leygardagur 7. desember 2002síða 4

6 Nr. 236 - 7. desember 2002 Nr. 236 - 7. desember 2002 7 Annika Næs Johannesen letur nú upp nýggja tannlæknastovu á Tvøroyri TANNARØKT Áki Bertholdsen Í Norðaru helvt í Suðuroy hava tey verið illa fyri við tannlækna seinastu árini, tí umframt skúlabarnatann- læknarnar í Vági og á Tvør- oyri, hevur bara verið ein tannlækni til vaksin fólk og hann hevur verið í Vági. Men nú verður aftur tannlækni á Tvøroyri. Tað er Annika Næs Johannesen, sum nú letur tannlæknastovu upp í høl- unum, har gamla tann- læknastovan hjá Diaba var mitt á Tvøroyri. Men hóast hølini eru gomul, eru tey øll gjørd spildurnýggj innan eins og øll útgerðin og øll amboð- ini eru spildurnýggj. Hon hevur almenna mót- tøku í nýggju, ljósu tann- læknastovuni í dag frá kl. 13 til 17. Men áðrenn hon fer til arbeiðis av álvara, skal hon fyrst á eitt stutt skeið uttanlands, so hon fer ikki at viðgerða fólk fyrr- enn í aðru viku. Men kortini ber tað longu nú mánadagin til at biðja um tíð til viðgerð. Annika Næs Johannesen tók prógv sum tannlækni í 1997 og síðani hevur hon arbeitt í Aasiaat í Grønlandi í trý ár. – Tað var ógvuliga stræv- ið, tí tanntrupulleikarnir vóru stórur og tað var nógv at gera. Vit vóru bara tveir tannlæknar til 3.500 fólk og av tí, at nógv høvdu vána- ligar tenn, var eisini nógv, sum kravdi bráðneyðuga viðgerð, og tí var eisini nógv arbeiði um vikuskifti. Men annars vórðu hølini og útgerðin í Grønlandi fyrsta floks, leggur hon afturat. Í Grønlandi skiftust tey um, so at tey arbeiddu við børnum aðruhvørja viku og við vaksnum fólki aðru- hvørja viku. Harumframt vóru tvær oyggjar við í kommununi og tey høvdu krav uppá tannlækna einaferð um árið. So einaferð um árið, pakkaðu eina flytiliga tann- læknastovu og fóru við báti út á oyggjarnar, har vit so vóru í einar fýra dagar hvørja ferð. Vit tóku so fólk í viðgerð eftir aldri, børnini fyrst, síðani tey ungu og at enda tey vaksnu. Annika væntar avgjørt, at tað fer at vísa seg, at føroy- ingar hava betri tenn enn grønlendingar høvdu. Men her verður arbeiðsbyrðan heldur ikki so stór, tí í Suð- uroy vera tey nú eisini fýra tannlæknar til tey gott 5.000 fólkini, sum búgva í oynni. Ímeðan hon var í Grøn- landi, heittu kommunur í norðaru helvt í Suðuroy á hana um at koma heim. Kommunurnar hava goldið fyri at innrætta húsini, men sjálv eigur hon alla útgerð- ina. – Hevði eg ikki fingið hesar sømdir frá kommun- unum, hevði eg ikki komið heimaftur, sigur hon. Og at saknur hevur verið í tannlækna á Tvøroyri, hevur hon týðiliga merkt, tí hon sigur, at allastaðni har hon kemur, fegnast fólk um at hon skal byrja á Tvør- oyri. Saman við tveimum hjálparfólkum fer hon so- statt nú undir tannlækna- virksemi á Tvøroyri undir navninum »Tannarøkt«. Í gjárkvøldið fór út- gerð av Tvøroyri av landinum til Spania, har hon skal verða liður í royndunum at basa herviligu dálk- ingini úr tanga- skipinum Prestige ALTJÓÐA SAMSTARV Áki Bertholdsen Nú eru eisini boð eftir før- oyingum at hjálpa til við ar- beiðnum at basa herviligu oljudálkingini í útnyrðings- horninum á Spania. Tað hevur ført til eina umhvørvisvanlukku í ólukkumát at tangaskipið Prestige gekk burtur har á leiðini og stór stranda- strekki í Spania eru illa dálkað av tjúkkari olju og nú skilst at eisini portugisar eru farnir at stúra fyri, at olja skal reka á land har. Síðani er manning og út- gerð savna saman úr øllum heiminum í eini roynd at basa dálkingini og í at av- marka skaðan mest møgu- ligt. Og nú eru eisini føroy- ingar eru komnir upp í hetta arbeiðið. Tað er fyritøkan OSR (Oil Spill Response), hjá Paula Einarsson á Tvøroyri, sum hevur fingið áheitan um at hjálpa til við útgerð. Og í gjárkvøldið fór út- gerð av Tvøroyri við farma- skipinum, Clare, til Dan- markar, haðani útgerðin verður førd víðari suður til Spania. – Talan er um 200 metrar av flótiverju, sum OSR hevur og sum nú verður send til Spania, sigur Pauli Einarsson. Hetta er flótiverja, sum verður blást upp og sum verður løgd í vatnskorpuni at forða fyri, at olja á sjón- um breiðir seg. Fyritøkan hjá Paula Einarsson samstarvar við MMB (Maritim Miljø Beredskab) í Noregi og tað er í samstarvi við teir, at OSR letur útgerðina. – Hetta er so umfatandi dálking, at tað er neyðugt at savna inn útgerð allastaðni frá i heiminum í eini roynd at basa henni. Pauli Einarsson sigur, at útgerðin, teir hava latið, er ætlað til at brúka úti á opn- um havi og hetta er útgerð, sum oljufeløgini hava leig- að og sum av røttum eigur at verða til taks hjá bori- pallunum til Havs. – Men oljufeløgini hava verið so beinasom, at tey hava játtað, at útgerðin verður flutt til Spaina í hesum serliga førinum, bara vit kunnu vátta, at hon er til taks aftur í Føroyum næsta vár – og tað verður hon. Eisini fólk til reiðar At komið verður heilt til Føroyar eftir útgerð, sigur eitt sindur um, hvussu um- fatandi oljudálkingin er. – Men tað sigur eisini eitt sindur um, hvussu víttfevn- andi og heimsumfatandi samstarvið er á hesum økinum og tað er ein stór trygd í tí, heldur Pauli Einarsson, tí tað sigla eisini stór tangaskip framvið Før- oyum. Hann sigur, at enn er onki fólk frá OSR farið til Spania. – Teir vilja royna sjálvir sum longst við teirra egna fólki. Men teir hava eisini boðað frá, at tað kann koma uppá tal at fáa fólk niður og tí stendur manning hjá OSR eisini tilbúgvin at fara til Spania, verður boð eftir teimum. Samstundis kann tað eis- ini koma upp á tal at senda meiri útgerð til Spania. Hetta eru alt fólk, sum hava verið á skeiði í at basa oljudálking og sum duga at brúka slúka útgerð. Tað er kanska ljótt at siga tað, nú dálkingin í Spania er so umfatandi, men Pauli Einarsson hevði onki havt ímóti at verðið boðsendur at komið til Spania. – Okkara fólk hevur ver- ið á fleiri skeiðum. Men at royna tað í verkið er nakað heilt annað og tað hevði givið okkum ómetaliga góðar royndir at verið við í einum so umfatandi ar- beiði, har vit sluppu at royna tað í verki í eini um- fatandi umhvørvisvan- lukku, sum vit annars bara hava lært á skeiðum. Nakað at hugsað um Annars heldur hann, at ein vanlukka sum tann í Spa- nia, eigur at verða hugvekj- andi hjá føroyingum, tí tað sigla eisini stór Tangaskip framvið Føroyum. – Tey sigla aloftast sunn- anfyri okkum, men við- hvørt er ættin so, at teir vera norðanfyri okkum. Og hóast teir eru langt úr landi, vísir dømi úr Spania, at vit skulu aldrin siga aldrin og vit eiga avgjørt at vera á varðhaldi, heldur Pauli Einarsson. Út við 20.000 tons av olju runnu úr tangaskipin- um Prestige, tá ið tað fór at leka í illveðri útfyri út- nyrðingsspania 13. novem- ber. Seks dagar seinni, 19. november, brotnaði tað av um tvøran og sakk á yvir 2. kilometra dýpi. Oljan hevur dálkað stór strekki av strond í Spania og higartil eru nøkur túsund tons av olju tikin upp at strondini. Tilsamans eru yvir 180 strendur í Spania dálkaðar og umframt dálking, hevur tað fingið umfatandi av- leiðingar fyri útróður av ymsum slagi og djóralívið har á leiðini. Men nú hevur ein fransk- ur kavbátur harafturat av- dúkað, at olja enn lekur úr skipunum. Myndir, sum kavbáturin hevur tikið, vísir, at tjukk olja lekur úr skipinum upp ígjøgnum sjógvin sum tannkrem ið verður kroyst úr eini tubu, og nú rópa eisini Portugisar varskó tí teir stúra fyri dálking, um- framt at oljudálkaðir fuglar eisini eru funnir í Frak- landi, har teir eisini stúra fyri, at olja skal reka á land, tí tað gongur tann vegin. Nú er tannlækni aftur á Tvøroyri Annika Næs Johannesen fer nú at verða tannlækni á Tvøroyri og tað hevur stórur tørvur verið á í mong ár. Hon fer nú at lata tannlæknastovuna hjá Diaba uppaftur, men við spildurnýggjum amboðum og nýggjari útgerð, eins og øll hølini eru nýggj innan og innrættað av nýggjum Føroyingar hjálpa til at basa oljudálking í Spania Nú er útgerð eisini farin úr Føroyum niður til Spania í eini roynd at basa herviligu oljudálkingini har. Pauli Einarsson, sum letur útgerðina, sigur, at fyritøka hansara á Tvøroyri hevur eisini menn tilbúnar at fara til Spania, verður boð eftir teimum og tað kann verða so skjótt, tí støðan er ógvuliga hættislig Miðvágs- og Sanda- vágs kommunur hava keypt brandbil saman við partafelagnum Vágatunlinum. Bilurin verður vænt- andi í Føroyum í mars næsta ár TRYGD Edvard Joensen Sandavági: Nógv umrøddi brandbilurin, sum Mið- vágs- Sandavágs Sløkkilið skuldi fáa til vega, er nú keyptur. Kommunurnar báðar hava í felag við parta- felagnum Vágatunlinum keypt bilin. Talan er um ein bil av sama slagi sum tann, Kví- víkar Kommuna fekk her- fyri, sigur Rósa Samuelsen, borgarstjóri í Sandavági. Tó er hesin eitt sindur øðrvísi bygdur aftan, hóast karrossaríið er tað sama sum á kvívíksbilinum. Um- framt hevur hesin bilurin, sum nú er keyptur, nakað væl av eykaútgerð eisini. Kortini er hann bíligari, enn tað, lagt varð út við, tá tosað varð um at keypa bil úr Íslandi. Fyrsta uppleggið var upp á hálvaaðru millión krónur fyri sjálvan bilin, sigur Rósa Samuelsen. Í dag kostar hesin bilurin, sum er keyptur úr Danmark, 1,2 milliónr krónur. Prísurin fyri sjálvan bilin er 1,1 millióni, sigur hon, meðan eykaútgerðin, sum er við, kostar umleið 100.000,- krónur. Talan er millum annað um samskift- isútgerð, sigur borgarstjór- in í Sandavági. Kostnaðurin er soleiðis býttur, sigur Rósa Samuel- sen, at Miðvágs- og Sanda- vágs kommunur gjalda til- samans 550.000,- krónur, meðan partfelagið vága- tunnilin rindar tær 650.000,- kónurnr, sum eftir eru. Bilurin, sum nú er keypt- ur, er danskur, meðan tann hjá kvívíkingum er ísl- endskur. Báðir eru av merkinum Ford. Rósa Samuelsen sigur, at byggitíðin er tríggjar mán- aðar, og verður bilurin væntandi í Føroyum eina- ferð í mars næsta ár. Til ta tíð er ein bilur leigaður úr Klaksvík. Brandbilurin er keyptur Brandbilurin hjá Kvívíkar Kommunu. Bilurin, sum Miðvágs- Sandavágs kommunur og Vágatunnilin nú hava keypt, líkist hesum. Tó er bygnaðurin aftan eitt sindur øðrvísi Mynd: Álvur Haraldsen Seinasta leygardag varð jólatræið á Vaglinum í Havn tendrað. Í dag verða hini trøðini í útjaðara høvuðsstaðsins tendrað JÓLATRØ Tíðindaskriv Jólatrøini á Argjum, Hvíta- nesi, í Kaldbak, Norðradali og í Kollafirði verða tendr- að leygardagin 7. desember soleiðis: kl. 15.30 verður jólatræið á Argjum tendrað. GHM spælir, Heri Joensen, prest- ur, og Bjarti Mohr, býráðs- limur, tala. kl. 16.30 verður jólatræið í Kaldbak tendrað. GHM spælir, Sonja Klein, prest- ur, og Tórfinn Smith, bý- ráðslimur, tala. kl. 17.00 verður jólatræið á Hvítanesi tendrað. Havn- ar Hornorkestur spælir, Sverri Steinhólm, prestur, og Páll Petersen, tala. kl. 16.00 verður jólatræið í Kollafirði tendrað. Terji Davidsen talar. kl. 18.30 verður jólatræið í Norðradali tendrað. GHM spælir, Sverri Steinhólm, prestur, og Tórfinn Smith, býráðslimur, tala. Hini jólatrøini tendrað C M Y K 7 6