leygardagur 21. desember 2002síða 5

8 Nr. 246 - 21. desember 2002 Nr. 246 - 21. desember 2002 9 Á landssjúkrahúsinum eru kreppuárini ikki av enn – Síðstu 14 árini hev- ur jólaheilsanin til starvsfólkið á lands- sjúkrahúsinum verið sparingar, og óvissa, flytingar og saman- leggingar av deildum er enn dagligur kost- ur. Tað sigur Jana H. Dalsgaard, forkvinna í Sjúkrarøktarfrøð- ingafelagnum, ið eins og sjúkrahússtjórin vil hava politikarar at gera sær greitt, hvat teir vilja við føroyska heilsuverkinum. SJÚKRAHÚSVERK Jón Brian Hvidtfeldt Forkvinnan í felagnum hjá Føroyskum Sjúkrarøktar- frøðingum, fyrr Sjúkra- systrarfelag Føroya, harm- ast at tað heldur ikki í ár eydnaðist at fáa eina nøkt- andi játtan til landssjúkra- húsið. Í leiðaranum í blaðn- umVøka, sum er blaðið hjá sjúkrarøktarfrøðingunum, ið kom út um dagarnar, heitti Jana H. Dalsgaard enn einaferð á politikararnar um at vakna og taka støðuna í heilsuverkinum í álvara. Men nú fíggjarlógin er endaliga samtykt, kann Jana H. Dalsgaard bara staðfesta, at heilsuverkið fekk at kalla somu jóla- heilsan í ár sum seinastu 14 árini. Nevniliga boð um sparingar. Fleiri av undan- farnu árunum hava tøl verið sett á uppsagnir, og hvussu nógvar deildir skulu latast aftur, men hóast tað ikki hevur verið gjørt í ár, tala tølini og sparingarnar í fíggjarlógini til lands- sjúkrahúsið fyri seg. For- kvinnan í Sjúkrarøktarfrøð- ingafelagnum sigur, at tað kom óvart á hana, at játtan- in til landssjúkrahúsið eis- ini næsta ár er so lág, og at fíggjarnevndin harumframt valdi at skera 8,3 milliónir krónur av upprunaligu játt- anini. – Líka síðan 1988 hava sparingar, niðurskurður, samanleggingar og stongd- ar deildir verið gerandis- kostur á Landssjúkrahúsin- um. Vit høvdu væntað eina broyting, tá tíðirnar blivu betri eftir kreppuárini, men fyri heilsuverkið er kreppan ikki av enn, sigur Jana H. Dalsgaard. Hon tók við sum álitisfólk á Lands- sjúkrahúsinum í 1988 og røkti starvið í fleiri ár. – Fólk hava roynt at liva við sparingunum og at renna skjótari, men tað ber ikki til at halda fram á henda hátt. Skal meira spar- ast, so mugu funktiónir skerast burtur, men so mugu politikararnir eisini siga, hvat vit kunnu vera fyri uttan, leggur hon aftur- at. Forkvinnan í Sjúkra- røktarfrøðingafelagnum er sostatt samd við sjúkrahús- stjóranum Poul Geert Han- sen, tá hann í Sosialinum eftirlýsti eini politiskari ætlan við føroyska sjúkra- húsverkinum. Í blaðnum hósdagin saknaði Poul Geert Hansen eina politiska støðutakan til, hvat støðið skal vera á landssjúkrahúsinum. Hann vísti á, at tá pengarnir ikki eru til staðar, so mugu pol- itikararnir gera sær greitt, hvat teir kunnu liva við, og hvat borgararnir kunnu liva við, hvørt tað so eru færri tilboð ella longri bíðitíðir. Tí sum er eru fíggjarligu karmarnir so trongir, at ikki ber til at klípa burtur av her og har. Eisini vísti sjúkra- hússtjórin á, at við verandi gongd fara seks milliónir krónir at mangla í til lønir næsta ár. Hvussu leingi afturat Jana H. Dalsgaard vísir á, at starvsfólkið á lands- sjúkrahúsinum hevur verið ovbyrjað í nógv ár, og spurningurin er, hvussu leingi fleiri teirra orka ella tíma at halda fram á henda hátt. - Í fleiri ár hevur verið trupult at fáa læknar til sjúkrahúsverkið, og sama gongd er at hóma við sjúkrarøktarfrøðingum. Hóast trupulleikin ikki er so akuttur millum okkara limir enn, so merkist hann longu, serliga um sumrar- nar, sigur Jana H. Dals- gaard. Forkvinnan leggur afturat, at meðalaldurin hjá føroysku sjúkrarøktarfrøð- ingunum eru yvir 44 ár. Eftir hennara tykki hava sparingarnar tey nógvu síðstu árini bremsað menn- ingini av landssjúkrahúsin- um og gerast í longdini ómotiverandi fyri starvs- fólkið, samtíðis sum krøv- ini til heilsuverkið gerast størri og størri. – Eg eri bangin fyri, at starvsfólk fara at rýma av landssjúkrahúsinum, tí tey orka ikki at halda fram á henda hátt. Tey hava verið ovbyrjað við arbeiði í nógv ár, og spurningurin er, hvussu leingi tey orka at halda fram, spyr Jana H. Dalsgaard. – Vit høvdu væntað eina broyting, tá tíðirnar blivu betri eftir kreppuárini, men fyri heilsuverkið er kreppan ikki av enn, sigur Jana H. Dalsgaard - Seinastu 14 árini hevur jólaheilsanini til starvsfólkið á landssjúkrahúsinum verið boð um sparingar, men nú ber ikki til at spara meira og renna enn skjótari , sigur Jana H. Dalsgaard, forkvinna í Sjúkrarøktarfrøðingafelagnum Tilvildarlig mynd Í framtíðini verður bars- ilsgjaldið roknað eftir miðalinntøkuni seinastu 12 mánaðirnar. Tað hev- ur løgtingið endaliga samtykt. Higartil hevur gjaldið verið roknað eft- ir miðalinntøkuni teir bestu seks mánaðirnar seinasta árið. Eisini er tíðin, foreldur kunnu vera í farloyvi, longd upp í eitt ár. Tó er longda farloyv- istíðin uttan løn. Eftir lógini, ið kemur í gildi á nýggjárinum, hava for- eldur rætt til barnsburð- arfarloyvi við løn í 26 vikur. Mamman eigur einsamøll 14 vikur, og í hesum tíðarskeiði hevur pápin eisini rætt til tvær vikur í farloyvi. Foreldr- ini kunnu síðan sjálvi avgera, hvør teirra skal nýta tær írestandi 10 vikurnar. Eftir at for- eldrini hava nýtt tær 26 vikurnar við løn, hava tey rætt til at vera í far- loyvi frá sínum arbeiði í tilsamans 26 vikur aft- urat, tó uttan løn. For- eldrini gera sjálvi av, hvussu leingi hvør teirra er í farloyvi. Broytingin í barsils- skipanini er mett at spara landskassanum umleið 10 milliónir krónur. jbh Barsils- skipanin broytt Tey trý sjúkrahúsini í landinum skulu sam- starva í størri mun, so meira fæst burturúr. Eisini skal sjúkra- húsverkið sum heild gerast meira effektivt, sigur Bill Justinussen, landsstýrismaður í heilsumálum, sum eftir nýggjár fer at seta ein arbeiðsbólk at endurskoða før- oyska sjúkrahús- verkið SJÚKRAHÚS Jón Brian Hvidtfeldt – Tað eru øki innan sjúkra- húsverkið, har tað ber til at skera niður og spara peng- ar, uttan at tað gongur út yvir høvuðsuppgávurnar hjá sjúkrahúsunum. Tað heldur Bill Justinussen, landsstýrismaður í heilsu- málum. Við hesum sipar lands- stýrismaðurin til, at sammett við okkara grannalond eru seingjar- dagatalið, tvs. tíðin fólk eru innløgd, ov høgt. Hann vís- ir á, at arbeiðast skal fram ímóti at styrkja tað ambul- anta partin av sjúkrahús- verkinum, so fólk kunnu fáa eina skjóta viðgerð, og vera send fyrr heim aftur. Tá nýggi bygningurin á landssjúkrahúsinum verður tikin í nýtslu fer hetta at lætta munandi um arbeiðs- gongdina. Eisini er tað tyngjandi fyri raksturin av sjúkrahús- verkinum, at fleiri »liðugt- viðgjørdir« sjúklingar ikki fara út aftur av sjúkrahúsin- um. Bill Justinussen vísir á, at í meðal kostar eitt røktar- heimspláss umleið 1100 krónur um dagin, meðan eitt seingjarpláss á lands- sjúkrahúsinum er tríggjar ferðir so dýrt. Trupulleikin í dag er bara, ongi pláss eru til teirra uttan á lands- sjúkrahúsinum. Samstarv Bill Justinussen sigur, at hann eftir nýggjár fer at seta ein arbeiðsbólk, m.a. við umboðum frá øllum trimum sjúkrahúsunum í landinum. Bólkurin skal finna út av, hvussu til ber at útnytta sjúkrahúsverkini betri, so meira fæst fyri hvørja krónu. – Tað kundi til dømis verið at ávísar funktiónir, sum í dag vera gjørdar á fleiri sjúkrahúsum, í fram- tíðini bara skulu gerast á einum sjúkrahúsi, sigur Bill Justinussen. Hann leggur afturat, at hetta verður ein av uppgávunum hjá ar- beiðsbólkinum at kanna. – Vit mugu vera sinnaði til nýhugsan og síggja tað sum eitt sjúkrahúsverk, og ikki trý sjúkrahús. Eg haldi eisini, at læknarnir á teim- um trimum sjúkrahúsunum eru áhugaðir í hesi tanka- gongd, sigur Bill Justinus- sen. Meira innlit Landsstýrismaðurin í heilsumálum sigur, at politikarar mugu fáa størri innlit í virksemið innan sjúkrahúsverkið. Tí fer hann, saman við fíggjar- nevndini, í næstum at vitja tey trý sjúkrahúsini. Bill Justinussen ásannar, at málið hevur skund, tí við verandi virksemi koma seks milliónir at mangla í til lønir næsta ár, bara á landssjúkrahúsinum. Í gongd við rationaliseringar - Vit noyðast í størri mun at síggja tað sum eitt sjúkrahús- verk, heldur enn trý ymisk sjúkrahús, sigur Bill Justinussen – Fyri nøkrum árum síðani hildu vit á Eiði, at tað einasta onnur kundu seta í samband við bygdina var Risin og Kellingin. Men nú hevur Heidi yvirhálað Risan og Kellingina, og vit á Eiði er stolt av henni, segði Tordur Niclasen, borgar- stjóri, á samkomu fyri Heidi Andreasen ÍTRÓTTUR Ingrid Bjarnastein Heidi Andreasen er júst afturkomin úr Argentina, har hon hevur luttikið í HM í Mar del Plata. Aftur hesa ferð kom hon heimaftur við medaljum í skjáttuni. – Føroyar fingu trý heiðursmerki í teimum trimum kappingunum vit luttóku á, so tað ber ikki til at siga annað enn vit eru á heimsstøði, segði Jógvan Jensen, (Egga) formaður í ÍSB tá móttøka varð hildin fyri Heidi og venjaranum, Katrin Johansen. Á borðinum frammanfyri tær báðar liggja tvey silvur heiðursmerki og skína. Bronsan er ikki goymd vekk, men nei. Hon var stolin. – Tá vit vóru til sere- moniina fingu vit heiðurs- merkini um hálsin, og so vórðu vit noydd at taka tey av aftur, tí tey næstu skuldu hava tey. Eg fari at fáa bronsuna við postinum, sigur Heidi flennandi. Errin Tá Føroyar gera vart við seg uttanlands, vaknar tjóðskaparkenslan í øllum. Tordur Niclasen, borgar- stjóri á Eiði, var eisini hjástaddur og gav hann eisini Heidi nøkur orð við á leiðini. – Heidi hevur enn eina- ferð avrikað stórverk. Vit eru stolt av henni á Eiði. Fyrr hildu vit, at tað einasta onnur kundu seta í sam- band við Eiðis bygd var Risin og Kellingin, men Heidi hevur yvirhálað tey, segði Tordur millum annað. Heidi hevur annars sein- astu mánaðarnar drigist við skaðar. Í januar mánað varð høgri fótur lagdur undir skurð, har hon síðani gekk við gipsi í tveir mánaðar. Í mars fekk vinstri fótur somu viðgerð. – Sigurslønin kemur ikki av sær sjálvari. Heidi er ikki komin sovandi til úr- slitið. Áhaldni, treiskni og vilji av stál hava verið amboðini. Tordur Niclasen handaði aftaná røðuna eitt blómu- tyssi til Heidi og Katrin. Ovfarnar Katrin Johansen, sum hevur seinastu nógvu árini verið venjari hjá Heidi, sigur, at hon heldur, at tær vóru realistiskar, tá tær frammanundan heims- meistaraskapinum søgdu, at tær ikki høvdu nakrar serligar vónir til kapping- ina. – Heidi hevur ikki kunn- að vant sum áður, og tí er tað týdningarmikið at fáa fram, at vit hava ikki væntað tað heilt stóra, sigur Katrin Johansen. – Tí vóru vit ógvuliga ovfarnar, at tað gekk so væl sum tað gekk. Áðrenn sjálvt heims- meistaraskapið var Heidi á eini venjingarlegu í Rio de Janeiro í Brasilia. Tveir dagar av venjingarleguni hevði hon trupulleikar við akslunum, og fekk tí ikki vant so væl. – Vit hava havt samstarv við hini Norðanlondini, og tey hava verið ótrúliga stuðlandi. Tey rópaðu og heppaðu á Heidi, og onk- untíð róptu tey næstan meira á Heidi enn á síni egnu. – Sjálv eri eg heilt ótrú- liga væl nøgd, sigur Heidi sjálv. – Í 50 metrar frí- svimjing setti eg persónligt met. Málið hjá okkum, mær og Katrin, var at satsa uppá at koma niður ímóti mínum bestu tíðum, so eg sjálv varð nøgd. Heidi leggur afturat, at hon kann betra seg alla tíðina. Meira venjing, betri verður tað. – Hugurin er enn eins góður. Eg havi eisini verið so heppin, at eg eri sloppin nógv út at ferðast og havi upplivað nógv. Tú bindur bond á henda hátt, og tú hittir fólki. Hetta heldur lív í huganum, og ger, at tú tímur væl. Tað er ikki stuttligt bara at venja og venja, og onki uppliva, sigur Heidi. Næsta málið er Para- olympics í Athen í ár 2004. Onkrar kappingar verða næsta ár. Hetta er einamest fyri at sleppa við til Para- olympics, tí um tú ikki vísir teg, sleppur tú ikki at vera við – Nú taki eg ein dag í senn, og finni útav tí so við og við, sigur Heidi at enda. Heidi hevur yvirhálað Risan og Kellingina Úrslit frá HM kappingini í Mar del Plata í Argentina – her eru bert frá teimum kapping- unum Heidi Andreasen luttók í 100 m frísvimjing: 1. Keren Leybovitch, Ísrael 1.08,90 (heimsmet) 2. Heidi Andreasen, Føroyar 1.11,98 3. Pernille Thomsen, Holland 1.12,85 200 m blandað svimjing 1. Dora Pasztory, Ungarn 2.58,82 (heimsmet) 2.Cerasuolo Immacolata, Italia 3.05,21 3. Andrea Cole, Canada 3.05,66 6. Heidi Andreasen, Føroyar 3.08,38 400 m frísvimjing 1. Keren Leybovitch, Ísrael 5.23,31 2. Heidi Andreasen, Føroyar 5.24,41 3. Chantal Boonacker, Holland 5.35,88 50 m frísvimjing 1. Keren Leybovitch, Ísrael 31,91 2. Pernille Thomsen, Holland 32,75 3. Heidi Andreasen, Føroyar 32,88 (persónligt met) Borgarstjórin á Eiði, Tordur Niclasen, vil vera við, at Heidi hevur yvirhálað Risan og kellingina í umtalu. Her handar Tordur, Heidi og Katrin, eitt blómutyssi frá Eiðis Bygdaráð Mynd: Jens Kr. Vang Heidi vann trý heiðursmerki í Argentina. Men bert tvey vóru við í kuffertinum av tí, at hitt varð stolið. Heidi fer at fáa tað sendandi við postinum um vónandi ikki so langa tíð Mynd: Jens Kr. Vang C M Y K 9 8