leygardagur 1. august 1987síða 2

- Sida 2 Nr. 85 — 1. august 1987 ørovingar koma kanska at uppliva eitt nytt »grøn- — Søgan er vid at endurtaka seg. Vit koma kanska at uppliva eitt nytt »grøn- landsævintyr«, tó á ein ødrvisi hátt enn tað gamla. Soleiðis tekur Birgir Danielsen, fiska- sølustjøri tilt oddagreinini í júst útkomna blaðnum >Okkara Millum«. Hann vísir á menningina í føroyska samfelagnum seinastu 150 árini og sigur, at fyri at vit ikki skulu blíva reitt neyðars avlopsfylgi ella eitt slag av yvirskipan«, so mugu vit herja á og leita upp nýggjar leiðir. — Tær royndir vit gjøgnum 150 ár hava gjort í fiskivinnuni, vilja aðrir fegnir brúka. Teir vilja gjalda okkum fyri at sleppa at nýta okkara kunnleika. Birgir Danielseen heldur, at vit eiga stórar møguleikar at selja menningar- londunum >know how« og visir hann á verkætlanir, sum longu eru í gongd eitt nú í Senegal og í India. — Hesar ætlanir koma at hava brúk fyri góðum kreftum úr Føroyum, sigur Birgir Danielsen og visir á, at grundarlagið fyri fjølbroytan av tí føroysku fiskivinnuni nú er skapt. Vit prenta oddagreinina ur Okkara Millum, sum ber heitid »Næsta menning- arstig«. „Í ti tíðarskeiði vit, sam- an við okkara forfeðrum, minnast ella eru ferir fyri at tosa við um, er fólka- talið í Feroyum vaksið í meðal umleið 1,5 prosent um árið frá um 5.000 til um 46.000. Hetta hevur verið ein tíð í menning. Fyri um 150 árum síðani var kjarnin í feroyska samfelagnum bóndagarð- arnir, sum øll skuldu liva av, annaðhvert hetta var sum bóndi ella húskallur. Fólkaveksturin gjerdi, at håskallarnir blivu ov nógvir í tali. Hetta var sjálvsagt ikki haldgott, og tí blivu tær sokallaðu nidursetubygdirnar ein veruleiki, eins og hugtak- ið traðarmaður bleiv til. Ikki so nógv ár seinni bleiv tað lívsgrundarlag- ið, sum nú jerðin var, eis- ini ov lítið, og tí var smátt um smátt leitað út á sjógvin at vinna sær til undirhalds fyrst við smærri bátum nærindis og síðani við størri førum út á bankarnar. Fólkatal- ið vaks steðugt, og sein- ast í 19 eld vóru grunnar- nir vid Føroyar ov smáir til at um 10.000 feroyingar kundu livað av teimum, og tí fingu menn sær sterri skip (sluppir) og leitaðu yvir havið til Ís- lands og vunnu stóran fong har. Ikki bert fiskaðu teir frá skipi, men eisini í stóran mun við smærri bátum frá landi. Tað er ikki óhugsandi, at onnur orsek til at leitað varð til Íslands, var tað vaksandi tal á fremmand- um fiskiførum — eina- mest enskum og skotsk- um — sum royndu á grunnunum við Feroyar. landsævintyr«! Tørvurin at leita upp nyggjar leidir og skapa eitt uppaftur størri livs- grundarlag hjå ti vaks andi tali á fólki við hug sjónum, helt fram í byr) anini av 20. eid. Hetta eydnast væl í 1925, tá ið borið varð við fisk í Vest- urgrønlandi. Tá byrjaði tað heilt stóra ævintýrið hjá føroyinginum, tað ævintýrið, sum saman við teimum gomlu islands- leiðunum, legði lunnar undir og skapti steðið undir tí áhaldandi menn- ing, ið er farin fram til dagin í dag Henda menning hevur, til mitt í sjeytiárunum, bygt á hugsjónina, at hav- ið er stórt og ótemandi, og at hetta hav liggur víð- opið fyri okkum øllum. Úrslitið av hesum bleiv, at við leitaðu víðari til Labrador og Kanada strendur, eins og vit gjørdu okkum dælt í bæði norskum, russiskum og felags europeiskum sjógvi. Hetta fekk, av ávísum orsøkum, sum eru væl kendar, ein bráðan enda. Vit máttu mitt í sjeytiár- unum so nakkalangir til húsar aftur og læra okk- um at liva í okkara egnu heimrust. Hetta hevur eisini hepn- ast væl. Tó mugu vit við- ganga, at vit eru ov nógv- Í ir og blíva fleiri, eins og vit í teimum góðu tíðun- um hava fingið nakrar vanar ella óvanar, sum krevja meiri av okkara tilverugrundarlagi, enn tað vit hava fingið tillutað í okkara part. Fyri nú ikki at blíva veitt neydars avlopsfylgi ella eitt slag av yvirskip- an«, so mugu vit herja á og leita upp nýggjar leið- ir. Tær royndir vit ígjegn- um 150 ár hava gjert í fiskivinnuni, heilt frá at fiska fiskin og til at fram- leiða og marknaðarfera ta lidnu veruna og tað tek- nologi og tær royndir vit hava nomið vilja aðrir fegnir brúka. Teir vilja gjalda okkum fyri at Umframt projektið í Senegal so eru einar 4 aðrar ætlanir á veg ; menningarlondunum, sigur Birgir Danielsen sleppa at kunnleika Tað er neyvan møguligt hjå okkum at endurtaka tað, vit gjørdu í Íslandi, Grønlandi o.a. Men vit hava stórar møguleikar við at selja menningar- londunum (»know how«). Hetta var ein tåttur, sum teir, i0 mynda Føroya Fiskasølu, tóku upp fyri 6-7 årum sidani. Feløgini Faromar og I-C group hava, sum greitt frá í seinasta OM, úr at gera. Stórt frystivirki fyri einar 100 mill. kr., sum áður- nevndu feleg standa fyri, nýta okkara stuðlað av »industrialise- ringsfonden for Udvik- lingslandene« og »Heims- bankanum« eins og av 2-3 ødrum menningarbank- um verður tikið í nýtslu í Dakar í Senegal í mai mánaði næsta ár. Eini 4-5 aðrar ætlanir eru á veg eisini stuðlaðar av áður- nevndu stovnum. Í hesum sambandi átti eisini at verið nevnt áhugaverda bátaprojektið hjá Gutt- ormi Djurhuus í India. Hesar ætlanir koma at hava brúk fyri góðum kreftum úr Føroyum, bæði í fiskari, framleid- slu, teknikki, fyristiting o.øn. Grundarlagið fyri fjølbroytan av tí føroysku fiskivinnuni er skapt. Nú ræður um at savna allar góðar kreftir og fáa tað burtur úr, sum uppruna- liga var ætlað. Segan endurtekur seg. — Vit koma kanska at uppliva eitt nýtt »grøn- landsævintyr«, tó á ein erðvísi hátt enn tað gamla« Urtøka av sølu uttanlands sam- mett vid landing í Føroyum Í seinasta nummarinum av »Okkara millum«, blað, sum Foroya Fiskasøla gevur ut, hevur fiskasølustjørin, Birgir Danielsen grein og roknistykki, sum snugva seg um urtøku av solu uttan- lands sammett vid landing i Føroyum. Vit prenta greinina og geva fiskasolustjóranum orðið: Ofta verður tosað um tær góðu selurnar og teir høgu prísirnar uttan- lands. Undir verkfallin- um í ár seldi eitt skip 70 tons í Týsklandi — megin- parturin upsi — fyri um 107.000 DM = 403.000 kr. Útreiðslurnar í sam- band við hesa selu síggj- ast á talvu 1. Bruttosøluprisurin hev- ur verid 5,76 kr./kg og ->