týsdagur 17. mars 1987síða 20

Síða 20 Nr. 32 — 17. mars 1987 Fólkaskúlanum tørvar fleiri serútbúgvin fólk at taka sær av serundirvísingini! — Tann stuðuls- og serundirvísingarskip- an, sum í dag er innan skúlans gítt, er ikki nóg mikið at ganga núverandi tørvi á meti. Serundirvísingin má umskipast og fjøltåttast og slåast má fast, at tað er neyðugt at broyta nógu innan fólkaskúl- an, og hann má fáa >ressoursir< á ymisk- an hátt at arbeiða við. M.a. hetta segði Maud Benjardogg, ser- lærari, tá hon luttók í einum pallborðs- orðaskifti um serundirvísing, sum varð skipað fyri í skúlanum í Trongisvági her- fyri. Hon vísti eisini á at tað er neyðugt, at skúlin fær fleiri serútbúgvin starvsfólk, og vitanin hjá vanliga læraranum um tarnaðar | næmingar verður storm, samstundis må undirvísingartilfarið verða meira fjølbroytt. Vit prenta innleggið hjá Maud Benjar- dogg. Eg skuldi í hevuðsheitin- Hetta er eftir galdandi um koma inn á, hvat er ein serlærari eftir grein 2, og hvat kann hesin átaka sær. Skipað kann verða fyri serundirvísing ella aðrari sernámsfreðiligari hjálp bæði fyri undirvisingar- skyldugum og ikki undir- vísingarskyldugum bern- um og ungum undir 18 ar. lóg fyri fólkaskúlan frá 22. mars 1979 við gildi frá aug. 1979. Tað hevur altíð verið ringt at greitt, hvat ser- námsfreðiligur stuðul merkir, men merkir hetta eftir donskum viðurskift- um: Tey tiltøk, sum eftir fólkaskúlalógini skulu serundirv vegleiðing /ráðgeving hjálpitól til frálæru Tann stuðuls- og ser undirvísingarskipan, sum í dag er innan skúlans gátt, er ikki nóg mikið at ganga núverandi tervi á meti. Serundirvísingin má tí umskipast og fjøltått- ast, og sláast má fast, at tað er neyðugt at broyta nógv innan fólkaskúlan, og hann má fáa <ressours- ir> á ymiskan hátt at ar- beiða við. Eisini er neyð- ugt, at skúlin fær fleiri serútbúgvin starvsfólk, og vitanin hjá vanliga læraranum um tarnaðar næmingar verður sterri, samstundis má undirvis- ingartilfarið verða meiri fjølbroytt Tað er altid lætt at gera álop á. hvussu skuldi verðið gjørt, men tá vit hava innlit i, hvussu nógvar »ressoursir« vit hava at arbeiða við í fer- oyska fólkaskúlanum, so er einki at ivast í, at í mun til danir kunnu vit ikki gera nógv. ti teir kunnu hava til hverjar 5000 næmingar eina »skula- ogs stoV x ið id! DSVKOIOE assisterandi kúla sykologum ráðgevar til tali og hoyrn 1 rådgevara til lesi- og skrivitarnað 1 ráðgevari til næmingar við atferðar- og sálarligum trupulleikum 1 ráðgevara til avlamnar næmingar ] ráðgevara til <kutator- virksemi 1-3 ráðgevarar til ser- flokkar 2 sosialráðgevarar 1 ráðgevara til undirvis- ingarmiðdepil fyri sera brekaðar næmingar 1 sjónráðgeva 2 kliniskar <psykologar> Í alt er hetta 17 fólk. Okkara <skúlapsyko- logiska> skrivstova hevur hesar <ressoursir>: 1 skúlapsykolog 1 lesiráðgevara 2 sjónráðgevara 1/2 tali- og hoyriráðgev- ara Í alt 3 størv, ið verða umsitin av 4 fólkum, og í foroyska skúlaverkinum eru uml. 8000 næmingar Í mun til danir kundu vit "havt uml. 25 fólk. Hetta sigur okkum 4 8 Neyðugt at skúlin fær fleiri serútbúgvin starvsfólk sjálvandi, at mark er fyri, hvat okkara skúlaverk kann gera innan hetta eki, men tó er menning farin fram hesi seinastu árini, t.d. hava vit fingið tali- og hoyrilærarar, og nevnast kann, at Landsskúlafyri- sitingin skipaði fyri einari serlæraraútbúgving eftir grein 2 skúlaárið 1984/85 og skúlaárið 1985/86. Henda útbúgving tók til- samans 1 2/5 ár, og á sumri 1986 vóru 18 serlær- arar útbúnir. Tað, sum er so mót- stríðandi í ellum hesum er, at hesir lærarar verða ikki nýttir nóg «effek- tivt>. Hetta skal tó íkki skiljast soleiðis, at ein serlærari í vanligu undir- vísing sínari ikki kann fáa nyttu av útbúgvingini, men sum heild hava hesir lærarar ikki enn fingið nakra ávísa steðu í ser- undirvísingarverkinum hetta kann tykjast mong- um undarligt, tá tað mangla «ressoursir» á hesum eki So kunnu vit spyrja, hvat er ein serlærari eftir grein 2 og hverjum næm- ingum kunnu teir taka sær av? Jú, hesir lærarar kunnu taka sær av næm- ingum við samansettum trupulleikum og umfatar hetta Sálarligar menningartarn- aðar næmingar andveikar næmingar við sálarligum trupulleikum <psykotiskar> og <mark psykotiskar> næmingar Feroyski fólkaskúlin hevur nógvar og stórar trupulleikar at dragast við bæði hugsjónarliga, politiskt, fíggjarliga og sosialt teimum við sosialt kensluligum trupulleikum atferdartruplum næmingum við «generell- um> innlæringartrupul- leikum hjálpiskúlabernum næmingum við málsligum trupulleikum og seink- aðum <málútviklingi> rerslutarnaðum <multihandicappaðum> næmingum við lesitrupul- leikum. Sum demi kann verða nevnt, at sum lærarar meta vit i næstan hvørjum flokki næming- um, sum ikki passa inn i skulaskipanina. Hetta vísa teir t.d. við at verða «aggressivir», «apatisk- ir», «kontaktleitandi», innanhoknir Tá tosað verður við lærarar um slíkar næm ingar, so halda teir, at hesir næmingar ikki altid <primært> hava innlær ingartrupulleikar, men tað eru aðrar orsekir, ið eru viðvirkandi til, at teir ikki trivast og klára seg Í Feroyum eru nógvir av hesum næmingum ikki meldaðir til nakra ser undirvising, helst tí, at tey, ið eru tilmeldað, eru tað við fakligari grund- geving, og tað er ofta ikki tað. ið er høvudstrupul leiki næmingsins Spurningurin er so hvussu kunnu hesir næm ingar t.d. fáa stuðul hesir næmingar hava oft ist onga sjålvsvirdins glida ti ofta nsemið <despara ð dá i þ a På % i! k kreppa er i t men ta KT PI K er ki » —