mikudagur 18. desember 2002síða 4

6 Nr. 243 - 18. desember 2002 Nr. 243 - 18. desember 2002 7 Sjey fakfeløg hjá tímaløntum mótmæla hvassliga ætlaðu broytingunum í dagpeningaskipanini. Samgongan ætlar at spara 11 milliónir krónur við at áleggja arbeiðsgevaranum at gjalda fyrsta sjúkra- dagin hjá tímalønt- um. – Við hesum leggur samgongan upp til, at tey, sum eru ringast fyri frammanundan, nú eisini skulu rakast tá tey gerast sjúk, sigur Ingeborg Vinther, forkvinna í FA. Jan Mortensen, stjóri í Vinnuhúsinum vísir á, at fyri arbeiðsgev- aran er tað í síðsta enda ein spurningur um krónur og oyru, og tí er vandi fyri, at tey veikastu glíða út av arbeiðsplássunum ARBEIÐS- MARKNAÐUR Jón Brian Hvidtfeldt Uppskotið til løgtingsfíggj- arlóg, sum meirilutin í fíggjarnevndini hevur latið úr hondum, vísir enn eina- ferð, at verandi samgonga ætlar at vanligi føroyski løntakarin skal gjalda fyri vitleysa sparingarpolitikk landsstýrisins. Soleiðis byrjar eitt bræv, sum sjey fakfeløg hjá tíma- løntum handaðu øllum flokkum á løgtingi undir 2.viðgerð av fíggjarlógar- uppskotinum mánadagin. Brævið er undirskrivað av Føroya Arbeiðarafelag, Havnar Arbeiðsmannafel- ag, Havnar Arbeiðskvinnu- felag, Klaksvíkar Arbeiðs- mannafelag, Klaksvíkar A r b e i ð s k v i n n u f e l a g , Landsfelag Handverkar- anna og Føroya Handverk- arafelag. Fakfeløgini finnast hvassliga at ætlanunum hjá samgonguni um at broyta dagpeningaskipanina, so dagpeningur ikki verður goldin frá fyrsta sjúkradegi. Á henda hátt væntar sam- gongan at spara 11 millión- ir krónur. Sparingin, sum krevur broytingar í lógini um dagpeningaskipanina, er longu tikin við í fíggjar- lógaruppskotið. Í staðin ætlar samgongan at áleggja arbeiðsgevarum at gjalda fyri fyrsta sjúkradagin hjá tímaløntum Ikki allar súðir syftar Mánakvøldið samtyktu samgongulimirnir broyt- ingarnar hjá meirilutanum í fíggjarnevndini til fíggjar- lógaruppskotið, og harvið eisini broytingina í dagpen- ingaskipanini. Ingeborg Vinther, forkvinna í Føroya Arbeiðarafelag, var ein teirra, ið mánadagin fylgdi orðaskiftinum við 2. við- gerð av fíggjarlógarupp- skotinum, og fílist hon á, at áheitanin frá fakfeløgunum var nærum ikki tikin uppá tungu undir viðgerðini. - Men eg trúgvi kortini ikki, at allar súðir eru syftar enn. Ætlanin krevur broyt- ingar í lógini um dagpen- ing, og eisini vil eg síggja tann dag, tá arbeiðsgevarar fara at gjalda karensdag- arnar hjá teimum tíma- løntu, sigur Ingeborg Vinther. Hon ásannar at ikki er óhugsandi, at arbeiðsgevar- ar, verður teimum álagt við lóg at gjalda karensdagarn- ar, fara at brúka hetta í komandi lønarsamráðing- um. Men hetta kemur als ikki uppá tal, sigur for- kvinnan í Føroya Arbeið- arafelag. - Eg veit ikki, um hetta er taktikkur hjá samgonguni, men fakfeløgini fara ongantíð at góðtaka at karensdagarnir vera drignir inn í lønarsamráðingar, sig- ur Ingeborg Vinther. Í brævinum til politisku flokkarnar heita feløgini á allar løgtingslimir um at atkvøða ímóti teimum asosialu sparingum, sum lagt verður upp til. Feløgini siga seg ikki fara at lata hetta um seg ganga, og eru til reiðar at taka neyðugu stig fyri at steðga ágangin- um móti løntakarum. Inge- borg Vinther sigur, at hon kann bara staðfesta, at hóast áheitanina frá feløg- unum valdi samgongan kortini at samtykkja spar- ingina í dagpeningaskipini. - Nú mugu vit bíða eftir, hvat fer at henda. Verður endaliga úrslitið, at ar- beiðsgevarin skal gjalda fyri fyrsta sjúkradagin, so rakar tað ikki í fyrstu atløgu arbeiðstakaran. Men tað er greitt, at hetta fer at gera støðuna munandi verri hjá teimum veikastu á arbeiðs- marknaðinum mótvegis ar- beiðsgevaranum, tí tey sum eru nógv sjúk fara at vera koyrd til hús, vísir Ingeborg Vinther á. Forkvinnan í Føroya Arbeiðarafelag leggur afturat, at ætlanin hjá samgonguni bara rakar tey tímaløntu, tí tey sum eru fevnd at starvsmanna- lógini og onnur fastlønt fáa løn í samband við sjúku, og verða tí ikki rakt av spar- ingunum hjá samgonguni. Jan Mortensen, stjóri í Vinnuhúsinum, ásannar, at broytingin í dagpeninga- lógini kann fara at raka tey veikastu á arbeiðsmarknað- inum. Hann vísir á, at Før- oyar eru eitt lítið samfelag, har tað hevur verið vanligt at arbeiðspláss hava víst eitt ávíst forstáilsi fyri, tá fólk hava verið sjúk. Men hetta kann skjótt broytast, um ar- beiðsgevarin skal rinda fyri sjúkradagarnar hjá tíma- løntum. - Í síðsta enda er tað eis- ini ein spurningur um krón- ur og oyru, og tí er tað ein ávísur vandi fyri, at tey veikastu á arbeiðsplássun- um, tey ið eru ofta sjúk, fyrst verða uppsøgd, tá minni arbeiði er á virkj- unum, sigur Jan Morten- sen. Standa saman Lógin um dagpening er frá maj mánað í fjør. Áðrenn lógin kom í gildi skrivaðu Føroya Arbeiðsgevarafelag og Føroya Arbeiðarafelag sínar felags viðmerkingar til Almanna- og Heilsu- málastýrið. Í brævinum mæltu feløgini til, at tað almenna eigur at rinda fyri dagpening frá fyrsta sjúkra- degi. Tá vístu feløgini á, at í grannalondunum verða arbeiðsgevarar álagdir at gjalda ávís gjøld, tey veiku detta út av arbeiðsmarkn- aðinum, og síðan skal tað almenna royna at seta skip- anir í verk, ið fáa tey inn- aftur á arbeiðsmarknaðin. Tí verður tað ikki bíligari fyri tað almenna, at arbeiðsgevarar skulu rinda fyri fyrsta sjúkradag, vístu feløgini á. Jan Mortensen, stjóri í Vinnuhúsinum, sigur, at støðan hjá arbeiðsgevarum er tann sama í dag sum tá viðmerkingarnar vóru gjør- dar til lógina um dagpen- ing, og tí mælir hann, eins og fakfeløgini hjá tímalønt- um, frá at broyta lógina. Mánakvøldið endaði 2.viðgerð av fíggjarviðgerð- ini. Teir 17 sam- gongutinglimirnir samtyktu allar broytingar hjá meirilutanum í fíggjarnevndini, meðan andstøðan atkvøddi ímóti FÍGGJARLÓG Jón Brian Hvidtfeldt Mánakvøldið endaði 2. viðgerð av uppskotin- um til fíggjarlóg fyri 2003. Í sínum áliti til fíggjarlógaruppskotið hevði meirilutin í fíggjarnevndini gjørt hópin av broytingum, umframt at inntøku- og útreiðslumetingar hjá umsitingini undir ymsu landsstýris- monnum vóru endur- skoðaðar. Og teir 17 tinglim- irnir hjá samgonguni valdu at atkvøða fyri øllum broytingarupp- skotunum hjá meirilut- anum í fíggjarnevnd- ini, samtíðis sum and- støðulimir atkvøddu ímóti. Uppskotið vísir eitt yvirskot uppá 240 milliónir krónur, áðr- enn avdráttir av skuld eru goldnir, og góðar 90 milliónir krónur eftir avdráttir. Men áðrenn hetta yvirskot kann røkkast, skulu fleiri lógarbroyt- ingar gerast. Millum annað hevur Páll á Reynatúgvu, lands- stýrismaður í almanna- málum, víst á, at innan almannamál fara 14,3 milliónir at mangla í til lógarbundnar útreiðsl- ur til fólka- og fyritíð- arpensjónir og forsorg. 11 milliónir skulu sparast í dagpeninga- skipanni, og har skal lógin broytast. 3,9 milliónir skulu sparast á lógarbundnu játtanini til studning til læru- pláss og 10 milliónir skulu sparast á lógar- bundnu játtanini til Barsilsskipanina. Lóg- in um Barsilsskipanina er komin í løgtingið, meðan hinar nevndu umframt aðrar lógar- broytingar enn ikki eru lagdar fyri løgtingið. Andstøðan hevði síni broytingaruppskot til fíggjarlógarupp- skotið, men tey vóru øll feld, tá atkvøðast skuldi við 2.viðgerð. Fakfeløg hjá tímaløntum mótmæla politikkinum hjá samgonguni - Samgongan hevur gjørt av at broyta dagpeningaskipanina, so tímalønt ikki fáa dagpening frá fyrsta sjúkradegi. Samgongan metir seg kunna spara 11 milliónir krónur, sum ætlanin er at arbeiðsgevarar skulu gjalda ístaðin. Ætlanin fær kaldliga móttøku, bæði frá fakfeløgum og arbeiðsgevarum - Broytingin ger støðuna munandi verri hjá teimum veikastu á arbeiðsmarknað- inum, sigur Inteborg Vinther. Sjey fakfeløg hjá tímaløntum mótmæla hvassliga politikk- inum hjá samgonguni - Fyri arbeiðsgevarar er tað í síðsta enda talan um krónur og oyru, og skal vinnan gjalda fyrsta sjúkradagin, kann tað koma at ganga út yvir tey veikastu, ásannar Jan Mor- tensen, stjóri í Vinnuhúsinum Samgongan stóð saman C M Y K 7 6 Tingmenn krevja hoyring um Gjaldskipan Tingmenn ivast í, hvør tingsins vilji er í málinum um Gjaldskipanina og vernd av persónsupp- lýsingum. Tí krevja teir eina hoyring, har málið verður lýst út í hvønn krók. Ting- menninir siga seg vita ov lítið til at verða av- gjørdir í sínari søk í hesum máli PERSÓNSVERND Ingi Rasmussen Tingmenn innan og uttan fyri samgonguna krevja nú eina hoyring í málinum um Elektron og nýggju Gjald- skipanina. Málið er íkomið, tí Høgni Hoydal, landsstýrismaður við lógarmálum, vil herða kunngerðina um vernd av persónsupplýsingum, so nýggja Gjaldskipanin hjá peningastovnunum og Elektron í samstarvi við PBS, verður steðgað. Gjaldskipanin hevur sum fortreyt, at nakrar upplýs- ingar verða sendar av landi- num, og tað heldur lands- stýrismaðurin ikki sam- svara við lógina um vernd av persónsupplýsingum. Dátueftirlitið hevur givið loyvi til skipanina, men tað vil landsstýrismaðurin gera um. Øll sjónarmið fram Høgni Hoydal førir fram, at hann bert umboðar tingsins vilja í málinum. Men nógv- ir tingmenn ivast nú stór- liga í hesum Tað fær Kristian Magn- ussen løgtingsmann fyri Javnaðarflokkin at skjóta upp, at ein hoyring verður fyriskipað, har øll sjónar- mið koma á borðið. – Ongin er áhugaður í at flyta meira av landinum, enn gott er. Men vit hava eina lóg, har tað er loyvt, og Dátueftirlitið, sum er hægsti umstingarligi mynd- ugleikin á økinum, hevur loyvt peningastovnunum at fara undir hesa Gjaldskip- an, og tað kann landsstýris- maðurin ikki bara steðga uttan víðari, sigur Kristian Magnussen. Hann heldur, at málið um Gjaldskipan kann verða brúkt sum undandømi, og tí er neyðugt at alt er púra greitt fyri framtíðina. – Hví ikki geva Elektron, Dátueftirlitinum, umsiting- ini í landsstýrinum og løg- tingsskrivstovuni høvi at siga sína hugsan í máli- num? So vistu vit øll betur, og løgtingið hevði verið betur ført fyri at gjøgnum- skoðað, um landsstýris- maðurin røkir teirra vilja, sigur Kristian Magnussen. Vita ov lítið Javnaðar tingmaðurin stendur ikki einsamallur við sínari áskoðan. Aðrir tingmenn vísa somuleiðis á, at teir vita ov lítið til at taka støðu til, um Høgni Hoydal við at broyta kunn- gerðina um persónsupplýs- ingar ger eftir tingsins vilja. – Eg haldi, at hetta málið er øgiliga torskilt, og tað er ilt at gjøgnumskoða. Tað gerst bara fløktari, so hvørt meira og meira kemur fram. Eg eri ikki so av- gjørdur, og veit ikki, hvør er á rættari leið. Tí hevði ein møguleiki fyri at fingið meira innlit og eina lýsing av málinum verið kærkom- in hjá okkum politikarum, sum kunnu ivast í, hvat er galdandi, sigur Jógvan á Lakjuni. Herfyri var orðaskiftið um málið í tinginum, og tá søgdu sambandsmenn seg somuleiðis verða sinnaðir fyri at fáa nærri kunning um málið og hildu tað hevði verið upp á sítt pláss við einari hoyring. Kristian Magnussen skjýtur upp, at ein hoyring verður fyriskipað í málinum millum Elektron og Høgna Hoydal um persónsupplýsingar. Umleið 25 føroysk pør fáa hvørt ár við- gerð ímóti barnloysi. Landsstýrismaðurin hevur ongar ætlanir um at steðga við at bjóða hesa viðgerð ókeypis, men hann umhugsar at gera reglur fyri, hvør kann fáa viðgerð BARNLOYSI Ingi Rasmussen Í fjør sendi føroyska sjúkra- húsverkið 25 pør til Dan- markar at fáa viðgerð ímóti barnloysi. Í 2000 var talið 28 pør. Tað upplýsir Bill Just- inussen, landsstýrismaður við heilsumálum. Sjúkrahúsverkið hevur í løtuni játtað 500.000 krón- ur til sjálva viðgerðina og umleið 400.000 krónur til ferðing og uppihald. Aftur- at hesum koma aðrar al- mennar veitingar, millum annað dagpeningur, og har- umframt rindar sjúkrakass- in 75 prosent av útreiðslun- um til heilivág. Spurningurin um játtan- ina til barnloysi kom upp, tá landssstýrismaðurin fyri- bils steðgaði viðgerðunum restina av árinum, men hetta var tikið aftur, tá fíggjarnevndin hjá løgtingi- num játtaði meira pening til økið. Landsstýrismaðurin hev- ur ongar ætlanir um at steðga hesari viðgerð, legg- ur hann dent á. – Tá talan er um almenna leiklutin í viðgerð fyri barnloysi, er ætlanin fram- haldandi at bjóða ókeypis viðgerð móti barnloysi. Tó verður umhugsað at seta politisk stevnumið fyri við- gerðini, sigur Bill Justinus- sen og vísir eitt nú til at seta aldursmark á. Nógv fáa viðgerð fyri barnloysi www.sosialurin.fo