týsdagur 13. oktober 1987síða 3

i at vitja i Før- ovum i 1988 Herfyri varð Svend Auken valdur til nýggjan formann i danska javnadarflokkinum. Eisini tekur hann vid sum polit- iskur framsøgumadur hjå flokkinum eftir Anker Jergensen. Tað var tí fyrsta veruliga reðu Svend Auken helt sum nýggjur formaður og framsegumaður hjá danska javnaðarflokkin- um, tá hann sum umboð fyri stersta flokkinum á fólkatinginum seinasta hósdag legði fyri í orða- skiftinum um trúntaluna hjá Poul Schliter, for- sætisráðharra. Aftaná tað drúgva orða- skiftið, har eisini Atli Dam og Óli Breckmann hildu reður á fólkatingi, hittu vit Svend Auken og fingu eitt stutt prát við hann. Fyrst spurdu vit hann, um útlit eru til, at danski javnaðarflokkurin fer at leggja upp til nýval í næstum! — Tað er helst eingin ivi um, at tann parlamentariska steðan nú aftaná fólkatingsvalið er sera ótrygg. Ikki bert er ikki meiriluti fyri tí polit- ikki, sum higartil er førd- ur, men tað er eisini sera torført at fáa eyga á, hvenn politikk teir fýra stjórnarflokkarnir = verða førir fyri at reka og har- afturat verður so eisini torført at reka ein poli- tikk, sum kann fáa meiri- luta aftanfyri seg í fólka- tinginum. Tí kallaði eg stjórnina í dag fyri ein »belasting« fyri fólkastýr- ið, skilt soleiðis, at henda steðan ger stjórnina minni egnaða at skipa fyri ar- beiðinum í fólkatinginum. Men vit hava so júst havt fólkatingsval og ein meiriluti í fólkatinginum hevur so víst á Schlúter sum nýggjan stjórnar- leiðara, og tí haldi eg ikki tað tænir nekrum enda- máli beinanvegin at leggja upp til at fáa eitt nýval. Vit verða noyddir til at geva nýggja fólkating- inum ein meguleika at sleppa at arbeiða fyrst. — Hvussu leingi verður so tað? — Tað veit eg ikki, men tað er væl eingin her, sum trýr, at henda stjórnin fer at kunna sita valskeiðið út. Eg rokni við at vit fáa eitt nýval longu áðrenn valskeiðið er hálvrunnið. Tá eri eg sannførdur um at vit fáa eina nýggja stjórn. Eg haldi annars, at tað borgarliga samarbeiðið er bæði niðurslitið og uttan nýggjar visiónir. Tað virk- ar sum at tað, sum borgar- ligu flokkarnir ganga mest uppí, er at halda saman. — At tit ikki ynskja ný- val nú, hevur tað ikki eis- ini nakað at gera við, at m.a. tú sjálvur sum ný- valdur floksformaður vil sleppa at royna teg eitt sindur fyrst sum nýggja andlit floksins? — Tað er meguligt, at okkurt psykologiskt rætt er í tí, men tað er so ikki avgerandi fyri okkum. Vit hava nú havt sama for- mann í 15 ár, ein sera dugnaligan formann, Anker Jergensen. Flokk- urin hevur so latið nekrum nýggjum fólkum leiðsluna og vil flokkurin uttan iva hava, at hesi sleppa at vísa andlit og gera sínar royndir, áðrenn vit nú bráddliga leypa út í eitt nýval og kanska ser- liga, tá útlit til at fáa eitt annað fleirtal júst nú ikki er tað besta. Men fer tað at vísa seg at meguleiki er fyri at fáa ein nýggjan meiriluta í fólkatinginum og eina nýggja stjórn, so fer ein sjálvandi at royna tann meguleikan, uttan at taka hædd fyri at vit fingið nýggja flokkinum. Kunnu vit rokna við broytingum i stødutak- anini hjå danska javnadar- flokkinum i viðurskift- unum millum Danmark og hava leiðslu i Føroyar, nu tit hava fingið nýggja leiðslu? — Tað er alt ov tíðliga at siga nakað um tað nú. Eg kann her upplýsa, at eg havi fingið innbjóðing frá tí føroyska javnaðar- flokkinum at vitja í Fer- oyum komandi ár og slík- ari innbjóðing taki eg heldur enn fegin av. Svend Auken upplýsir annars, at hóast hann ikki sjálvur hevur verið í Fer- oyum, so eru tað fleiri bond, sum knýta familju hansara og Feroyar sam- an. — Kona mín hevur nógva familju í Feroyum og vermamma mín er sera væl við tykkara mæta listamann William Heine- sen. Um hann kann eg stutt siga, at vit ell eru so fegin um henda mann, sum eg sjálvur meti sum tann mest týdningarmikla rithevund, ið skrivar á donskum. Eg gleði meg so avgjørt at fåa høvi at hitta slik fólk sum hann og annars at meta fólki frá føroysku arbeiðararersluni. Hvat viðvíkur spurningum so sum undirgrund og onnur mál, sum Atli Dam so væl hevur reist her á fólka- tingi í dag, fari eg at bíða at úttala meg umí enn eina tíð. Annars lurtaði eg við áhuga eftir reðuni, sum Atli Dam helt. Serliga hefti eg meg í tað hann segði um okkara demo- kratisku traditión mót- vegis Feroyum og haldi eg tað var rætt hann førdi fram. Sjálvandi mugu vit, tá talan er um foroysk viður- skifti, í andanum á ríkis- felagsskapinum leggja stóran dent á, hvat tað einstaka fólkið, og eg rokni feroyingar at vera eitt fólk og eina tjóð sum tað donsku, heldur um egnu viðurskifti síni. Tað er so avgjert eingin neo- kolonisma ella nakað !íkn- andi í staðutakanini hjá ti um viðvíkjandi Feroyum. Eg kann annars siga, at eg eri sera fegin um at foroyski javnaðar- flokkurin aftur er um- boðaður á fólkatingi. Vit hava nevniliga ikki hoyrt nógv til sambandsflokkin hesi seinastu fýra árini. Harafturímóti hava vit hoyrt nógv til umboðið hjá fólkaflokkinum. Eg vóni, at Jákup Linden- skov, sum nú kemur at umboða feroyska javnaðarflokkin, kann vera við til at endurreisa tað góða umddemi hjá før- oyingum millum okkum danir. — Meinar tú harvið, at Óli Breckmann á fólka- tingi hevur verið við til at oyðileggja góða umdemi hjá føroyingum? — Nei, tað skal meira enn hansara talur til fyri at oyðileggja góðu viður- skiftini millum feroyingar og danir. Men hansara virksemi her á fólkatingi hevur so ikki gagnað hes- um viðurskiftum. Óli Breckmann, haldi eg, er so ekstremt hegra- vendur í sínum uttanríkis- Oli Breckmann tosaði mest um uttan- ríkispolitiskar spurningar í reðu síni á Fólkatingi. Svend Auken heldur, at Oli Breckmann er so ekstremt høgravendur, at sjalvt teir mest aka ikki undir við honum politisku sjónarmiðum, at sjálv teir reaktioneru her í mest Dan- mark hava torfert við at taka undir við sjónarmiðum. — Hvat helt tú um talu hansara í dag? — Eg uppfataði hana sum eina sera løgna uppi- legging í danskan politikk frá einum flokki, sum prinsipielt ikki vil hava nakað við rikisfelags- skapin at gera. M.a. heitti Óli Breckmann á forsætis- ráðharran at venda aftur til hegrahugsunarháttin, sum var galdandi undir Estrup fyri 100 árum síð- ani. Tílíkt talar fyri seg. hansara Í samband við, at Oli Breckmann heitti á Poul Schlúter um at minnast Estrup, sum styrdi í 10 ár uttanum ríkisstaðin, segði Atli Dam í reðu síni á Fólkatingi, at hóast hann ikki kendi seg so stinnan í segu, helt hann seg minn- ast, at kongurin tá, Christian tann níggjundi, segði seg at hava svárt við „at skilles fra Estrup og heltegarden«, tå Danmark aftur gjørdist demokrati i 1901 (systemskiftid), og legði Atli Dam afturat, at hann vónaði ikki, at samanberingin vid Schlút- er og Estrup merkti at vit høvdu eina stjórn, sum livdi 100 ár aftur í tíðina. jan-