hósdagur 11. juni 1987síða 16

Síða 16 rå Ganga truliga Undirtøkan økist i fridarrørsluni Úti við 150 fólk vístu ann- an hvítusunnudag sítt ynski um frið í heiminum við at ganga friðargongu teir 15 kilometrarnar úr Mjerkadali til Havnar. Sum tey hava gjert í fleiri ár. Nekur hava gingið ár eftir ár, eðrum berst frá, og nógv nýggj koma afturat. Maud Næs byrjaði friðargonguna i Mjørkadali vid at siga nøkur orå um fridarviljan og at venda harnadinum bakið Í besta veðri stevndu friðarfólkini suðuryvir. „Steðgið Dounreay«, »Kjarnorkuvåpnafri Norð- irlond«, »Tjernubyl — ein åvaring« stóð á dreglun- um, sum friðarfólkini bóru vid sær. Stedgad var å Lamba- felli, har kaffi og kaka vóru at fáa og onkur treiv í ein sang. Og so gekk leiðin víðari oman á Vagl- ið. Allan vegin suður komu fleiri fólk afturat. Á Vaglinum stóðu enn fleiri og bíðaðu. Har sungu fólk fyrst ein sang, og síðan helt Marita Petersen reðu. Og so gekk leiðin niðan í Norðurlanda- húsið, sum var stúgvandi fult av fólki. Ung og eldri. Allir aldursbólkar vóru umboðaðir, men talið av ungfólki og ungum foreldrum við bernum ekist í hverjum. Skráin í Norður- landahúsinum var drúgv. Gunnar Hoydal og Bergur Jacobsen hildu reðu, Rytmukórið í Hoydelum sang, og Nora Bærentsen las nakrar yrkingar eftir Jóannes Dalsgaard. Tey mongu bernini krógvaðu ikki, hvussu fegin tey vóru um at hoyra Robert og genturnar, sum tey kenna úr barnaútvarpin- um. Hanus Johansen dámdi eisini ellum at hoyra. Inn ímillum vóru fleiri felagssangir. Bólkur- in Orion hevði undirspælið til teir mongu felags- sangirnar, og Orion endaði eisini tiltakið við at spæla Friðargongan vendi hernaðarútgerðini bakið og fór til Havnar nekur av sínum legum. Ætlanin um at byggja kjarnorkuendurvinning- arvirki í Dounreay í Skot- landi fellur ikki friðar- rersluni, og í sambandi við friðartiltakið var ein fram- sýning í Neorðurlanda- húsinum. Fólk høvdu har eisini hevi at skriva undir mótmæli móti ætlanini. Talið av friðarfólki veks- ur fyri hvert ár, og tað ger eisini talið av felags- skapum, sum leggja navn til friðargonguna. Í ár vóru felagsskapirnir: Fólk fyri friði, CISV, Feroysk Myndlistafólk, Rithev- undafelagid, Føroya Peda- gogfelag, Sosialrådgevara- felagid, Friu Føroyar, Før- oyskir Sosialistar, Unga Tjóðveldið, Sosialistiskt Ungmannafelag, Tjóð- veldisflokkurin og Javnaðarflokkurin. randi Barnavognarnir vóru ikki so fáir í friðargonguni. Tey smáu hevdu eisini ein hugnaligan dag Friðarpolitikkur er einasta loysnin, segði Marita Peter- sen í roðu síni á Vaglinum Seinastu tríggjar dagar- nar hava verið tríggjar atomspreingingar. Fríggjadagin sprongdi Kina eina atombumbu, sum var átta ferðir so sterk sum Hiroshima- bumban. Tað vil siga, at ein slík bumba kann gera av við meir enn eina millión menniskju. Leygardagin sprongdi Sovjet eina atombumbu undir jerð, og hvítusunnu- morgun sprongdi Frak- land eina atombumbu á Moriroa í Stillahavinum. Tað eru í heiminum í dag umleið 50.000 atom- spreingiløgingar, um- framt konventionel våpn, kemisk våpn og råmdar- våpn. Hesi kunnu spreingja knøttin i luftina fleiri ferðir um tað var gjørligt. Men hóast hesar stóru goymslur so halda roynd- arspreingingar fram. Út- reiðslur til vápn veksa ár undan ári, og veksturin verður sterri fyri hvert ár. Í dag verða brúktar meira enn 8.000 milliardir kr. til vápn og til kanning og menning av nýggjum vápnum, og tað stendur ikki á at fáa játtanir til hernaðarlig endamál. Sum demi kann nevnast, at nú eitt árið fekk amerikanski herurin játtanir til 97,5% av øllum tí, teir høvdu ynskt. Um somu tíð vóru játtaninar til skúla, heilsu- verk og sosialar veitingar nógv skerdar í USA. Vápnaframleiðandi londini, og her verður ser- liga hugsað um stórveld- ini bæði, hava ein hóp av kanningarsteðum og ein rúgva av vísindafólki ar- beiða har. Mett verður at 1/3 av heimsins vísinda- fólki arbeiða við vápna- framleiðslu, og okkurt skulu tey gera. Hverja ferð tey finna fram til nakað nýtt, eru tey við til Nr. 64 — 11. juni 1987 at gera jerðina meira vandamikla at liva á. Eitt úrslit av slíkum menning- ararbeiði er neutronbumb- an, sum týnir alt livandi, meðan hon sparir bygn- ingar og installatiónir. Arbeiðshátturin hjá hesum hernaðarligu kann- ingar- og menningarsteð- um er vanliga tann, at fyrst verður roynt, hvat tekniskt ber til. Tá tað er eydnast, so verður sagt, at fíggindin helst hevur nakað líknandi, og tí má nýggja vápnið setast í framleiðslu. So fær hin parturin frænir um hetta nýggja, og fer undir at framleiða nøkulunda tað sama, og hetta kann so brúkast sum prógv fyri at rætt var, sum sagt varð av fyrstan tíð. Hesa gongd síggja vit týðiliga í USA, tí har er meira opið, hvat hendur á hernaðarliga økinum. Men sjálvt um russar ikki kunngera sínar framtíðar- ætlanir, og vit eru noydd at líta á tað, sum amerik- anskar njósnaraskipanir koma við, so er eingin ivi um at tað sama fer fram í Sovjet sum í USA. Sambært upplýsingum eru russar í ferð við at menna 17 nýggjar atom- vápnaskipanir. Hetta gera teir, sjálvt um teir eiga nóg nógv atomvápn at týna allan heimin fleiri ferðir. Ofta verður sagt, at vit hava frið í heiminum, og at vit kunnu takka makt- javnvágini fyri at so er. Men er verðin nú so friðar- lig, sum summi halda? Síðan seinasta heims- bardaga hava verið meira enn 150 krígg, so at siga øll i 3. heiminum. Illa ber til at siga at vit liva í einari friðarligari tíð. Rætt er tað, at tað ikki hevur verið beinleiðis kríggj her í okkara parti