týsdagur 10. desember 2002síða 11

Kaj Leo Johannesen Tjóðveldisflokkurin heldur tað verða av ovurhonds- stórum týdningi, at vit skulu hava fullveldi fyri ein og hvønn prís sum skjótast. Hetta er greið og konkret útmelding, og sum so einki nýtt undir sólini fyri henda flokk. Lat okkum nú siga, at Føroyar hava fingið full- veldi, og nú skal stingast víðari út í kortið, flokkurin hevur sagt nei til ES ella Evropa við øðrum orðum, hvussu skulu nú Føroyar skipast uttanfyri ríkisfe- lagsskapin. Kundi okkurt umboð fyri flokkin víst mær á nakrar konkretar tjóðveldisloysnir hesum viðvíkjandi? Tosa vit um okkara út- flutning, so hava Føroyar í skrivandi løtu tær allar ringastu treytir, sum nakað land yvirhøvur hevur í mun til ES. Vit eru ein fløsku- hálsur í Evropa, somikið havi eg lært, aftaná at hava arbeitt og handlað við ES lond í nógv ár. Eg eri vorðin alt meira sannførdur um, at vit hava meira brúk fyri ES, enn teir fyri okkum. Metir Tjóðveldisflokk- urin, at vit skulu hava okk- ara egnu serføroysku vinnulóggávu, sum ikki samsvarar við ES vinnu- lóggávu? Føroyar hava tíanverri eftir mínum tykki valt at vera uttan fyri meginrákið í evropeiska samstarvinum. Okkara viðurskifti eru ístaðin skipað í eini hand- ilsavtalu og eini fiskiveiði- avtalu. Fyri onnur øki eru ongar avtalur partanna millum. Tann størsta av- leiðingin av hesum er, at vit eru vorðin ein banan- republikk mitt í Norður- atlantinum, tá talan er um okkara frælsismenning mótvegis ES. Tá talan er um útbúgving og gransking í ES høpi, verða vit sjálvandi eisini roknað sum triðja land. Tað er eingin avtala ímillum Føroyar og ES. Higartil hava vit kunnað brúkt Dan- mark sum smogu ella ventil, tá talan er um vinnu- brøv ella próvbrøv, eisini har eru vit afturúrsigldir. Tosað vit um manna- rættindi, skulu vit hava okkara egnu serføroysku lóggávu, ella skulu vit fylgja ES/ST lóggóvu/regl- um á hesum øki, soleiðis at vit hava somu reglur og somu ábyrgdir sum onnur lond í heiminum? Tosa vit um verjumál, skulu vit hava okkara ser- føroysku lóggávu á hesum øki, ella skulu vit sam- starva við Nato ella annan felagsskap? Er tað nakar annar felagsskapur, sum hevur fyrimunir ella vil gera alliansur við Føroyar? Og hvat kunnu vit geva frá okkum, tá tá talan er um verjupolitikk, sum í øllum lívsins viðurskiftum er talan sjálvandi eisini her um »to give and take« ella rættari at geva og fáa. Tosa vit um gjaldoyar- politikk, skulu vit hava eina føroyska krónu, ella skulu vit møguliga hava eina íslendska krónu, ella skulu vit fylgja Danmark, um teir fara yvir til Evruna, ella skulu vit eisini á hesum øki hava okkara serføroysku loysn? Hvat er tað, sum Tjóð- veldisflokkurin meinar við, tá hann sigur, at vit ikki eru fræls, eitt nú í mun til ES lond? Hvussu metir Tjóð- veldisflokkurin, at tann meinigi maðurin ella kvinnan fær tað frælsari aftan á eitt føroyskt full- veldi? Metir flokkurin, at tað er betur at standa uttan fyri Evropa, tá vit um fá ár síggja millum 25 og 30 lond gerast limir í ES. Fakta er, at vit í løtuni ikki hava nøkur av teim frælsunum, sum ES arbeiðir við fyri sínar borg- arir. Hetta eru eisini tey frælsini, sum undirritaði skilir við, tá talan er um okkara framtíð í Evropa nevniliga og frælsini at liva og arbeiða í limalondunum rundan um okkum. Vil Tjóðveldisflokkurin hava serføroyskar loysnir, til tey allarstørstu frælsini, vit sum menniskju kunnu fáa? Ella vil Tjóðveldis- flokkurin taka undir við mínum hugsjónum um persónligt frælsi? At føroysk arbeiðsmegi fær tað sama persónliga frælsi, sum ES - borgarar hava. At føroyingar fáa ta somu sosialu trygdina, sum ES - borgarar hava. At føroysk virki og sjálvstøðugt vinnurekandi fáa tað sama frælsi, sum virki og sjálvstøðugt vinnu- rekandi í ES hava. Afturfyri hesi frælsini kann so ríkisfelagsskapurin lata ES-borgarum og ES- virkjum somu frælsi sum í Føroyum, treytað av, at vit eru í ríkisfelagsskapi t.e., áðrenn eitt eventuelt full- veldi eftir tjóðveldis leisti. Tað er mín persónliga meining, at Føroyar eru stórar sum tjóð, og at vit hava evni og ábyrgd av einum frælsum og friðar- ligum Evropa, sum hevur verið okkara felags grund- vøllur í meiri enn túsund ár. Vit eiga ikki at vera uttan fyri ES, tí so hava vit onga ávirkan. Við at vera við í ES, eru vit samtíðis við, har avgerðir verða tiknar. Eg meini, at vit eiga at skipa okkara uttanríkispolitikk øðrvísi, soleiðis at vit før- oyingar sita framman fyri í bilinum, tá ið avgerðir verða tiknar, sum hava tað minsta við føroysk viður- skifti at gera. Vit skulu í nógv størri mun trekkja upp á okkara sendistovur uttanlands bæði føroyskar sum dansk- ar, um 10 ár møguliga ES sendistovur, hvør veit, útviklingin gongur skjótt fyri seg og eiga vit eisini at mennast samsvarandi. Um broytingarnar rundan um okkum binda ella loysa okkum leysari úr ríkinum, so eiga sjálvt eisini vit sambandsfólk at fylgja við rákinum, um vit meta, tað tænir fólki okkara, og ikki frysta føst í ov stóran mun, tað tænir ikki fólkinum her á landi. Eg fari við hesum at rætta hondina út til eitt mennandi kjak um okkara framtíðarstøðu í Evropa, uttan mun til um vit eru á Tjóðveldisvonginum ella Sambandsvonginum, so eiga vit at minnast hitan av forfedranna hondum, sum sleptu, og sum stríddust fyri einum betri Føroyum. Latið okkum í virðing fyri okkara fólki fáa eitt gott og mennandi kjak um okkara framtíð her á klettum í einum frælsum Føroyum, hvar orðið frælsi ella persónligt frælsi, verður smeltað saman av fram- tíðartýðingini av sama orði, millum Tjóðveldi og Sam- band. Fullveldi og hvat so? UTTAN ÚR HEIMI 20 Nr. 237 - 10. desember 2002 Nr. 237 - 10. desember 2002 21 JÓLAHALD Orð og myndir: Jan Müller Leygardagin var jólahald í Kirkjubø og á Velbastað. Og í báðum førum setti sangkórið í sóknini, Sólar- magn sín dám á. Børn og vaksin fyltu ta hugnaligu Ólavskirkjuna. Til konsert- ina vóru bæði jólasangir og annar kórtónleikur. Tað hevur ongantíð verið urga í kirkjuni men hesaferð stuðlaði urga so undir onkr- um av sangunum. Við urg- una sat eingin minni enn okkara frægi kórleiðari og tónleikalærari Bjarni Restorff. Aftaná eina væl- eydnaða og vælvitjaða kon- sert varð farið í granna- bygdina at hátíðarhalda løt- una, tá jólatræ fyri fyrstu ferð alment var tendrað í sóknini. Til hetta hátíðarhaldið kom eisini prestur úr Havn. Heri Joensen talaði fyri sóknarfólkunum umframt borgarstjóran Annfinn Brekkstein. Í talu síni vísti Annfinn Brekkstein á, at tíðirnar broytast eisini í Kirkjubø- ar- og Velbastaðar sókn. Fyrsta jólatræið hann mint- ist, var tá hann var við systir síni í føðingardag hjá Katrin, dóttir Bergith. – Tað, sum eg haldi var serligt við tí føðingardegn- um, var, at Katrin fylti um páskirnar, og tá stóð jóla- træið framvegis í stovuni hjá Bergith. Hon ynskti at hava tann hugnan sum jól- ini geva, at vara líka til páskar, so tey børnini, sum vitjaðu Katrin, eisini fingu lut í hugnanum. Tey í Búðini skipaðu eis- ini fyri jólahaldi fyri okk- um børnum. Serliga var tað Dánjal, gubbi, sum hevði størstu gleðina av at hava okkum børn rundanum seg. Hann var sera fegin um at vera saman við okkum, og hann dugdi sera væl at skipa fyri. Tað, sum ger jólahaldið í Búðini sera minningarrríkt, vóru eisini søgurnar hjá Jensiu, sum dugdi sera væl at siga frá. Annfinnur fegnaðist um, at jólatræ nú verður tendrað í sóknini Tað er fyrstu ferð at jólatræ alment verður tendrað í sóknini. Træið stendur uttan fyri nýggja skúlan á Velbastað. Tað er so trivnaðarbólkurin í skúl- anum, sum saman við kommununi hevur tikið stig til jólatræið. Borgarstjórin helt fram: – Jólatræið ber okkum boð um nógv. Børnini gleðast um at tey fáa pakkar. Børn og eldri gleða seg til jólahá- tíðina, tá Jesus var føddur, og tann gleðiboðskap sum jólini hava. Tað hevur stór- an týdning, at vit ikki missa jólaboðskapin burtur í øll- um tí verðsliga, men at vit geva okkum stundir at steðga á og minnast gleði- hátíðina. Og jólahátíðin ber okk- um eisini boð um, at ein myrkur vetur er við at halla. Hetta hevur higartil verið ein avbera góður vetur, og um tvær vikur hava vit longu stytsta dag, og tað fer aftur at ganga ímóti ljósari tíðum. Tað gleðir okkum at kór- ið Sólarmagn fær dygga undirtøku í sóknini, og kann vera við til at seta dám á eina hátíðarløtu sum hesa. Ikki tí, tað hava altíð ver- ið góð kvæðafólk og sang- arar á Velbastað og í Kirkjubø, bæði til dans og til at syngja Kingosálmar. So einki løgið er í, at góð gróðrarlíkindi eru fyri ein- um sangkóri, sum vónandi fer at mennast í framtíðini. Tað er mín vón, at hetta tiltakið fer at halda fram á hvørjum ári, so yngri og eldri kunnu koma saman at gleðast um at jólatræið verður tendrað segði Ann- finnur Brekkstein. Gleðið tykkum Síðani talaði prestur. Helt helt fyri, at var lívið bert gráir gerandisdagar høvdu vit kett okkum. – Hvørt ár, tá dagurin av álvara tekur at styttast og náttin at leingj- ast, so nærkast vit eisini jólunum. Hvønn sunnudag í adventini verður eitt ljós tendrað á adventskransin- um inntil øll fýra lýsa, tí nú er stundin nær tá hitt stóra ljósið verður borið í heim- in. – Jesus Kristus – Tann dagin ljóðar epistultekstur- in í kirkjum okkara. – »Gleðið tykkum í Harran- um altíð! Eg sigi uppaftur: Gleðið tykkum.« Heri Joensen prestur segði víð- ari, at vit skulu royna at taka apostulin upp á orðið. – Lat okkum finna gleðina í tí, sum vit takast við. Gleði kann eisini vera í jólafyri- reikingunum, ongin ivi um tað. Gleðina finna vit m.a. í tí at skapa, vera virkin og eg haldi meg ikki taka munnin ov fullan, tá eg komi við pástandinum: »Vit kunnu ikki keypa okkum jólagleðina.« Og prestur helt fram: – Tað er innan í okkum, at tað heila hendir. – Her skapast hin sanna gleðin. Gleðin fæst við »at verða«. At verða saman við øðrum menniskjum. Í felagsskapum, til felags tiltøk, til konsertir í kirkj- um okkara nú undan jólum, til guðstænastur og aðrar samkomur. Men eisini við at hugna um heima við hús, har vit í felagsskapi gleða hvønn annan. Gleða vit onnur menniskju, so gleða vit eisini á hendan hátt okk- um sjálvi. Lat okkum tí ar- beiða málrættað við jóla- fyrireikingunum. Ikki renna aftaná hvørjum til- boði – tí tey eru mong. Ikki keypa yvir evni. Tí alt hetta, ið »eyga sær og hjarta begjer« fer ongan veg, men verður á sínum stað kom- andi advent. Gevi Guð okk- um øllum jólafriðin, hina sonnu jólagleðina segði Heri Joensen prestur, tá jólatræ fyri fyrstu ferð al- ment varð tendrað á Velba- stað. Eftir røðurnar sang kórið nakrar sangir, og síðani varð farið inn í skúlan at fáa sær kakao og bollar. Ein hugnalig og dámlig løta í Kirkjubø og á Velbastað. Ein løta, sum savnar sókn- arfólk og fær tey at kenna seg sum part av einum fel- agsskapi. Jólahugni og lívsgleði í Kirkjubø og á Velbastað Frá hugnaligu løtuni í Ólavskirkjuni við sangkórinum í sóknini Jólatræ varð fyri fyrstu ferð alment tendrað í Kirkjubøar - og Velbastaðar sókn leygardagin. Eisini Heri Joensen prestur av við til at gera hátíðarhaldið so hugnaligt Annfinnur Brekkstein, borgarstjóri flutti fram røðu C M Y K 21 20