týsdagur 7. januar 2003síða 8

Nr. 3 - 7. januar 2003 15 47 ára gamli danin Jens Frederiksen hevur tikið við starv- inum sum leiðari á Listasavni Føroya, og hann er ikki í iva um, at hetta er hansara dreymastarv. Hann vil halda fast við, at føroysk listafólk framhaldandi skulu fáa innivist á Lista- savninum LIST Stefan í Skorini Leygardagin seinnapartin var lítil hátíðarløta á Lista- savni Føroya ella Listaskál- anum, sum húsið vanliga verður rópt. Hátíðarhaldið var í sambandi við, at nýggjur leiðari hevur tikið við eftir Bárð Jákupsson. Talan er um 47 ára gamla Jens Damsbo Frederiksen, sum komandi tíðina verður leiðari í Listaskálanum. Bárður Jákupsson hevur røkt starvið seinastu 25 árini, men hevur nú valt at taka seg aftur. Jens Frederiksen hevði sín fyrsta arbeiðsdag mána- dagin 6. januar, og vit fingu orðið á hann á hansara nýggja arbeiðsplássi. Dreymastarv – Hetta er eitt dreymastarv, sum eg havi fingið, og eg gleði meg nógv at fara und- ir hesa nýggju avbjóðing- ina, sigur nýtilnevndi leið- arin, sum annars sigur seg kenna húsið og virksemi tess væl frammanundan. Á hátíðarhaldinum leyg- ardagin hevði Jens eina stutta røðu fyri teimum, sum komin vóru saman, og hann vil halda fast við, at tey lokalu, føroysku lista- fólkini framhaldandi skulu fáa innivist í Listaskál- anum. – Eg haldi tað vera av stórum týdningi, at tey lokalu listafólkini fáa gott pláss á einum staði sum hesum, og tað fari eg at royna at halda fast við. Tað er eisini gott at fáa útlendsk listafólk hendavegin við teirra framsýningum, men tey føroysku skulu ongantíð detta burturímillum, sigur Jens Frederiksen og sipar serliga til várframsýningina og ólavsøkuframsýningina, har føroysk listafólk kunnu vísa nýggj verk fram. Hann vísir tó á, at hann sum leiðari skal finna eina javnvág millum útlendskar framsýningar og tær við føroyskum uppruna. – Vit skulu vera við til at leggja lunnar undir yrkis- leiðina hjá føroyskum lista- fólkum, so at tey kunnu fara út um landoddarnar við síni list. Um tey ikki fáa rúm á føroyskum framsýn- ingum, so hava tey ongan møguleika at sleppa víðari við síni list, sigur Jens Frederiksen. Hann nevnir sum dømi, at í hesi vikuni fara átta føroysk listafólk til Íslands við eini framsýning, sum verður nevnd Atlantic Visi- on, og tey hava øll verið frammalaga í tí føroysku listaverðini seinastu árini. Jens verður sjálvur við á hesi ferðini saman við landstýrismanninum við mentamálum. Hann skal til Íslands at "vísa andlit", sum tað verður nevnt. Fyrireikingarnar til vár- framsýningina fara í gongd nakað skjótt, tí hon skal lata upp tann 1. mars. Hetta er ein av stórhendingunum í kalendaranum hjá før- oyskum listafólki og hjá Listaskálanum. Fleiri starvsfólk Í løtuni eru bara tvey full- tíðarstørv í Listaskálanum, men Jens Frederiksen kundi hugsa sær at fingið eitt starvsfólk afturat, tí tey hava ov nógv um at vera sum nú er. Ofta er tað so, at listafólkini sjálvi mugu hjálpa til, tá framsýningar eru á skránni. Eisini hevur hann í hyggju at fara undir um- vælingar av tí gamla part- inum av húsinum uppi í Gundadali. Hetta hevur leingi ligið á láni, og be- tongveggirnir geva ikki góðan akustik, tá tónleika- framførslur eru á skránni. Hetta kann tó ikki lata seg gera fyrr enn í 2004, tí fíggjarætlanin fyri í ár longu er løgd. Hann eftirlýsir eisini ein- um anleggi, sum kann máta vætuna í luftini, tí hetta er eitt krav hjá øðrum lista- søvnum. At kenna vætu- innihaldið í luftini er neyð- ugt, tá gomul ting, sum ikki tola vætu, skulu sýnast fram. Hetta fyrsta árið hjá Jens Frederiksen er eitt royndar- ár, og um samstarvið gong- ur sum ætlað, kann hann halda fram í fimm ár, tá starvið aftur verður lýst leyst. Jens Frederiksen er 47 ára gamal og er uppruna- liga frá Aalborg. Hann hevur lisið á universitetin- um í Aarhus, og er er cand.mag. í donskum og listasøgu. Jens flutti til Føroyar í 1982, tá hann fór at undirvísa á studenta- skúlanum í Hoydølum. Tað starvið hevur hann nú sagt frá sær. Jens hevur eisini gjørt vart við seg sum listamál- ari, og hann hevur sjálvur verið við á fleiri framsýn- ingum seinastu árini. Jens Frederiksen tikið yvir í Listaskálanum: Eitt dreymastarv Komandi og farandi. Bárður Jákupsson, vinstrumegin, hevur verið leiðari á Listasavni Føroya í 25 ár, og avloysarin høgrumegin er Jens Frederiksen. Hann leggur dent á, at føroysk listafólk framhaldandi skulu fáa gott pláss í Listaskálanum. Tann fyrsta framsýningin letur upp tann 20. januar Mynd: Jens Kr. Vang Jens Damsbo Frederiksen fær nøkur góð ráð frá einum av teimum garvaðu føroysku listafólkunum, Janusi Kamban. Jens sigur seg hava fingið sítt dreymastarv Mynd: Jens Kr. Vang 15 14 Nr. 3 - 7. januar 2003 Vágsprestur, Mari- anne Telling, hevur valt at siga seg úr starvi. Orsøkin er ikki, at hon og bygd- arfólkini ikki semjast, men av tí at tað verð- ur ov illa dálkað í Vági, og eingin kom- munalur myndugleiki ger nakað við hetta UPPSØGN Theodor E. D. Olsen Tann 1. februar leggur Marianne Telling frá sær sum prestur í Vági, har hon hevur starvast síðani 1. november 2001. Sjálv sigur hon, at tað eru tvinnar orsøkir til, at hon nú sigur upp. Onnur er tann, at tað verður ov nógv dálkað í Vági. Alt ov nógv- ur dieselroykur frá alt ov gomlum bilum verður sleptur út í luftina í Vágs- bygd. Hin orsøkin er, at eingin ger nakað við hend- an trupulleikan, sigur tann fráfarandi presturin. Føroyingar ikki til- vitaðir um umhvørvið Marianne Telling leggur stóran dent á, at tað als eingin illstøða ella ósemja er millum hana og og fólkið í Suðuroyar sunnara presta- gjaldi. Tvørturímóti dámar henni væl vágbingar og fólk í grannabygdunum, og húskið hevði eisini ynskt at búð í Vági í nógv ár fram- yvir. Men av tí at ovurvið- kvæmi er í familjuni, kunnu tey ikki halda fram við at búgva í Vági. Marianne Telling heldur ikki, at føroyingar eru ser- liga tilvitaðir um, hvat vit lata út í umhvørvið, og hon sigur, at tað er eingin, sum hevur nakað eftirlit við, hvat fer út í luftina. Hon sigur, at bál við vandamikl- um royki hava verið at sæð á keiini og næstan í skúla- garðinum, sum hon tekur til, og hetta kann hon ikki als góðtaka. - Sjálvandi finnur tú reina luft, um tú fert tær ein túr niðan í fjøllini, og hagar hava vit eisini roynt at farið. Men tað er ikki ger- andisdagurin, sigur Mari- anne Telling, sum í ssama viðbragdi leggur til merkis, at ein diesellastbilur stend- ur uttan fyri pretsagarðin í tómgongd. Mentunarlívið missir Hetta er Marianne eitt sind- ur ill um. Hon hevur tosað við fólk í bygdini um hetta, og sjálv sigur hon, at hesum kanst tú liva við eina tíð, men ikki í longri tíð. Marianne Telling og maðurin eiga trý smá børn, og sjálv heldur hon ikki, at hon kann bjóða teimum hetta eksperimentið, ið eingin ger nakað við, sum hon nevnir hugburðin hjá teimum kommunalu mynd- ugleikunum í Vági, til tað sum fer fram á umhvørv- isøkinum í Vági. - Eingin ger nakað við hetta, og sum prestur eigur tú at gera vart við, um vit oyðileggja okkum sjálvi við dieselolju og øðrum, sigur Marianne Telling, ið sum nevnt leggur dent á, at hon og húskið hava havt tað gott í Vági. Maður hennara, Claus Telling, hevur sera virkin í m.ø. tónleika- lívinum í Vági, og sum Sosialurin skilir, harmast vágbingar um, at húskið nú flytir av landinum, tí tað verður stórur missur fyri mentunarlívið í bygdini. Marianne Telling ætlar sær nevniliga ikki at søkja starv í nøkrum øðrum presta- gjaldi í Føroyum, men heldur at flyta á bygd í Danmark, har hon ætlar at halda fram sum prestur. Jógvan Krosslá, borgar- stjóri í Vági, er ikki samdur í umhvørvismetingini hjá presti. – Tað kann altíð gerast betri allastaðni. Eg havi verið víða um í verðini, men tað hevur iki verið verri enn her í Vági. Tað er ikki vanligt at brenna bál á keiini, so hetta kann ikki vera orsøkin til, at prestahjúnini flyta, sigur Jógvan Krosslá. Leggur frá sær vegna ov dálkað umhvørvi Einir 25 kilometrar eru millum Sand- oynna pg Suður- oynna. Sostatt hevði ein møguligur Suðu- royartunnil verið fimm ferðir longri enn Vágatunnilin. Sosialurin hevur biðið nakrar av suðuroyartingmonnu num siga sína hugsan um ein tunnil til syðstu oynna í Føroy- um SUÐUROYARTUNNIL Theodor E. D. Olsen Eftir at Vágatunnilin læt upp, eru fólk aðrastaðni í landinum eisini farin at tosa um, hvussu tað hevði broytt støðuna, um teirra oyggj fekk tunnilssamband við miðstaðarøkið. Okkurt lesarabræv hevur í seinastuni róð upp undir, at byrjast skal longu nú upp á at projektera ein tunnil til Suðuroyar, og sum Sosial- urin skrivaði í seinastu viku, so hevði ein tílíkur tunnil við tøknini, vit hava í dag, verið liðugt boraður eftir tíggju árum. Enn er jarðfrøðin undir Suðuroyar- firði ikki kannað, so í dag veit eingin, hvussu grótið er at fáast við til tunnils- gerð. Men tøkniliga er tað gjørligt, og í øðrum lond- um, eitt nú Japan og Sveis, hava tey tunlar, sum eru eini 25 kilometrar til longd- ar. Altso tað sama sum ein møguligur Suðuroyartunn- il. Enn er tað óseriøst Jóannes Eidesgaard, for- maður í Javnaðarflokkinum og valdur í Suðuroyar val- dømi, er eitt sindur varin, tá talan er um ein møguligan Suðuroyartunnil. Hann heldur, at suðuroyingar í fyrstu atløgu skulu miðja ímóti einum góðum ferju- sambandi, sum man kann liva við. Men Vágatunnilin hevur latið upp fyri nýggj- um møguleikum. Hann sigur, at nógvir føroyingar ivaðust í Vágatunlinum, og tað sama var galdandi, tá tunnilin millum millum Tvøroyri og Hvalba kom í sínari tíð. Men enn liggur ein Suðuroyartunnil rætti- liga fjart, heldur Jóannes Eidesgaard. Hann heldur, at verða fíggjarligar fortreytir, eftir at tunnilin um Leir- víksfjørð er gjørdur, so sær øðrvísi út, og í tí løtu, ein tunnil um Skopunarfjørð er ein realitetur, so eru for- treytirnar nakrar heilt aðrar. Eisini tá talan er um strand- farasigling. Tekniskt er ein tunnil til Suðuroyar tó ein heilt annar spurningur, av tí at teinurin er longri enn til hinar oyggjarnar. Spurdur, um suðuroying- ar bara hava sligið seg til tols við, at liggja so fjart frá hinum oyggjunum og hava eitt tað mest ótíðarhóskandi veganetið í Føroyum, sigur Jóannes Eidesgaard, at ferðslunetið nógvastaðni í norðoyggjum eisini er vánaligt, og at hetta er gald- andi fyri tey flestu av teim- um elstu veganetunum í Føroyum. Men hóast tað sum sagt ber tøkniliga til, so er tað óseriøst at taka ein Suðuroyartunnil sum tað fyrsta málið. Sum støðan er nú, er nevniliga samtykt at fara undir Norðoyatunnilin. Jóannes Eidesggard met- ir, at tað hevði havt stóran týdning fyri Sandoynna og restina av landinum um ein tunnil varð gjørdur undir Skopunarfirði, tí Sand- oyggin er ein stór land- búnaðaroyggj. Formaður í Javnaðarflokkinum vónar ikki, at ein tunnil úr Eystur- oynni til Havnar kemur upp á tal, áðrenn ein tunnil til Suðuroyar. - Ein hugsar nevniliga øðrvísi, tá tær fysisku barriernar sum firðir og sund eru burtur, og tí er tað ein skylda at hugsa um hetta sum ein møgu- leika. Sum nevnt er tað óseriøst at trýsta á nú, men sum nú er, er hesin møgu- leikin gingin upp fyri fólki, men ein tunnil kemur ikki tey fyrstu 10 árini, sigur Jóannes Eidesgaard. Stovna ein grunn Johan Dahl úr Sambands- flokkinum sigur seg mang- an hava hugsað um hetta við tunli, men sum hann sigur, so hevur alt sín prís. Tó verður tað bíligari við tíðini at byggja tunlar, so hvørt sum tøknin mennist, sigur hann. - Eitt skip, sum kostar 300 milliónir í dag, hevur sama virði um eini 10 ár. Johan Dahl heldur, at at ein ætlan, har Streymoy og Sandoy og síðani Sandoy og Suðuroy vórðu knýttar saman. - Tá hendan ætlan- in var framd, kundu vit selt skipið, sum so kundi verið eitt munagott ískoyti til tunnilskostnaðin, heldur hann. Johan Dahl skjýtur upp at seta 50 milliónir um árið í góðum tíðum í ein grunn, sum skuldi verið brúktur til alt undirstøðukervið í Før- oyum. Pengarnir skuldu ikki verið oyramerktir, men verið settir av til infra- struktur í øllum Føroyum, so peningur í framtíðini var til slíkar ætlanir. Týdn- ingarmikið er tó, at hetta ikki hevði ávirkað livi- støðið, sigur Johan Dahl. Viljin til staðar Umboð Tjóðveldisfloksins í Suðuroy, Hergeir Nielsen, sigur tað vera frammalga í sínum huga, at vit fylgja við tí tøkniligu menningini, og at vit saman bera kostn- aðin á einum tunli við kostnaðin á ferjusamband- inum. Man sær tað nú við Norðoyatunlinum, at tað er ein góð loysn, men tey næstu 5-6 árini kemur neyvan nakar Suðuroyar- tunnil. Hvat suðuroyingar skulu gera, fyri at fáa ein tunnil til miðstaðarøkið, er ein opin spurningur í eini demokratiskari skipan, sum Hergeir Nielsen tekur til. Men nú gjørd verða berg- hol millum Øravík og Hov, nýggj suðuroyarferja og nýggj havn í Vági, er viljin til staðar fyri samferðslu út- bygging í Suðuroynni. Men heimild fyri at seta pening av í eitt ávíst áramál, hava vit ikki sigur Hergeir Nielsen. Tað eydnaðist okkum ikki at fáa eitt nóg langt tunlaprát við tann fjórða tingmannin í Suðuroynni, Henrik Old, til at seta í tað í blaðið, áðrenn Sosialurin fór til prentingar í gjár. Hann var og skeyt lomviga, og fartelefonin rakk illa. Viljin er til staðar fyri tunli Marianne Telling gevst sum prestur í Vági. Hon heldur, at har er ov illa dálkað C M Y K 14