týsdagur 1. mars 1988síða 9

i il stur eina ferð í framtid tan at nøkur ávis 181 ia á etial r esari endaligu loysr r ggu Heilsuligar avleiðingar lyndugleikarnir Bret in LF í u Ja i rørt tlinningår RP-ætlanina t og , 1 oð K ggjarna Hetland og | 1ava eisin ið rjørt spurningin im eilsuligu avleiðingarnar 1 KOMANnd NnGUur nboðini ft not »åuna ava ingið era agtøl nes: g eru esir a niðursteðu erstakKilga raDDa kan i€ukæmi "ja HUN r ØK nu i 4 1 t Fr | t í zarnl i or i ist er Ort KÍ í + t í í ik san DP a kæl burðun in mal K ATH % ti > om rkil % í i dsteð et ad ber illa seta iakað mark fyri, hvat ið serstakliga børn tola a lágvirknari geisling. Ser stakliga tykist vandin at vera við endurvinningar- verk. Í hesum sambandi hava EDRP-andsteðan og bretskir serfreðingar víst á, at markini fyri tí, sum fólk verður hildið at tola, av lággeislavirkni, eru hægri í Bretlandi enn til- svarandi mark í Vestur- týsklandi, Japan og USA Hesi viðurskifti vóru gjølla umredd á rådstevn- uni í Lerwick, og tykist lítil ivi vera um, at teir ser- frødingar, ið vístu á vand an við varandi lágvirknari geisling, hava grein í sin- um máli. Búskapur Spurningurin um tað bu- skaparliga skilagóða EDRP-ætlanini er sjálv- sagt ein innanhýsis bretskur spurningur, men EDRP-andsteðan hevur víst á, at ongar búskapar- ligar framskrivingar eru tekar samband við EDRP-ætlanina. Heldur ikki er myndin greið, tá talan er um Duskapariga lit ð fyri samstarvinum við hini europeisku kjarr er "Uperphenix "'raK 1 iðugt på € r ta i! 3 hei erkið ner ro onga lit kos víð t 1 1 + A | r x Á KT í EIK eKal 1 Pi nerK ja KKI + I ein gelsiavirKin eki. Hann er to so ålvar- samur, at verkið ikki kann rekast og reaktorurin fyribils slektur. Einki út lit er tó fyri, at hesin reak tor verður settur í gongd aftur í bræði. Í Vestur- týsklandi er byggingin av samstarvsverkinum fyri- bils steðgað av lokalum politiskum trupulleikum. Og í Italia er hent tað, at italsku elverksmyndug- leikarnir eftir Tjernobyl hava broytt steðu og seti fram ynski um, at Italia tekur seg burturúr ti europeiska snarreaktor- samstarvinum. Búskapar- liga myndin tykist tí ikki serliga bjert, og hava tey, sum eru ímóti EDRP Dounreay roynt at myndugleikunum á hend- an veruleika. Tá hetta verður nevnt her, er tað tí at ymiskt bendir á, at júst hesi viðurskifti hava ávísa ávirkan á bretsku stjórnarmyndugleikarnar Ein spurningur, ið hev- ar verið nógv frammi, er VISa 1vert komandi EDRP verkið kemur at hava hernaðarligan nding ia að ert sum DretsKu ndugleikarnir ava Z ur ðarlig- i es i Í nn eir i tar jartnarin RP-ætlan 1 IK 1 KOM ið iutoniur OT oleidi 1 vi i in KK ør >K M 4 E 'TK Si i 1ostevnuni erwWicK år Ippiyst 1 teir Kkjarnorkureaktorar Fraklandi, sum framleiða plutonium til atomvápn, eru uppslitnir, og eingir aðrir líknandi reaktorar eru projekteraðir. Frak land verður tí noytt til at fáa plutonium til síni tak- tisku atomvåpn uttan- eftir. Tad er ti ein spurn- ingur, um ikki vandi er fyri, at plutonium frå komandi Dounreay verki- num antin viljandi ella óviljandi endar hjá franska kjarnorkuvápna- ídnaðinum. Hesin spurn- ingur hevur eisini áhuga í sambandi við Bretland. Sum kunnugt hevur Bret land kjarnorkuvápnasam starv við USA. Men Bret land hevur eisini sín egna kjarnorkuvåpnaidnad og framleidir eina kjarnorku- vápnaða rakett, ið kallast »Trident« Tad er al- mannakunnugt, at løding- arnar, ið verandi Trident rakettum skulu skiftast út. Tað er eisini almanna kunnugt, at plutonium 239 til rakettir higartil er komið frá teim- im hernaðarligu kjarn rkuverkunum Calder- j Chappelcross Caiderhall og hesar all og Verkini "happ« iCross 1 UDT r tey verða afturlatin Ko estu amtíð. Tad rði i pur i ndstødun 1 KK nd P r 4 TR P 5 OUT ð Å 1 5 i AIM SK i Le i SK í mur at lala piutoniun ii IransKaå pg breiska kjarnorkuvåpnaidnadin, a, so er hetta ið hvussu er tvertur ímóti allari europeisku EDRP-ætlan- ini, sum klárt og greitt sigur seg vera einans til friðarlig endamál og ikki av hernaðarligum slagi. beint IN Nidurstøda Ut frå ti tilfari, ið nevndin hevur havt til taks og út frá teim fundum, ið nevndin hevur havt við avvarðandi bretskar myndugleikar og stovnar, er nevndin komin til fylg)- andi niðursteðu um sjálva verkætlanina EDRP Tad tykist ikki sum, at bretsku myndugleikar- nir kunnu veita nóg góða EDRP- ætlanin ikki er ein vandi fyri umhvervið eisini um okkara leiðir trygd fyri, at storur ivi um tað mark, ið um- hvervið tolir av lággeisla- virknum evnum, ið skulu 2) Tað er alt ov Tad tykist, sum bretsku nyndugieikarnir nga KI lagoda x 'ndaliga og nnand i 1 rkid av í il tå Ira rr 7 il er ai pr in tor ana) rvið in y 044 um ir 1 24 Á IRP KK! Kann enda ELSKA g franska kjarnorku- våpnaidnadinum. 6) Tad tykist ikki sum, at bretsku myndugleikar- nir kunnu vísa á eina skilagóða og trygga loysn av flutningsspurningin- um. So mikið sjálva verkætlanina. Nevndin skal loyva sær at leggja afturat aðrar og óhepnar fylgjur, sum hendan verk ætlan kann fáa fyri sam- um feløgini í Norðuratlants- havi. Hóast havstreymar- nir frá Pentlandsfjerði- num ikki beinleiðis ganga ímóti Feroyum, men fyrst ganga niður í Norðsjógv- in, so upp til Noreg og so vestur eftir norðan fyri Ís- landi, so kann sjálv plaser- ingin av einum so umfat- andi kjarnorkuverki koma at hava alvarsamar avleið- ingar fyri eitt nu feroyska búskapin. Bert hetta, at eitt verk, ið skal framleiða stórar mongdir av tí sera eitrandi evninum pluton- um, at eitrandi og indamikil skulu sera evni flytast til og frá hesum erk;i eit sjúnum og gjegnum luftina, og hetta nøguigå KOma al erða erandi ounrea Kann KOMA á lava alvarsamaår | usKapin. %* á oT 1 t Á í 1 man á heila Kt eruligi vandin vid einum 1vVarsomun gelsiavITK num leka ella beinleidis vanlukku, ein kanska serstakliga hottir Feroyar frá loftbornum geislavirknum eitri. Sum kunnugt eru lágættirnar vanligar í Feroyum, og vandi fyri, at Feroyar verða raktar av geislavirk- num skýggi ella regni er tí stórur. Oman á hetta koma teir avmarkaðu meguleikarnir hjá feroy- ingum at sleppa burtur, um vanlukka veruliga hendi á tí komandi EDRP- virkinum. Í hesum viðfangi skal nevndin vísa á, at tervur er á tilbúgvingar- og bjargingarætlan, um kjarnorkuvanlukka skuldi fert til vanda fyri fólk og fæ í Feroyum. Nevndin kann tí bert koma til ta samlaðu niður- steðu, at ætlaða verkið alt sum tað er, er ein hóttan móti feroyska samfelag- num eins og tað er ein Vandi, sum hottan moti hinum ovggjasamfeløgunum i Norduratlantshavi og á vesturstrond Noregis. Tað må ti haldast at vera av stersta áhuga fyri førovingar. at hetta verk Kk! verður bygt. og eigur Framhald á síðu 16