasomu, sum seta eitt stórt spurnartek- in við ílegurnar í svart- kjaftavinnuna. Peter Eiikrem: — Í fiskivinnu eins og í eðrum vinnugreinum má ein ong- antíð stagnera. Ein má alla tíðina hugsa frameft- ir. Vit mugu spyrja, hvat liggur fimm ella tíggju ár frammi í tíðin og laga okk- um eftir tí. Vit mugu fara betri um stovnarnar og ansa eftir, at vit ikki eisini niðurfiska svartkjaftin — eins og vit hava gjert við sildina. makrelin og lodn una Tí hava vit meguleika at forða fyri nú, tí bæði Andrias í Hvannasundi og Vesttrål hava prógvað, at tað ber til at framleiða eina voru umbroð á skipi burtur úr svartkjafti held- ur enn at lata tey mongu tonsini fara til guano. Við einum yvirstórum fiskiflota, sum fiskar til guano, verður svartkjaft- urin skjótt uppfiskaður. Vesttrál er eisini skelja- bátur. Teir royndu eftir skeljum við Jan Mayen í tvey ár. Hetta vóru stórar skeljar, men máttu teir gevast við hesi veiðu, tá stovnurnar har varð nið- urfiskaður. Men er so framtíð í skeljaveiðu í Barentshav- inum og er rætt at gera ílegur í stórar skeljatrolar- ar til henda sjógv? Peter Eikrem er sjálvur rættiliga ivasamur. Hann vísir á, at skeljarnar við Bjarnoynna eru torferar at viðgera við verandi maskinum og útgerð. Hann ivast eisini í, um tað er rætt at gera stórar iløg- ur í skeljabátar. Tilsamans 10 kvinnur eru við Vesttrál. Manningin telur annars 31. Tvær av kvinnunum arbeiða í messuni og hinar átta á verksmiðjuni. Hverjar royndir hevur hann so av at hava so nógv konufólk við? Peter Eikrem: — Vit eru tað skipið í norska fiski- flotanum, sum hevur flest- ar kvinnur umborð. Hetta eri eg sera fegin um, tí tað hevur víst seg, at vit hava fingið eitt nógv betur um- hvervi umborð. jan