hósdagur 5. desember 2002síða 5

8 Nr. 234 - 5. desember 2002 Nr. 234 - 5. desember 2002 9 Týskvøldið kom nýggi sløkkibilurin hjá Klaksvíkar Sløkkilið til býin. Talan er um ein bil, sum millum annað hevur størri pumpur og størri motor enn tann gamli, sum nú er 17 ár SLØKKIBILUR Solby A. Eliasen Klaksvík: Onkur í Klaks- vík mundi ivast í, um tað var eldur í týskvøldið um áttatíðina, tá sirenurnar frá einum sløkkibili hoyrdust um allan býin. Men so var ikki, tað var tann nýggi sløkkibilurin, sum júst var komin til býin, sum koyrdi við fullum útrykningi nið- an til Sløkkiliðsstøðina í Kirkjubrekkuni. Nýggi bilurin er av merk- inum Scania og hevur 350 hesta dieselmotor. Bilurin er bygdur á Scania verk- smiðjuni í Svøríki, hevur automatisk gear, og er bygdur heilt í aluminium. Hædd er tikin fyri ver- andi tunlum – við tað at bil- urin er luftavfjaraður og kann hækkast ella lækkast við einum 15/20 sentimetr- um. Rúm er fyri 6 monnum í bilinum – harav 4 eru royk- kavarar. Annars er bilurin sjálvandi útgjørdur við øll- um neyðugum ljósum – bæði vanlig og útryknings- ljós – bilurin hevur eisini eina 5-6 metur høga tele- skopljósmastur, sum verður lyft upp á plássinum, so síggjast kann at arbeiða við teimum 1500 wattunum, sum masturin gevur. Av hesum bilaslagnum hevur sløkkiliðið í Klaks- vík nú 2 bilar. Kári Kjelnæs sigur, at sløkkiøkið er al- samt vaksandi, og eingin veit, nær 2 eldsbrunar verða fráboðaðir samstun- dis, so nú er bundið um heilan fingur. – Møguleikar eru jú eis- ini fyri, at aðrar kommunur í Norðoyggjum koma við í eitt eldsløkkingar-samstarv fyri Norðoyaøkið, tí tað er eingin loyna, at tað er fíggj- arliga avmarkað, hvat smá- ar kommunur megna, sigur Kári Kjelnæs, sum sjálv- andi fegnast um nýggja bilin hjá Sløkkiliðinum. Tilsamans eini hundrað fólk vóru til móttøku mánadagin á deildini hjá Tryggingarfelagnum Føroyar í Klaksvík í sambandi við, at Katrin Sólstein fer frá sum deildarleiðari. Nýggjur leiðari er Kaj Dam MÓTTØKA Solby A. Eliasen Klaksvík: Borðreitt varð við pinnamati, kaffi, hvítt- víni og øðrum góðum til móttøkuna, sum varð hildin mánadagin frá klokkan trý til fimm. Fráfarandi deildarleiðar- in, Katrin Sólstein, hevur starvast á deildini í 19 ár. Fleiri røður vórðu hildnar á móttøkuni. Millum onnur helt eitt av starvsfólkunum røðu fyri Katrini, har ein yrking varð lisin upp. Tað var sera rørandi, og ikki var frítt, at okkurt tárið fall. Tey vóru ovfarin um, at so nógv fólk løgdu sær leiðina framvið hendan dagin. Tað sást best á hjartaligu mót- tøkuni, sum allir gestirnir fingu, tá tey komu á gátt. Katrin fylti 65 herfyri, og nú heldur hon, at tað er tíð upp á, at yngri kreftir traðka til. – Eg verði her í einar fýra mánaðar afturat fyribils, men so fari eg, sigur Kat- rin. Hon sigur, at serliga edv- skipanin er nógv broytt, síðani hon kom á deildina í 1983. – Tá eg kom her, høvdu vit onki faks, eina telefon og ein skerm, har vit kundu avgreiða bilarnar. Restin bleiv alt sent til Havnar, sigur hon og smílist. Deildin í Klaksvík er vaksin spakuliga upp gjøg- num árini. Tá Katrin byrj- aði, vóru tey einans tvey starvsfólk. Í dag eru tey væl fleiri enn tað. Tað koma eisini fleiri fólk á gátt í dag enn fyrr. Tað kemur fyrst og fremst av pakkatryggingini, halda tey bæði, Katrin og Kaj. – Og so sjálvandi eisini tað, at nú liggja vit við veg- in, sigur Katrin. Inntil í 1990 lá deildin ovast í bygninginum, og tað hevði við sær, at viðskiftafólk noyddust at ganga 39 trapputrin, áðrenn tey komu til deildina. Tað halda tey eisini hevur gjørt stóran mun, tí deildin av tí sama er vorðin nógv sjónligari. Nærri kundunum Nýggi deildarleiðarin, Kaj Dam, byrjaði sum bygn- ingssýnsmaður á deildini í Klaksvík í 2000, og nú er hann so deildarleiðari. Hann sigur, at hann bleiv spurdur, um hann var áhug- aður í starvinum í vár. Og hann vil ikki koma nærri inn á nakað, men hann sig- ur tó, at ætlanir liggja á borðinum fyri at menna deildinar á bygd, og tað millum annað gjørdi sítt til, at hann tók av. Millum ann- að verður tosað um, at tað skal kunna fara at bera til at avgreiða størsta partin av øllum tryggingarviðurskift- um á deildunum á bygd. Sum er, verður ein partur av tryggingunum avgreiddur í Havn. – Tað ræður um at koma so nær kundanum sum gjørligt, heldur Kaj. Hann sær hetta starvið sum eina stóra avbjóðing, og hann gleðir seg til at koma í gongd. – Eg eri greiður yvir, at tað verður sera nógv ymiskt at seta seg inní, men mær dámar avbjóðingar, sigur nýggi deildarleiðarin hjá Tryggingarfelagnum Før- oyar í Klaksvík. Hósdagin letur Emma Heinesen úr Klaksvík upp málningaframsýning í gamla handlinum hjá Pidda í Runavík LIST Solby A. Eliasen Málningaframsýningin let- ur upp hósdagin klokkan tvey og verður opin til og við sunnudagin. Hvønn dag frá klokkan tvey til sjey. Emma fer at sýna fram oljumálningar. Millum annað hevur hon málað náttúruna og gerandisting í einari abstraktari útlegging, sum hon sjálv tekur til. Emma nýtir sterkar litir, hennara málningar bera ikki brá av reinari femin- ismu, heldur tvørturímóti. Hon hevur fleiri málningar, har ein sær náttúruna, tá hon ordiliga vísir seg fram. – Mær hevur altíð dámt væl at mála náttúruna, ser- liga okkurt illveðursligt, sigur Emma. Hølini, har framsýningin hjá Emmu verður, liggja í einum hugnaligum um- hvørvi í Runavík. Emma sigur, at tað stuttligasta við hesum er, at tað kann koma gongd í aftur gamla handi- lin hjá Pidda. – Handilshølini hava staðið og bara sagt ger so væl nú í eina tíð. So eg haldi, at tað er so deiligt og hugaligt, at tey kunna nýt- ast til millum annað eina málningaframsýning, sigur Emma. Hon saknar eini líknandi høli í Klaksvík, har máln- ingaframsýningar kunnu verða. – Tað manglar eitt líkn- andi høli í Klaksvík, tað er ongin ivi um tað. Men tað er óivað torført at finna eini hóskandi høli, sigur Emma, sum tó hevur eini høli í huganum, sum henni dám- ar avbera væl. Men hon veit onki at siga, um tað verður til nakað. Hon leggur eina við, at eini tílík høli nýtast slettis ikki at vera so dýr og fín. Emma sigur eisini, at tað verður sølustevna í Runa- vík um vikuskiftið, so hon vónar, at tað koma nógv fólk á gátt í gamla handlin- um hjá Pidda. Deildarleiðaraskifti á Tryggingini í Klaksvík Fráfarandi og nýggi leiðarin á deildini hjá Tryggingar- felagnum Føroyar í Klaksvík. Kaj Dam og Katrin Sólstein Mynd: Arnhold Olsen Málningaframsýning í Runavík Klaksvíkar Sløkkilið nýggjan bil Emma Heinesen úr Klaksvík hevur málningaframsýning í Runavík komandi vikuskiftið Nýggi bilurin hjá Klaksvíkar Sløkkiliði kom til Klaksvíkar týskvøldið 2. desember vóru 100 ár síðani merkismaðurin Joen Pauli Henriksen varð bor- in í heim. Hann doyði í 1980, og var hann tá 78 ára gamal.Vit fara at greiða eitt sindur frá Palla, so- leiðis sum vit hava fingið upplýst frá ymsum keld- um. Palli gjørdist faðirleysur longu sum 3 ára gamal. Pápin, Johannes, doyði av vanlukku, gasseitran, um- borð á sluppini “Surprice” hjá Vágsbotnhandlinum. Eftir sat mamman við fýra smábørnum,tveimum gent- um og tveimum dreingj- um og undir umstøðum, sum tá var luturin hjá einkjum - tær beru hend- ur. Tað hevur verið sagt fyrr her í blaðnum og skal verða sagt aftur. Hóast allar tær føroysku einkjur- nar stóðu á berum, tá maðurin fall frá, so megn- aðu tær altíð at fáa børn- ini væl undan. Hesar eru tær veruligu hetjurnar í Føroyum. Palli gloymdi heldur ikki mammuna. Sagt varð, at tað var neyvan dagur, at Palli antin til ella frá arbeiði, ikki fór inn til mammuna á Áarvegnum. Hann vísti henni stórt takksemi, mammuni, sum hevði verið alt fyri hann í uppvøksrinum. So tað var ikki so løgið, um Palli gjørdist javnaðar- maður, so hann kundi berjast fyri at bøta um umstøðurnar hjá teimum, sum komu soleiðis fyri. Álitismaður fyri verkafólkið Tað var eisini skjótt, at Palli kom uppí arbeiðara- rørsluna, og sagt verður um Palla, at har hann var, var hann eisini heilur. Sum álitismaður hjá arb- eiðarum fekk hann nógvar uppgávur. Eitt dømi um hetta var sonevnda 1 - oyra verkfallið undir kríg- num.Tá var litið Palla upp í hendur at fara til amt- mannin at fáa hann at kalla tingið saman. Hetta eydnaðist, og málið hjá arbeiðararørsluni var rokk- ið á hesum sinni. Palli sat nógv ár sum nevndarlimur í Havnar Arbeiðsmannafelag. Eitt stutt skifti var hann for- maður,og eitt longri skifti var hann skrivari. Hann var eisini nevndarlimur í Føroya Arbeiðarafelag eitt skifti, og hann var grann- skoðari í nógv ár. Palli varð valdur í býráð- ið í Havn á lista hjá Havn- ar Arbeiðsmannafelag í 1941, men aftaná 1952 umboðaði hann Suður- streymoyar Javnaðarfelag. Hann sat í býráðnum í 28 ár,og formaður var hann í 10-11 ár - fyrstu ferð í 1944. Petur Christiansen, sum var býráðsformaður um tað mundið,tá Palli doyði, bar honum hetta skoðs- mál: “Fólk høvdu álit á Palla og tað við góðari grund. Sjálvur kendi eg Palla mest frá býráðs- arbeiðinum, og sjálvt um vit vóru valdir á hvør sín- um lista, haldi eg meg tora at siga, at samarbeið- ið okkara millum var tað alrabesta. Palli vildi øllum væl.Hann vildi meira,enn hann fekk ígjøgnum. So- leiðis er, tá ein skal sam- arbeiða við onnur!” Palli kom á ting í 1939, tá Trond Hansen doyði,og hann varð valdur í 1940, 1943 og í 1950. Hann var tingmaður í 10 ár. Eitt álitisstarv, ið honum varð litið uppí hendur av tingi- num, var at gerast limur í appelrættinum, sum virk- aði sum landsrættur undir krígnum,tá danska rættar- skipanin ikki rakk til Før- oya. Í Suðurstreymoyar Javn- aðarfelag sat Palli sum for- maður og nevndarlimur í samfull 24 ár frá 1940-65. Virkin á nógvum økjum Hann var eisini virkin í sjúkrakassarørsluni, og var hann í nevndini heilt frá 1931 og til hann doyði. Palli var ein av høvuðs- stuðlunum, tá sjúkrakassin fór at fáa sær egin hús, og hann hevði eisini onnur álitisstørv fyri sjúkrakass- an. Palli arbeiddi fyrst í Sápuhúsinum í 7 ár, síðan 16 ár á mjólkavirkinum og elverkinum.Aftaná tað gjørdist hann bókhaldari hjá Tórshavnar Havn. Sagt verður,at eingin fekk sum hann ávirkað framtøkuna og menningina av hesum stovni fyri býin. Palli var eisini kendur telvari. Hugin at telva hevði hann frá ungum av, men eisini fann hann í telvingini hvíld frá tí ofta møðsama býráðsarbeiði- num. Hann taldist millum bestu telvarar í Havnar Telvingarfelag og landi- num við. Palli var sum ungur eisini íðin ítróttarmaður. Hann spældi fótbólt við HB, og hann var millum fremstu rennarar. Arbeiddi í tí stilla Palli fekk tað eftirmæli frá øllum, sum kendu hann, at av lyndi var hann frið- arligur og vinsælur, sum stillisliga royndi at virka býnum til frama, og sein- astu árini sást hann javn- an til gongu í teimum nýggju lendunum í út- jaðaranum, áhugaður í tí hann sá, og hann frøddi seg um vøkstur og fram- gongd. Palli var giftur við Elisa- beth í Snikkarastovu. Hon var honum ein góður stuðul, og livdi heilt upp til leiklutin sum kvinnan aftanfyri mannin. Hon man eisini onkuntíð hava lýtt honum onkur ráð í oyra. Tað verður eisini sagt,at tað vóru ikki nógv, sum tordu at seta Petur M. Dam uppá pláss. Men sjálvt hetta bakkaði Elisa- beth ikki fyri. Tey bæði Palli og Elisa- beth fingu børnini Andre- as, Arnold, Jonu, Kirstin og Jákup. Tann, sum hevur verið nærmast at taka arvin upp eftir pápan, er Jona, sum bæði hevur verið í býráði og løgtingi. Hanna Lisberg: Palli var álitið Havn Men fyri at koma aftur til Palla.Sigast kann um hann, at hann hevur verið ein úrmælingur. Tey eru fá, sum hava havt so vítt- spennandi virkisøki sum hann, og sigur hetta nógv um mannin. Ein av teim- um, sum kendi Palla sera, væl var Hanna Lisberg. Tey hava bæði verið virk- in í sovæl fakfelagsrørslu sum politikki. Tað er ikki mark fyri, hvussu høgt Hanna setur Palla. Hon sigur, at hann var álitið í Havn. Ein avtala við Palla var nakað sum roknast kundi 100% við. Við sín- um hóvliga sinnalagi var hann altíð tann,sum slætt- aði sjógv, eisini tá ósemja kundi vera innanfloks.Tað kom ikki fyri,at Palli segði nakað ringt um nakran. Hann var hugsjónarmað- ur fram um nógvar. Tað, sum hann gav frá sær, var ikki smávegis.Men sjálvur kravdi hann einki. Tí er eisini grund til at minnast hann, nú 100 ár eru liðin, síðani hann var borin í heim. ó. 100 ár síðani Palli Henriksen varð føddur Palli spenti víða, men hansara lívsuppgáva var at fjálga um tey veiku í samfelagnum. Hetta eru foreldrini hjá Palla, Johannes og Ange- lika.Johannes doyði frá konu og fýra smáum børn- um. Tá í tíðini var eingin “Alma”. Men Angelika stríddi seg undan sum so mangar aðrar av teimum mongu einkjunum tá í tíðini. Her síggjast Palli og Elisabeth við teirra fyrstafødda, hini yndisligu lítlu Jonu, sum var uppkallað eftir abbanum. Jona er elsta dóttir Palla, og er hon uppkallað eftir abbanum. Her kann skoytast uppí, at Hannes í Horni, sum doyði í summar 95 ára gamal, eisini var uppkallaður eftir honum. Teir vóru systkina- børn. Her sæst Jona saman við tveimum fittum gentum, sum hon er abbasystir til. Um tað kann sigast, at politikkur fer í arv, so er tað galdandi fyri Jonu.Hon sigur seg vera fødda inn í flokkin. Hetta er ein einastandandi gomul mynd. Tann lítli drongurin, sum sæst so skilliga, er Palli. Her sæst Palli (t.h.) á eldri árum í einum talvdysti við Thorstein Vilhelm.Thorstein var sera væl kendur í FF-høpi. Hann var næstformaður í Reiðarafelag- num í nógv ár, og hann hevði nógv álitisstørv í hesum sambandi. So hann, sum hevur skrivað hetta, hevur verið á fleiri hundrað fundum saman við Thorstein, sum doyði í 1986. Her síggjast pokalar, sum Palli fekk sum telvari. C M Y K 9 8 Óli Jacobsen