hósdagur 23. apríl 1987síða 8

Síða 8 tíðindablaðið Nýggj lóg um dagpening í sam band við barnsburð og sjúku: Allar kvinnur sama rætt til barnsburðar- hvíld og dagpening — annaðhvort tær hava stóra lønarinntøku, lítla ella als onga. Tann heimaarbeiðandi fær við nýggju lógini somu sømdir sum hon, ið arbeiðir úti Tingið samtykti fyri páskir uppskotið hjá landsstýrinum um dagpening í samband við barnsburð og sjúku. Uppskotið gevur kvinnu, ið hevur átt, rætt til eykadagpening í 24 vikur aftaná barnsburð. T.v.s. at barnakona eigur rætt til hægstu dagpen- ingaupphæddina og ikki bert í mun til len undan barnsburði. Tær barnakonur, sum eru undir sjálvbodnu dagpen- ingaskipanini við hálvari dagpeningaupphædd, eru eisini við í uppskotinum. Tær fáa tí eisini rætt til hægstu dagpeningaupp- hæddina. Sambært nýggju lógini so skulu barnakonur, sum ikki eru lentakarar (og ikki eru í sjálvbodnu dagpen- ingaskipanini), fáa hægstu dagpeningaupphædd í 24 vikur. Løgin gevur sum nakað heilt nýtt hjúnafelaga hjá kvinnu, sum hevur átt, rætt til dagpening í tvær vikur við somu upphædd sum kvinnan. Tá verður so vikutalið hjá kvinnuni lækkað samsvarandi, t.v.s. við tveimum vikum niður í 22 vikur. Annars verður ættleið- ing (adoptión) í ellum fer- um javnmett við barns- burð í nýggju lógini, bert treytað av, at ættleiðing- armyndugleikarnir krevja, at foreldur verða heima hjá barninum og ikki í vinnuligum arbeiði. Nýggja lógin fær gildi frá 1. oktober í ár og er fyri barnsburðir frá og við hesum degi. Tó verður leingjanin av barnsburðar- hvildini gjørd so líðandi, t.v.s. til 20 vikur frá 1. ok- tober 1987 og til 24 vikur frá 1. juni 1988. Viðmerkingarnar til uppskotið eru annars hesar: Viðmerkingar: „3. partur av 16. grein í fráboðanini hjá ST um mannarættindi talar um familjuna sum ta náttúr- ligu og grundleggjandi . eindina í samfelagnum. Tá ið samgonguskjalið hjá núverandi landsstýrisflokkum varð undirskrivað í januar 1985, var ásannað, at familjan er hornasteinurin í samfelagnum, og at lóggávan má verja heimið. Tað er sjálvsagt, at samgonguskjalið í tí sam- bandi nevnir barnsburðar- farloyvi við len, har vit hava verið eftirbátur í mun til onnur norðurlond. Við hesum uppskoti við landsstýrið, at vit koma á hædd við og í hevuðs- regluni enntá stíga fram um hini norðurlondini. Hevuðsreglan er, at allar kvinnur, ið eiga, fáa sama rætt til barnsburðarhvíld og fáa somu dagpeninga- upphædd, annaðhvert tey so hava stóra lenarinn- teku, lítla ella als onga. Tann heimaarbeiðandi fær við hesum uppskoti somu semdir sum hon, ið arbeiðir úti. Dentur er lagdur á at geva nyfødingum megu- leikar at vera so nógv sum gjørligt saman við sínum, tí at hetta gevur tann tryggleika, eingin okkara kann vera fyriuttan, og eina barlast fyri lívið. Tað eru alt fleiri og fleiri, ið gera vart við, hvuss um- ráðandi tann fyrsta tíðin saman við mammuni og familjuni er fyri barnið. Hetta uppskot um longda barnsburðarhvíld veitir mammuni nevnda meguleika, og i landsstyr- inum verður eisini arbeitt við, hvussu vit á bestan hátt kunnu tryggja kvinn- um móti uppsegn á ar- beiðsplássinum, hálvdags- sterv og rætt til at vera mamma fyri bern síni. Landsstýrið heldur tað vera av eins stórum týdningi, at ættleidd bern koma í dagpeninga- skipanina, og somuleiðis at hjúnafelagin fær meguleika til at vera við. Eisini sjåkradagpen- ingatíðina heldur lands- stýrið tað vera neyðugt at broyta, tí at núverandi 13 vikur (3 mánaðir) tykjast vera heldur stutt tíð og koma teimum illa við, ið einki kunnu fáa eftir forsorgarlógini. Landsstýrið er vitandi um, at ell eru ikki tryggj- að í eini sjúkradag- peningaskipan, og kannar meguleikan fyri, at hetta verður so, og vónar at koma í legtingið við einum lógaruppskoti hesum viðvíkjandi innan alt ov langa tíð. Hjálagda lógaruppskot miðar ímóti: 1) at kvinnur, sum eru ikki lentakarar, fáa sama rætt til barnsburðarhvíld við dagpeningi sum lentak- arar, 2) at dagpeningur eftir barnsburð í hverjum feri verður útgoldin við hægstu dagpeningaupp- hædd, 3) at ættleiðing verður javnmett við barnsburð, 4) at hjúnafelagi fær rætt til dagpening í 2 vikur, 5) at longsta dagpeninga- tíðin við sjúku verður longd frá 13 vikum til 20 vikur (5 mánaðir), 6) og at landskassin ber útreiðslurnar. Semja er í blokkstuðuls- samráðingunum fingin við ríkisstýrið um at broyta dagpeningalógina, soleiðis at barnsburðarhvíldin verður longd frá 8 vikum til 24 vikur. Fram til 1. juli 1988 verður tó bert talan um 20 vikur sbrt. uppskot landsstýrisins. Tað er ætlan landsstýri- sins at broyta dagpen- ingakunngerðina (kunn- gerð nr. 51 frá 26. juni 1979 um dagpening), soleiðis at paragraf 2, 3. stk., í kunngerðini við heimild í paragraf 1, 5. stk., í dagpeningalógini verður orðað soleiðis, at barnakona, sum sambært sáttmála, sið ella lóg eigur rætt til len í samband við barnsburð í tíðarskeiði, sum er styttri enn 24 vikur, fær rætt til dagpen- ing sambært hesi lóg fyri tað tíðarskeið, sum eftir er til 24 vikur. Legtingslógaruppskotið er bygt upp sum uppi- skoyti til galdandi dag- peningalóg >Lov nr. 644 af 13. december 1978 for Færøerne om dagpenge ved sygdom eller fødsel« vid nevndu ætladu broyt- ing, og verður fyrisitingin av nýggju sama hátt sum galdandi reglum Meirútreiðslurnar reglunum á undir uppskotinum um barnsburðarhvíld sum eru meirútreiðslur hjá landskassanum, verða mettar til 21.400.000 kr. árliga við núverandi lenar- lagi, tá ið talan er um leingjan til 20 vikur, og 28.150.000 kr. árliga, tá ið talan er um leingjan til 24 vikur. Hægsta dagpeninga- upphædd er frá 1. apríl 1987: 2.205 kr. um vikuna. Meirútreiðslur av upp- skotinum í paragraf 5 um leingjan av dagpeninga- tíðini í samband við sjúku kunnu ikki roknast út so gjølla, at tað er eisini trupult at meta um tær. Um tað verður lagt til grund, at títtleikin av sjúku í seinna tíðarskeið- inum (tær 7 vikurnar) er um helvtina av títtleikan- um í fyrra tíðarskeiðinum, kunnu meirútreiðslurnar setast til o.u. 8 mió. kr. árliga. Í nekrum ferum verður sum er veitt hjálp eftir forsorgarlógini til fólk, sum koma undir paragraf 5. Roknast kann við, at sparingin her verður o.u. 4 mió. kr. harav lands- kassin eigur 3/4 ella o.u. 3 mió. kr. Meirútreiðslurnar, sum nevndar eru frammanfyri, kunnu setast upp soleiðis: Nr. 45 — 23. apríl 1987 Barnsburðarhvíld í 20 vikur og sjúkradagpening. Leingjan av sjúkradagpeningaskeiði — sparing viðvíkjandi forsorgarhjålp Nettoútreiðsla av leingja av sjúkra- dagpeningaskeiði Barnsburðarhvíld í 20 vikur Nettomeirútreiðslan av uppskotinum 8,0 mió. kr. 3,0 mió. kr. 5,0 mió. kr. 21,4 mió. kr. 26,4 mió. kr. Barnsburðarhvíld í 24 vikur og sjúkrapening: Leingjan av sjúkradagpeningaskeiði — sparing viðvíkjandi forsorgarhjålp Nettoútreiðsla av leingjan av sjúkradagpeningaskeiði Barnsburðarhvíld 24 vikur Nettomeirútreiðslan av uppskotinum Fyrisitingarútreiðslur- nar hjá almannastovuni, sum uppskotið hevur við sær, kunnu metast til umleið 300.000 kr., heruppii lenarútreiðslur til 1 starvsfólk afturat«. 8,0 mió. kr. 3,0 mió. kr. 5,0 mió. kr. 28,1 mió. kr. 33,1 mió. kr.