mikudagur 4. desember 2002síða 4

6 Nr. 233 - 4. desember 2002 Nr. 233 - 4. desember 2002 7 UTTAN ÚR HEIMI Banna tubbaksreklamu Ráðharraráðið hjá ES hevur samtykt at banna allari tubbaksreklamu í útvarpi, bløðum og á alnótini. Frammanundan er tað bannað at hava tubbaks- reklamur í sjónvarpinum í ES-londunum. Heilsumálaráðharrarnir í ES-londunum viðgjørdu málið mánadagin, og aftan á fundin segði danski heilsumálaráðharrin, Lars Løkke Rasmussen, at greiður meiriluti er fyri at reklamubanninum. Hann fegnaðist serliga um, at nú verða somu reglur galdandi í øllum londunum, tí frammanundan høvdu summi lond longu bannað tubbaksreklamu í útvarpi, bløðum og á alnótini. Men limalondini hava góða tíð til at seta bannið í verk, og tí hvørvur tann seinasta tubbaksreklaman ikki fyrr enn í 2005. Skiparin fekk sekkin Skiparin á amerikanska kavbátinum USS "Oklahoma City" hevur fingið sekkin, eftir at kavbátur hansara stoytti saman við norska tangaskipið "Norman Lady" tann 13. november. Hvørki kavbáturin ella farmaskipið fingu stórvegis skaða, tá tey stoyttu saman í Gibraltar-sundinum, men amerikanska flotaleiðslan metir tilburðin at vera sera álvarssaman. Ivaleyst hugsa amerikanarar um tilburð- in, tá kavbáturin USS "Greenville" stoytti saman við eitt japanskt fiskiskip í Kyrrahavinum í februar í fjør. Níggju japanskir fiskimenn doyðu í samanstoytinum, sum elvdi til stóra øsing í Japan. Skiparin á USS "Greenville" varð eisini koyrdur í land eftir tilburðin. Doyðu í kulda Tveir ungir dreingir úr afrikanska landinum Ghana vórðu mánadagin funnir deyðir í einum hjólrúmi undir einum ghanesiskum ferðamannaflogfari, sum var komið úr Ghana til London. Tað var ein flog- mekanikari, sum dann dreingirnar. Myndugleikarnir í Ghana siga, at dreingirnir høvdu fjalt seg í hjólrúminum, tí teir vildu sleppa til Bret- lands, men hvussu tað eydnaðist teimum at sleppa inn í rúmið, uttan at nakar á flogvøllinum varnaðist tað, er ein gáta, sum myndugleikarnir nú royna at loysa. At teir báðir dreingirnir doyðu, áðrenn flogfarið kom vegin fram, undar ongan. Flogferðin úr Ghana til London tekur seks tímar. Flogførini flúgva umleið 30.000 føtur uppi, og har frystir umleið 60 stig í hjólrúmunum undir flogførunum. Blaðstjóri í politikk Blaðstjórin á danska blaðnum Berlingske Tidende, Karsten Madsen, hevur gjørt av at fara úr starvinum, tí hann ætlar at royna seg í politikki. Karsten Madsen sigur, at hann hevur leingi umhugsað at fara upp í politikk, og nú hevur hann so gjørt av at royna at sleppa í ES-tingið. Hann er limur í flokkinum Vinstra, men noyðist sjálvandi fyrst at tryggja sær nóg stóra undirtøku til at verða uppstillaður. Tann 48 ára gamli Karsten Madsen hevur verið blaðstjóri og aðalstjóri á Berlingske Tidende síðani 1. oktober í fjør. Frammanundan var hann blaðstjóri á Jydske Vestkysten. 66 farmaskip fáa nú forboð fyri at sigla í ES-sjógvi, tí tey lúka ikki trygdarreglurnar. SKIPAFERÐSLA Árni Joensen Oljuvanlukkan í Spania hevur rættiliga loypt hvøkk á myndugleikarnar í fleiri ES-londum, og í gjár varð fráboðað, at ES-nevndin hevur givið 66 skipum forboð fyri at sigla ígjøg- num ES-sjógv. Roknað verður við, at einkultskinn- að oljutangaskip fáa eisini forboð fyri at koma í ES- sjógv í framtíðini. 26 av teimum bannlýstu skipunum sigla undir turk- iskum flaggi, 12 sigla undir hentleikaflaggi hjá St. Vin- cent í Karibiska Havinum, og níggju skip hava kam- bodiska flaggið í mastrini. ES-nevndin sigur, at ætlanin við avgerðini er at noyða lond at fylgja gald- andi altjóða reglum um skipaferðslu og trygd á sjónum, og ES-formaðurin, Anders Fogh Rasmussen, hevur sagt, at skipaferðslan er eitt so álvarssamt mál, at hon verður tikin upp til viðgerðar á toppfundinum í Keypmannahavn miðskeið- is í mánaðinum. At ES ber so skjótt at nú kemst uttan iva av, at spanski forsætisráðharrin, Jose Maria Aznar, er undir stórum politiskum trýsti í heimlandinum aftan á vanlukkuna við "Prestige". 66 skip sett á svartalista ES-stórveldini Frak- land og Týskland skjóta nú upp, at øll londini í samveldin- um skulu hava somu skattaskipan, men uppskotið møtir mót- støðu SKATTAPOLITIKKUR Árni Joensen Uppskotið hjá Fraklandi og Týsklandi er liður í roynd- unum hjá teimum báðum londunum at samskipa fíggjarpolitikkin í øllum ES-londunum. Hesar royndirnar hava møtt harðari mótstøðu í øðrum limalondum, og soleiðis verður eisini við uppskotin- um um felags skattaskipan. Bretski forsætisráðharr- in, Tony Blair, er millum teirra, sum eru ímóti týsk- franska uppskotinum, tí eftir hansara tykki eiga londini at umsita sín skattapolitikk hvør sær. Bretska stjórnin vil heldur hava eina kapping um tann rætta skattapolitikkin held- ur enn at laga seg eftir skattinum í Týsklandi og Fraklandi, sum er væl hægri enn í Bretlandi. Týskland og Frakland hava boðað frá, at tey fara at leggja skattauppskotið fyri nevndina, sum situr og arbeiðir við einum uppskoti um at endurskoða allan ES- bygnaðin. Hetta er í grund- ini ikki í samsvari við ta upprunaligu ætlanina um at broyta bygnaðin, tí hon umfatar ikki skattapolitikk- in. Skattauppskotið verður uttan iva á borðinum, tá franski forsetin, Jacques Chirac, kemur til Berlin í dag at tosa við Gerhard Schrøder, kanslara. Hildið verður, at teir báðir fara at gera enn eina roynd at gera greitt, at Týskland og Frak- land meta seg vera odda- londini í ES. Eitt endamál við felags fransk-týska uppskotinum er at samskipa skattaregl- urnar í limalondunum, so skatturin hjá vinnufyritøk- um verður tann sami í øll- um londunum. Hetta skal gerast fyri at sleppa undan, at fyritøkur flyta til lond, sum hava lægri vinnuskatt. Írland, sum hevur lægsta skattin í ES, hevur mangan staðið fyri skotum, tí fyritøkur gera sær dælt at lága skattinum har. Vilja hava sama skatt í ES-londunum Samstundis sum vápnaeftirlitsmennini r hjá ST kannaðu eina av borgunum hjá Saddam Hussein, segði George W. Bush, at hann er ikki nøgd- ur við tað, sum irakski forsetin higar- til hevur víst IRAK-KREPPAN Árni Joensen - Tey tekin, sum vit higartil hava fingið úr Irak, eru ikki nøktandi. Hetta var fyrsta við- merkingin hjá amerikanska forsetanum, síðani vápna- eftirlitsmenninir hjá ST fóru til arbeiðis í Irak í síðstu viku. Bush kom við sínum viðmerkingum í einari røðu í verjumála- ráðnum Pentagon. Hann tók uppaftur, at irakski forsetin, Saddam Hussein, skal leggja øll kort á borðið innan tann 6. desember, vil hann sleppa undan kríggi. - Í sambandi við kann- ingarnar fer USA at vita, um Saddam Hussein hevur broytt sín framferðarhátt seinastu ellivu árini. Hevur hann gjørt av at samstarva treytaleyst ella ikki? Tað, sum vit higartil hava sæð, bendir ikki á nakað á tað borðið, segði Bush. Bush var í Pentagon í sambandi við, at hann júst hevði staðfest eina lóg, sum gevur hermegini 355 milli- ardir dollarar at ráða yvir. Bush er ikki nøgdur – Leggur Irak ikki øll kort á borðið innan 6. desember, verður kríggj, sigur George W. Bush Mynd: Reuters Samráðingarnar imillum Skipara- og Navigatørfelagið um yvirmenninar við fiskiskipunum eru slitnaðar SÁTTMÁLA- SAMRÁÐINGAR Áki Bertholdsen Enn er onki komið burturúr samráðingunum ímillum Skipara- og Navigatørfe- lagið og Reiðarafelagið um nýggjan sáttmála fyri yvir- menninar við teimum før- oysku fiskiskipunum. Tvørturímóti er so langt ímillum partarnar, at sam- ráðingarnar eru slitnaðar, so at tað var neyðugt at fáa semingsmannin upp í. Føroya Skipara- og Navigatørfelag hevur sagt sáttmálan við Føroya Reið- arafelag upp at fara úr gildi 1. desembur 2002. Sáttmálin umfatar skip- arar og stýrimenn við øllum fiskiskpunum. Sìðani hava tveir fundir verið millum feløgini í samband við sáttmálan. – Á fyrra fundinum, ið var fyri eini viku síðani, legði Føroya Skipara og navigatørfelag síni krøv fram og meiri hendi ikki á tí fundinum, sigur Ellintur Abrahamsen, formaður í felagnum. – Á seinna fundinum, sum var í farnu viku, legði Reiðarafelagið síni tilboð og síni krøv fram og Na- vigatørarnir boðaðu frá, hvat tað bar til a góðtaka og ikki. Broytti undir- skrivaðan sáttmála Ellintur Abrahamsen sigur, at Reiðarafelagið hevur boðað frá, at tað vil ikki samráðast, uttan so at Skipara- og Navigatør fe- lagið frásigur sær sátt- málan, sum feløgini skriv- aðu undir 12. januar 1999. – Samstundis skuldu vit váttað, at vit góðtóku at samráðast út frá einum sáttmála, sum Reiðara- felagið hevur broytt aftan á,a t hann varð skrivaður undir. Ellintur Abrahamsen greiðir frá, at tá ið sátt- málin, sum nú er, varð skrivaður undir, spurdi hann, um tað ikki kundi bera til at rætta sáttmálan, var nakað komið skeivt fyri. – Tað vórðu umfatandi broytingar gjørdir í sáttmál- anum og tí hildu vit, at møguleikin at rætta sátt- málan skuldi vera til staðar, vísti tað seg, at okkurt mistak var gjørt. – Tað vildi semings- stovnurin ikki hoyra talan um. – Men nakrar dagar seinni komu boð frá semingsstovninum um, at onkrar broytingar vórðu gjørdar, tí mistøk vórðu gjørd í skrivaða tekstinum. Í hesum sambandi tosaði hvørki semingsstovnurin ella Reiðarafelagið við okkum. – Formaðurin í Reiðara- felagnum sigur, at endin var, at Reiðarafelagið fór at betala eftir tí broytta sátt- málanum. Tað endaði við sakar- máli, har vit kravdu at sem- ingsstovnin varð dømdur at viðurkenna, at ein sáttmáli, sum varð undirskrivaður, kundi ikki broytast. – Tað fingu vit viðhald í frá Føroya Rætti. Og vit bóðu tískil Reiðarafelagið boðað limum sínum frá, atr gjaldast skuldi eftir undir- skrivaða sáttmálanum. – Men tað broytti ikki støðuna og krav liggur nú inni um, at Reiðarafelagið skal betala eftir tí, sum er undirskrivað. Eitt, sum Reiðarafelagið broytti, var eykaparturin hjá 2. stýrimanni við nóta- skipum undir 1500 BRT. Fyrr fingu teir 1/4 part eyka, men í sáttmálanum, vit hava skrivað undir, er eykaparturin hækkaður til 1/2 part. – Um aðrar eykapartar stendur í undirskrivaða sáttmálanum, at teir skulu roknast av søluvirðinum, men Reiðarafelagið vil hava, at tað skal vera av avlopinum, so at útreiðsl- urnar skulu dragast frá áðrenn, soleiðis sum gjørt hevur verið frammanundan. – Nú, vit koma aftur til samráðingarn, krevur Reiðarafelagið, at vit skulu samráðast út frá sáttmálan- um við tí broyttu orðingini og ikki útfrá sáttmálanum, sum er undirskrivaður. Ellintur Abrahamssen sigur, at tað kann Skipara- og Navigatørfelagið ikki góðtaka – Tí boðaði vit Reiðara- felagnum frá, at slepti tað ikki kravinum, var ongin møguleiki at koma longri við samráðingunum og at tað tí varð neyðugt at senda boð eftir semingsmannin- um. Ellintur Abrahamsen sig- ur, at sostatt varð sem- ingsmaðurin boðsendur og hann hevur longt sáttmálan til mánadagin 16. desember á miðnátt og hevur sostatt útsett eitt møguligt verkfall til tá. Tað, sum Skipara- og Navigatørfelagið vil hava broytt, er at fáa greiði á nøkrum viðurskiftum, eitt nú í teimum førum, har fiskur verður frystur um- borð. Somuleiðis er sátt- málin við Norðborg ongan- tíð fingin í lag og tað vil felagið hava nú. Og so eru tað ymisk viðurskifti við Nótabátunum eisini, sum felagið við hava broytt. – Hetta er fyri ein part afturvendandi krøv, men summi mál eru so gomul, at tey mugu fáast í rættlag, sigur Ellintur Abrahamsen. Sí eisini greinina “Kann væl henda at fiskiflotin verður lagdur”. Skipara- og Naviga- tørfelagið hevur sett krøv, sum vit undir ongum umstøðum kunnu góðtaka, sigur Jàkup Sólstein, for- maður í Reiðara- felagnum SÁTTMÁLA- SAMRÁÐINGAR Áki Bertholdsen – Tað kann væl henda, at fiskiflotin verður lagdur nú um nýggjársleitið. So langt heldur, formað- urin í Reiðarafelagnum, at tað er ímillum partarnar, nú samráðingar eru við Skip- ara- og Navigatørfelagið um nýggjan sáttmála. Jákup Sólstein vísir á, at bæði Reiðarafelagið og Skipara- og Navigatørfe- lagið hava sett síni krøv og í løtuni er heilt langt ímill- um partarnar. Sáttmálin gekk út 1. de- sember, men eftir tveir fundir hava partarnir viður- kent, at teir koma ikki longri og hava tí boðsent semingsstovninum. Semingsstovnurin hevur longt sáttmálan og harvið eitt møguligt verkfall til mánadagin 16. desember á midnátt. Avtala av sáttmálin kundir broytast Partarnir eru ikki so frægt sum samdir um grundar- lagið fyri sáttmálasamráð- ingunum. Skipara- og Navigatør- felagið vil samráðast útfrá galdandi sáttmála, soleiðis sum hann varð undirskriv- aður í januar 1999. Men eftir at sáttmálin var undirskrivaður, gjørdi Reiðarafelagið ymsar broytingar í honum. Og Reiðarafelagið vil bara samráðast út frá hesi broyttu útgávuni. Og tað vil Skipara- og Navigatørfelagið ikki hoyra talan um, tí felagið vil einans halda seg til tað, sumer undirskrivað. – Tað var avtalan, at tað skuldi bera til at broyta sáttmálan, eftir at hann varð undirskrivaður, sigur Jákup Sólstein. Hann sigur, at samráð- ingar vóru við fleiri feløg ísenn, bæði Fiskimanna- felagið, Motorpassarafe- lagið og Maskinmeist- arafelagið og sáttmálarnir vórðu í veruleikanum skrivaðir av nýggjum. – Tí tryggjaðu vit okkum, at tað skuldi bera til at broyta sáttmálan eftir at hann var undirskrivaður, vísti tað seg, at villur vóru komnar í, soleiðis at hann ikki samsvaraði við tað, sum í veruleikanum varð avtalað. – Tað afturvísir Skipara- og Navigatørfelagið? – Tað fái eg ikki gjørt nakað við. Men tað var avtalan við øll feløgini og tað hava vit ikki havt trupulleikar av at gera broytingar í sáttmálunum við hini feløgini og bæði sáttmálin við Fiskimanna- felagið og Maskinmeistara- felagið eru síðani broyttir tí tað vísti seg, at undir- skrivaði teksturin ikki samsvaraði heilt við tað, sum varð avtalað í sjálvum samráðingunum. Jákup Sólstein sigur, at rættarmálið hevði onki við Reiðarafelagið at gera. – Tað var ímóti semings- stovninum og tí eru vit ikki partur í máliunum. Jákup Sólstein sigur, at tað, sum varð skrivað í sáttmálan, var í einstøkum førum ikki tað, sum varð avtalað og tí hava vit broytt sáttmálan so at hann sam- svarar við tað, sum varð avtalað í sjálvum samráð- ingunum Jákup Sólstein sigur, at Skipara- og Navigatørfe- lagið hevur biðið Reið- arafelagið boðað limum sínum frá, at arbeiða eftir sáttmálanum, sum varð undirskrivaður, men tað hevur Reiðarafelagið ikki gjørt. – Vit hava virkað eftir tí, sum varð avtalað í sam- ráðingunum. Tað sigur seg sjálvt, at kemur nakað skeivt fyri, tá ið sáttmálin verður undirskrivaður, so at teksturin ikki samsvarar við tað, sum er avtalað, verður tað rættað og tað hava vit ikki havt trupulleikar av við hinum manningarfeløgun- um. Umfatandi krøv Annars sigur Jákup Sól- stein at krøvini frá Skipara- og Navigatørfelagnum til nýggja sáttmálan eru rætti- liga umfatandi og tey hevur Reiðarafelagið víst frá sær. Hinvegin hevur Reiðara- felagið kravt, at ávísir yvir- mannapartar fara niður. Eitt nú hevur felagið kravt, at har skiparin fær meiri enn 2,75 partar, skal parturin lækka niður í 2,75. Talan er eitt nú um skiparar á flaka- trolarum, stállínuskipum og aðrastaðni. Harumframt eru onnur krøv frá Reiðarafelagnum. Hinvegin hevur Skipara- og Navigatørfelagið kravt at yvirmenn skulu fáa frítíðarløn av allari lønini, sum er fáa teir frítíðarløn av einum parti. Samstundis vilja navigatørarnir hava onkrar yvirmannapartar uppeftir, men tað vil Reið- arafelagið ikki. Navigatørarnir krevja eisini eftirløn, men har hevur Reiðarafelagið bjóða teimum somu skipan og samu krónutal og dagatal, sum fiskimenn hava. Les eisini greinina “Verkfallið útsett í 14 dagar”. Verkfallið útsett í 14 dagar Kann væl henda at fiskiflotin verður lagdur Ellintur Abrahamsen sigur, at Reiðarafelagið vil bara samráðast út frá einum sáttmála, sum Reiðarafelagið av sínum eintingum broytti, eftir at hann varð skrivaður undir og tað kann ikki koma upp á tal Skipara- og Navigatørfelagið setir krøv, sum vit undir ongum umstøðum kunnu góðtala, sigur Jákup Sólstein, formaður í Reiðarafelagnum C M Y K 7 6