hósdagur 27. august 1987síða 7

DS Nr. 96 — 27. august 1987 Alivinnan: Síða 7 Grundarlag fyri fleiri loyvum til sjógvaling Vilhelm Johannesen, landsstýrismaður, skrivar: Tá ið hetta landsstýrið tók við, var onki samsvar millum smoltaling og sjógvaling. T.d. kundu tey nýggju loyvini til sjógv- aling á vári 1985 bert fáa 14.000 smolt. Hesi áttu at fingið eini 60-70.000 smolt, um trygt grundar- lag skuldi verið undir len- andi rakstri. Tíverri kundu vit eisini ásanna, at ov nógv loyvi til sjógvaling vóru givin á ávísum økjum, uttan at nóg hnágreiniligar árins- kanningar vóru gjerdar frammanundan. Talan verður tí um at kanna meguleikan fyri at flyta sjógvalisteðir burtur av hesum økjum, samstundis við at heilt nágreiniligar árinskanningar verða gjørdar á eðrum økjum, áðrenn ov nógv loyvi verða givin. Vánaliga smoltsteðan og tervandi árinskanning- ar vóru orsekin til, at landsstýrið hevur verið afturhaldandi, tá talan hevur verið um at geva nýggj loyvi til sjógvaling. Smoltframleiðslan er ekt so munandi, at vit nú kunnu tosa um, at javn- vág er komin í. Í ár er framleiðslan millum 3 og 3,5 mió. smolt. Næsta ár verður hon 4 mió. Árins- kanningar eru og verða gjerdar. Grundarlag skuldi sostatt verið fyri nýggjum loyvi til sjógv- aling. Alivinnan er í ávísum fíggjarligum trupulleik- um. Í hevuðsheitum eru orsøkirnar trinnar. Tær alt ov smáu smoltnegdirnar tey fyrstu árini, tann lági marknaðarprísurin, sum verið hevur tey seinastu tvey árini í mun til árini frammanundan, og tann stutta avdráttartíðin av lánum. Landsstýrið hevur sett eina kanning av hesum viðurskiftum í gongd. Aliráðið, Ídnaðar- grunnurin og Menningar- grunnurin gera kanning- ina saman við einum privatum ráðgeva. Úrslitið fyriliggur um nakrar fáar dagar. Fyri at beta um fíggjar- ligu steðuna hjá vinnuni hevur landsstýrið millum annað hugsað sær at broyta áramálið í ellum aliloyvum. Higartil eru øll aliloyvi givin at galda í sjey ár. Avdráttartíðin hjá Ídnaðargrunninum, Menningargrunninum og eðrum lánsstovnum er hareftir. Tá kanningin av fíggjarligu steðuni hjá ali- vinnuni er lokin, fer lands- stýrið at taka steðu til, um áramálið í aliloyvunum verður at seta upp í 10, 12 ella meguliga 15 ár. Ídnað- argrunnurin, Menningar- grunnurin og aðrir láns- stovnar fara so væntandi at leingja avdráttartíðina í sama mun. Á lóggávugkinum kann verða nevnt, at lógin um sjúkur hjá fiski er av- greidd á tingi og lýst at galda, at lógin um aling er í millumtinganevnd og verður vónandi avgreidd í hesi tingsetuni. Í farnu tingsetu varð tinglýsingarlógin eisini broytt, soleiðis at tað nú er meguligt hjá lánsstovn- um at veita fígging móti trygd í fiskinum. Eftir er nú at gera uppskot til lóg um útseting og havbit. Kanningar í sambandi við slíkt lóggávuarbeiði fara í gongd nú. Djóralæknatænastan er eitt týðandi mál hjá ali- vinnuni. Normering er til einfiskasjúkudjóralækna sum er. Hetta starv er sett. Landsstýrið hevur boðið sær til at útvega helir og amboð til ein fiskasjúkudjóralækna aft- urat. Hetta er treytað av, at vinnan vil gjalda fyri hesa tænastu í tílíkan mun, at gjeldini frá vinn- uni svara til ta len, ein fiskasjúkudjóralækni skal hava. Í letuni bíðar lands- stýrið eftir einum útspæli frá vinnuni. Málið er at tryggja alivinnuni eins góða djóralæknatænastu og landbúnaðinum. Eftir teimum meting- um, sum gjerdar eru, verður útflutningurin av alifiski 10.000 tons í 1989 1990. Við verandi marknaðarprísum skuldi hetta givið eitt út- flutningsvirði uppá ávika- vist 500 og 600 mió. kr. nevndu ár. og 12.000 i Teir flokkar, sum i dag umboda okkum i fólka- tinginum, hava kunngjørt sína stødu, og hon er greið. Fólkaflokkurin sigur greitt, at teirra uppgáva er ikki at rekja føroysk áhugamál, men teirra upp- gáva er at styðja eina danska borgarliga stjórn. Hetta er greið tala, og hetta er fólkaflokkinum líkt. Her verður ikki tikið upp á tunguna feroysk áhugamál, men her verður týðuliga og greitt sagt frá, at teirra uppgáva, og tað er teirra einasta uppgáva, er at føra danskan poli- tikk, sum veråur til skada fyri vidurskiftini imillum Danmark og Føroyar. Fólkatingið og flokspolitikkur Hetta åtti tann føroyski veljarin at hava fingið eyguni upp fyri, serliga eftir greiðu steðuna, sum fólkafloksformaður boðar frá í einum av teimum seinastu Dagbleðunum, og sannast má, at Jógvan Sundstein og eisini fólka- flokkurin veruliga hava broytt kós. Tað at fólkaflokkurin nú uppá forhond ger sínum veljarum greitt, at teir fara at brúka sína fólka- tingsumboðan til bert at taka lut í donskum poli- tikki, tað må koma mong- um fólkafloksveljarum illa við, tí teir siga bart út, at tann Feroyski Fólkaflokk- urin ikki skal rekja fer- oysk áhugamál, men bert taka steðu eftir tí, sum verandi danski konserva- tivi statsministarin krev- ur. Hetta er greið tala. Og somuleiðis er tað við sambandsflekkinum. Teir siga: >Vit fara at fera sama politikk í fólka- tinginum, sum vit eru vanir«. Tað er nú ikki so legið, at teir gera tað, tí teir eru ein danskur flokkur, áhugamál Feroya hava ikki tann stóra áhuga teirra, og eins og fólka- flokkurin, so er bert ein uppgáva: at styðja eina danska borgarliga stjórn. Ikki við einum orði verður tikið uppá tunguna føroysk áhugamál. At hetta fer at skaða viður- skiftini Feroya og Dan- markar ímillum, tað sakar ikki sambandsflokkin. Hetta eiga serliga bandsveljarar at sær væl í geyma Steðutakan floksins til innanhýsis danskan politikk er við at sam- leggja sambands- máa steðið undan ti sindri av ríkisfelagsskapi, sum enn er eftir. Við at velja hesi umboð á danska fólkating, verður loysing- in framskundað, við atkveðum frá sambands- flokkinum. Tjóðveldisflokkurin stillar upp til hetta fólka- tingsval, sjálvt um tað er stór mótsteða í flokkinum ímóti hesari umboðan. Tað er eingin loyna, at ein av fremstu umboðum flok- sins hevur týðuliga og greitt sagt frå »størsta skandalan fyri flokk okk- ara er tann, at vit nakrantíð stillaðu upp til fólkatingsval<. Henda reddin er nú tagnað. Aðrir framstandandi tjóðveldis- menn hava týðuliga og greitt sagt frá, at teir fara ikki á val. Men flokkurin hevur stillað upp. og her er upp- gávan bert tann eina, um teir fáa umboðan: at teir í lanska fólkatinginum fara at føra ein åhaldandi kritikk av viðurskiftunum Feroyar og Danmarkar n, og eitt mál, sum frammarlaga hjá tann før- A verður iirerindir undirgrundin fegnir skapa ein stemning, sum vil fera til eina framskundan av tí loysing, sum teir stíla 1moti. Hvør vitt tad er rætt at taka loysing uppå undir- grundarmálið, er torført at siga, ti eingin veit i veruleikanum, hvat riki- dømi er i undirgrund okk- ara, og vit vita heldur ikki, hvussu leingi tað ríki- demið verður varandi. Eg eri ikki fyri slíkum politikki. Eg meti, at vit við samráðingunum skulu koma til eina semju við Danmark hesum máli við- víkjandi. Men tað er eitt annað ríkidemi í havinum rundan um Feroyar, sum vit eiga at fara meira væl um, og tað eru okkara fiskigrunnar, sum nú við tí grópan, sum er eftir ráveru, eru við at vera temdir. Hetta er eitt álvarsmál, sum eigur at greitt nu og ner Hetta eigur ikki at tigast verða Durtur A Við fiskiskapi, sum 1 Gag, VisSIr tað vit nava seg týðuliga, at grunnar við at temdir, tí má her og nú 3 verða gjøra ein OKKara eru vera broyting og hon gerst við, at vit í staðin fyri at fiska eina fiski, um bert ein partur kemur til matnað, so skulu vit fara undir at framleiða lidnar monga av verur, sum so skulu seljast á tí europeiska marknaðinum. Vit skulu gera fabrikkir, sum kunnu framleiða hesar verur okkara, so at tað ikki sum nú verða mongdirnar, sum eru av- gerandi, men kvalitetur, Framhald á síðu 14