týsdagur 14. juli 1987síða 9

Nr. 78 — 14. juli 1987 Lawrence Millman í framhaldssamrødu: skotmál, Allastaðni lantshavi, har eg havi verið, stúra fólk fyri NATO, tí hjá- veran av samgonguni ger teirra egna lítla land til eitt í Norðurat- sigur Lawrence Millman, amerikanskur pro- fessari og rithøvundi, sum hevur vitjað í Foroyum og er í ferð við at skriva eina bók um londini og fólkini í Norðuratlantshavi. Í fyrra partinum av sam- reðuni, sum Sosialurin hevði við amerikanska professaran og rithøvund- in Lawrence Millman og prentað var i blaðnum týs- dagin, umreddi hann m.a. grindadrápið og rús- drekkaskipanina í Feroyum, men vit fingu eisini at vita hansara hugsan um NATO í Fer- oyum og sambandið mill- um Feroyar og Danmerk. Millman arbeiðir nú við eini bók um nútíðarlívið í teimum londum, víking- arnir upprunaliga komu frá, og harímillum verða Føroyar vidgjørdar. Bókin kemur væntandi til at vekja ans i USA, ti høv- undurin hevur fingið Hemingway-virdislønina i bókmentum og verið til- nevndur til Pulitzervirðis- lenina fyri bók um N-Ir- land. Vit geva orðið til Mr. Millman. »Øll stúra fyri Millman, pro Lawrence F fessari í bókmentum rithovundi, hevur m.a fingið Hemmingwa) virdislønina i bókmentum og verið tilnevndur Pulitzervirðislonina fyri bók um Norðurírland NATO og Føroyar Viðvíkjandi NATO segði Millman m.a.: »Tå ein skrivar um tær smáu tjóðirnar í Norður- atlantshavinum, so slepst ikki undan at skriva um NATO og ta ávirkan, henda samgongan hevur havt á mentanina í hesum londum. Ég fari ikki bert at skriva um steðina á Sornfelli, men eisini NATO-steðina í Keflavík, Early Warning-skipanina í Grenlandi og ameri- kansku flogvellirnar í Thule og Labrador. Tað tykist sum nú í heyst verður Goose Bay tann nýggja kjarnorkuvápna- venjingarsteðin hjá NATO. Í Labrador er steðan tann, at í letuni flúgva hundraðtals jet- flogfer niðanfyri radar- eftirlitið, tí landslagið har líkist nógv sovjetisku tundrunum. Sostatt kann ein rokna út, at NATO- flogferini venja fyri álop á Sovjet í Labrador. Tað, sum annars hendir, er at teir oyðileggja landið og livikorini = hjá Imnu- indiánarunum í Norður- Labrador. Imnu-fólkini fiska og veiða her, men knappliga koma kanska 200 jetflogfer við ræðu- ligum larmi beint uppi yvir hevdunum á teimum. Djórini rýma, tað verður dálking, fiskurin doyr í vetnunum og fólkini fáa skelkandi trupulleikar við hoyrnini a larmi frá flog- forunum. Hetta er staðið, víkingarnir komu til á leið- ini til Vínlands. Her er lítið ella einki arbeiði at fáa og uttan fisk og veiði verða fólkini gjerd til ol- mussudjór. Myndugleik- arnir hugsa hinvegin, at venur NATO við kjarn- orkuvápnum her um leiðir, so verður nógv arbeiði. Menninir kunnu byggja hús og barakkir og kóka hamburgarar fyri flog- menninar, kvinnurnar kunnu vaska og skifta um seingjarklæðir fyri teir«. Mettur sum álopsherur Og Millman heldur fram: »Allastadni í N-atlants- havinum, har eg havi verið, stúra fólk fyri NATO, tí hjáveran hjá samgonguni ger teirra egna lítla land til eitt skot- mál í kríggi. Tey meta tí NATO sum ein álopsher í egna landi. Fólk, ið búgva í hesum londum, Ísland, Feroyum og aðrastaðni, eru ógvuliga stolt. Tey hava ongar hermenn og eru stolt av landinum og mentanini, men so kemur NATO við síni hermegi, og tað kennist sum um onkur kom og sprændi lort yvir landið. Feroyingar eru í sama anda við teimum stóru radarskermunum á Sorn- felli, sum standa og peika eystureftir móti Sovjet- samveldinum. Soleiðis roynir NATO at siga fólk- um, hver teirra fíggindi er. Tað skuldi ikki verið neyðugt at sagt teimum hetta. Fólk skuldu kunnað valt sínar fíggindar, ella fingið hevi at sagt: Vit hava ongar fíggindar, bert vinir. Men av tí at radar- skermarnir peika eystur- eftir, eru tey tvungin at siga: Sovjet er fíggindi okkara. Kanska skuldi onkur, sum dugir at klintra í fjellunum, farið upp her og vent radar- unum móti Ameriku. Sjálvur haldi eg ikki, at Feroyar eru í siktinum hjá Gorbachev. Um kommun- isman kemur til Feroya, so kemur hon innanífrá, ikki uttanfrá. Eg haldi hinvegin, at tað er akkurát líka stórur vandi í Feroyum fyri svakligari kapitalismu, kanska er tann vandin uppaftur sterri enn fyri kommun- ismuni. Viðvíkjandi kjarn- orkuvápnum mugu vit ásanna, at Mr. Reagan hevur nógv sterri áhuga fyri at spreingja sólkervið sundur enn Mr. Gorba- chev. Kjakid um kjarn- orkuavvápnað vísir hetta ógvuliga væl. Tað var helst frægast fyri føroy- ingar at sloppið sær av við radarskermarnar, flutt teir oman av fjallinum og brúkt málmin til okkurt nýtiligt, kanska bygt skip úr honum«. Tað var heist frægas fyri foroyingar at sloppid sær av við radarskerr f1:4t# arnar, flutt te m fjallinum og brukt målr 7 ; til okkurt nvtili Millman fyri Sambandið Føroyar-Danmørk „Viðvíkjandi samríkis- málinum, eru feroyingar í eini steðu, sum uttan iva er eindømi í heimsseguni Feroyar eru ríkari enn móðurlandið men fáa kortini studning frá móðurlandinum. Tað var nógv meira realistiskt, um Danmerk var hjáland hjá Feroyum og fingu pening hadani, t.d. vegna danska sjúkrahúsverkið Ríku Feroyar hava einki arbeiðsloysi meðan arbeiðsloysi er ein kronisk plága i Danmørk. Hetta er tvertur ímóti øllum traditiónum hjá kolonial- ismuni, har tey fátæku menningarlondini fingu stuðul úr móðurlandinum afturfyri at lata teimum náttúruríkidemini. Men steðan er framvegis tann sama í Feroyum og tað kann ikki vera sek hjá dønum, sum ru sera libe- ralir, kanska meira liberal- ir enn føroyingar, ti teir kunnu fåa sær gammel- dansk afturvið morgun- matinum, og tað er ikki neyðugt at sekja myndug- leikarnar um loyvi til tað Hinvegin siga danir: velja feroyingar frælsid, so er gaman í. Men feroyingar Framhald á síðu 13