hósdagur 20. apríl 2000síða 6

ÓLAVUR Í BEITI Hørgni Hoydal hevur fingið tveir spurningar at svara frá Lisbeth L. Petersen, og er tann fyrri um, hví ikki allar landsstýriskunngerðir eru avgreiddar í sambandi við nýggju kirkjulógirnar? Og so vil Lisbeth L. Petersen hava at vita, hvussu langt arbeiðið er komið ? – Tá frágreiðing lands- grannskoðarans um lands- roknskapin var til viðgerðar á Løgtingi tann 11. apríl 2000, kom tað fram, at trup- ulleikar vóru í sambandi við nýggju kirkjulógirnar, og grannskoðarin vísti á, at nógv var ógreitt, tá talan var um Kirkjugrunnin, Kirkju- kassarnar og roknskap og eftirlit í sama sambandi. – Landsstýrismaðurin hevur gjørt kunngerð í sam- bandi við kirkjugrunnin, og latið tað yvir til stiftsstjórn- ina sjálva at taka avgerð, og harvið sloppið sær undan at gera reglur. Hetta metir grannskoðanin er skeivt, tí landsstýrismaðurin eigur ikki at „delegera“ hesa upp- gávu til aðrar, sigur Lisbeth L. Petersen. Svarar ikki – Somu viðmerking hava teir til avgerð landsstýris- mansins, tá talan er um kirkjukassarnar, hvussu fíggjarætlanir skulu setast upp og skipast, og hvussu roknskapir skulu setast upp. Fleiri dømi eru um aðrar viðkomandi spurningar, ið landsgrannskoðanin hevur sett, men landsstýrismaður- in hevur ikki svarað, verður sagt í frágreiðingini. – Nú í mars mánaði hevur landsstýrismaðurin tó upp- lýst, at orka hevur ikki verið til at svara, tí arbeitt hevur verið við málinum um at yvirtaka fólkakirkjuna og at gera kunngerðir til nýggju kirkjulógirnar! – Samstundis síggja vit í fjølmiðlunum, at Prestafel- agið hevur havt fund, og har verður sagt, at enn mangla kunngerðir, og rammurnar eru ikki fyltar út, so virkast kann eftir nýggju lógunum, og har verður dømi nevnt um tørvandi heimild at brúka pening til prestaem- bætini, sum bíðað hevur verið eftir. – Vit kenna søguna um tær 7 kirkjulógirnar, sum fyrra Løgtingið samtykti á sinni, men sum landsstýris- manninum ikki dámdi, og tí ikki vildi seta í verk. At enda var hesin tó so kroyst- ur, at hann eftir áhaldandi trýsti mátti akta og harvið virða Løgtingsins samtyktir soleiðis, sum honum er á- lagt sambært lógini, sigur Lisbeth L. Petersen í við- merkingunum og spyr, tí hon vil hava eitt svar. Landsstýrismað- urin eigur ikki at »delegera« Vit kenna søguna um tær 7 kirkjulóg- irnar, sum fyrra Løgtingið samtykti á sinni, men sum landsstýrismanninum ikki dámdi, og tí ikki vildi seta í verk, sigur Lisbeth L. Petersen m.a. í við- merkingunum til fyrispurning ÓLAVUR Í BEITI Í viðmerkingunum til upp- skotið hjá fiskimálaráðharr- anum um mánaðarligan minstaforvinning, verður upplýst, at fiskimálaráð- harrin setti í desember 1999 ein arbeiðsbólk við umboð- um m.a. frá Meginfelag Út- róðrarmanna, Fiskimála- stýrinum og Vinnumálastýr- inum at meta um møguleik- an at gera broytingar í ver- andi skipan við mánaðarlig- um minstaforvinningi til tess at bøta um inntøku- trygdina hjá teimum, sum hava útróður sum høvuðs- vinnu, og at skipanin kundi gerast meira einsháttað við aðrar almennar skipanir, herundir skattaviðurskifti og arbeiðsloysisskipan. – Arbeiðsbólkurin kom skjótt til ta niðurstøðu, at í skattamálum verða útróðr- armenn viðgjørdir sum aðrir fiskimenn. Tað sama er galdandi fyri arbeiðsloysis- skipanina, og at allir báta- eigarar verða viðgjørdir á- javnt við sjálvstøðug vinn- urekandi. Hvat viðvíkur lønarhækking og frítíðarløn eru útróðrarmenn ikki undir somu skipan sum aðrir fisk- imenn. Ynski útróðrarmanna – Arbeiðsbólkurin hevur víst á tey ynski um broyt- ingar, sum umboðini fyri Meginfelag Útróðrarmanna settu fram í arbeiðsbólki- num. Millum annað var ynskt, at mánaðarligur minstiforvinningur verður avroknaður út frá avrokn- ingini og ikki einum føstum prosenti, at mánaðarligur minstiforvinningur hækkar við sama prosentsatsi sum arbeiðaralønin, at frítíðarløn verður rindað av mánaðar- ligum minstaforvinningi, og at tað skal bera til at hava summarfrí uttan at detta úr skipanini. – Um hesi ynski hjá út- róðrarmonnum skulu setast í verk, so økist kostnaðurin av skipanini heilt munandi, og játtanin á fíggjarlógini fer ikki at halda. Fyri at spara økingina innaftur vísir arbeiðsbólkurin á møgu- leikar at økja kravda avreið- ingarvirðið soleiðis, at færri bátar verða í skipanini. Semja var ikki um hetta í arbeiðsbólkinum. Men Jørgen Niclasen ynskir at ganga nøkrum ynskjum á møti m.a. við at loyva møguleikan við summarfrí uttan at detta úr skipanini. Samstundis verð- ur dentur lagdur á, at skip- anin ikki elvir til misnýtslu av tølum og veruligum út- róðrardøgum og avreiðing- Einki fyri útróðrarmenn – Í skattamálum verða útróðrarmenn viðgjørdir sum aðrir fiskimenn, tað sama er galdandi fyri arbeiðsloysisskipanina, men hvat viðvíkur lønarhækking og frítíðarløn eru útróðrarmenn ikki undir somu skipan sum aðrir fiskimenn, sigur Jørgen Niclasen í viðmerkingunum til uppskot um mánaðarligan minstaforvinning um. Eisini má skipanin verða møgulig at umsita. 800 krónur upp Út frá nevndu fortreytum og fyri at bøta um inntøku- trygdina hjá útróðrarmonn- um verður skotið upp av fiskimálaráðharranum, at mánaðarligi minstiforvinn- ingurin hækkar við 800 krónum, og avrokningin av hýru verður lækkað niður í 35 prosent av brutto. – Til tess at meirkostnað- urin verður tikin innaftur verður skotið upp, at kravda avreiðingarvirðið hækkar úr kr. 54.000,- upp í kr. 72.000,- fyri 6 mánaða skeiðið, og minkingin verð- ur hækkað úr 50 oyru upp í 55 oyru fyri hvørja krónu. Hetta merkir, at minstifor- vinningurin fellur burtur, tá fiskiparturin fer upp um kr. 16.363,64, sigur Jørgen Niclasen m.a. í viðmerking- unum til uppskotið. 10 tíðindablaðið sosialurin Nr. 78 - 20. apríl 2000 11 tíðindablaðið sosialurin Nr. 78 - 20. apríl 2000 OPIÐ HÚS OPIÐ HÚS Leygardagin 22. apríl frá kl. 10.00 - 15.00 á Hálsi · Tel 316161 · www.nissan.fo verður høvi at síggja tann nýggjasta bilin frá Nissan. Nissan ALMERA hevur alt, einum nútíðar bili tørvar. Umframt snøgga útsjónd, hevur Almera framúr koyrieginleikar - trygdin er í topp. So tú hevur nakað at gleða teg til. Vælkomin. SANSIR TEL 355 355 Avbjóðing at finna røttu loysn- ina í ríkisfelagsskapinum Edmund Joensen sigur heldur, at nýggja veljarakanningin heilt greitt vísir, at føroyingar ynskja at varðveita ríkisfelagsskapin og vælferðina. Nú eigur and- støðan uppgávuna at finna bestu loysnina til hetta, heldur hann JOHN JOHANNESSEN – Nýggja veljarakannigin vísir, at tveir triðingar at Føroya fólki eru ímóti full- veldisætlanini. Somuleiðis sýna aðrar kanningar, at tveir triðingar ynskja eina nýggja skipan innan fyri ríkisfelagsskapin. Hetta eig- ur landsstýrið at virða og leggja frá sær ella broyta ætlanina, heldur Edmund Joensen. Formaður Sambands- floksins vísir á, at Sam- bandsflokkurin og Javnað- arflokkurin hava gjørt greitt, at teir hava eitt alternativ til fullveldisætlanina. Hetta gjørdu teir, tá teir í felag skrivaðu tilmæli til lands- stýrið eftir viðgerina í uttan- landsnevndini av samráð- ingaruppritinum. Hetta alternativ inniber, at Føroyar skulu fáa eina nýggja skipan við Dan- mark, ið gevur okkum víðk- að sjálvræði innan fyri rík- isfelagsskapin. Men hvussu modellið fyri hesi loysn skal síggja út, sær Edmund Jo- ensen sum eina stóra upp- gávu hjá andstøðuflokkun- um at finna út av. Í tilmæl- inum til landsstýrið vístu teir báðir stóru andstøðu- flokkarnir nevniliga ikki á nakað felags álit. Í staðin vísti Javnaðarflokkurin á sítt sjálvstýrisuppskot og Sambandsflokkurin á sítt nýskipanaruppskot. Fáa aðrar flokkar við Edmund Joensen ivast ikki í, at tað fer at eydnast Sam- bandsflokkinum og Javnað- arflokkinum at finna fram til eitt felags modell. Mo- dellið skal hava timælið, gjørt varð í uttanlands- nevndini, sum útgangsstøði, og síðani skulu aðrir flokkar við í samstarvið. – Tað er ikki nóg mikið, at Javnaðarflokkurin og Sambandsflokkurin taka seg saman um eitt nýtt sam- ráðingarupplegg. Talan má vera um eitt samstarv, ið eisini fevnir um Fólkaflokk- in og smáu flokkarnir. Vit skulu í veruleikanum finna fram til eina semju, ið allir flokkar uttan Tjóðveldis- flokkurin standa aftan fyri, sigur Edmund Joensen. Slíka semju trýr Edmund Joensen tað bera til at finna fram til. Hann vísir á, at vit seinastu tíðina hava fingið heilt greiðar ábendingar um, at veljararnir ikki taka undir við tí leisti samgongan og serliga Tjóðveldisflokkurin førir í ríkisrættarliga spurn- inginum. Tveir møguleikar Edmund Joensen sær tveir møguleikar fyri, at Føroyar fara undir nýggjar samráð- ingar um ríkisrættarligu støðuna. Ein møguleiki er, at samgongan eftir úrslitið av veljarakanningini tekur til eftirtektar og letur nýggja samgongu sleppa framat. Hon møguleikin er, at sam- gongan letur tekur bakkar og tekur andstøðuna við í málið um ríkisrættarligu støðuna. Formaður Sambands- floksins er vísur í, at fáa vit eina nýggja samgongu, ið leggur seg eftir at fáa víðkað sjálvstýri innan fyri ríkisfel- agsskapin, fáa vit veruligt sjálvræði, ið byggir á ein tryggan búskap. Mugu varðveita blokkin Hóast Edmund Joensen heldur, at vit eiga at arbeiða fram ímóti víðkaðum sjálv- stýri innan fyri ríkisfelags- skapin, er hann ikki sinn- aður fyri at taka av blokk- stuðulin. Hann vísir á, at blokkstuðulin ber helvtina av búskapinum og ein trið- ing av fíggjarlógini, tí er samfelagið ikki ført fyri at klára seg uttan veitingina úr Danmark. – Vit vita jú, at flest allir búskaparfrøðingar hava víst á, a tað er vandamikið fyri føroyska búskapin, fellur blokkstuðlin burtur. Ein teirra hevur enntá í grein í Dimmalætting víst á, at sjálvt ein skiftistíð á 15 ár, sigur Edmund Joensen. Undir spurnarorðaskiftin- um á fólkatingi herfyri um ríkisrættarligu støðu Føroya komu frá donsku politikar- unum fram greiðar ábend- ingar um, at danir undir øll- um umstøðum ynskja blokkstuðulin burtur. Men hetta metir Edmund Joen- sen vera yvirtulking. Hann vísir á, at tað, danir meina við, er, at tað ikki ber til, at danir veita føroyingum blokkstuðul, um skattapro- sentið í Føroyum skal vera nógv lægri, enn tað í Dan- mark. – Tað, ið danir meina, er, at vit ikki bert skulu taka ímóti, men eisini geva, sigur Edmund Joensen. Formaður Sambands- floksins heldur, at tað kann føra til eina hættisliga støðu fyri føroyska samfelagið, um landsstýrið heldur fram eftir sama leisti í fullveldis- málinum. Hann vísir á, at um tað kemur so langt, at ein sáttmáli verður feldur á eini fólkaatkvøðu, førir hetta til pínliga støðu í Før- oyum.