hósdagur 27. apríl 2000síða 2

3 tíðindablaðið sosialurin Nr. 80 - 27. apríl 2000 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov Marknaðardeild: Jonhard Hammer Dagbjørt S. Hansen Blaðfólk: Áki Bertholdsen, Turið Kjølbro Dánjal Højgaard Dagfinn Olsen John Johannessen Sveinur Tróndarson Eyðun Klakstein Høgni Mohr Ítróttur: Jákup Mørk Myndamenn: Jens Kristian Vang Álvur Haraldsen Útgevari, uppseting: Sp/f Sosialurin Bústaður: Argjavegur 26, Argir Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn Telefon: 311820 Telefax. 314720 e-mail: post@sosialurin.fo Lýsingar: lysing@sosialurin.fo Internet: www.sosialurin.fo Prent: Sosialurin Sosialurin Oddagrein Fótbóltur og kuldi Nú er rættiligt hol sett á summarítróttin. Landskappingin í fótbólti byrjaði sein- asta vikuskiftið, og komandi mánaðir- nar fer hendan ítróttargreinin at verða nógv frammi – bæði millum manna og í fjølmiðlunum. Seinastu dagarnar hevur verið kalt, og hóast mai mánaði nærkast, er kavi framvegis at hóma kring alt landið. Hetta nervaði ikki byrjanina í lands- kappingini, men spælarar og viðhalds- fólk gleða seg ivaleyst til, at tað verður lýggjari í veðrinum Sosialurin fer framhaldandi at dekka fótbóltskappingina væl og virðliga, og tað verður gjørt eftir nøkunlunda sama leisti sum seinastu árini. Sosialurin hevur roynt at fingið eitt javnt støðið í ítróttarskrivingina, og vit royna fram- haldandi at halda fast um tað støðið og at betra tað. Hondbóltskappingini í vetur fekk nógv rúmd í blaðnum, og tað hava fólk verið fegin um. Hondbóltskappingin er vorðin meira spennandi, og nógv verður lagt fyri hjá nógvum av feløgunum. Tí er tað eisini áhugavert hjá fjølmiðlunum at fylgja við í hesi kappingini. Í gjár spældi fótbóltslandsliðið lands- dyst móti Liktinstein, og í blaðnum í morgin hava vit frásøgn úr Liktinstein, har eitt av blaðfólkunum er í hesum døgum. Vit fara sjálvsagt at fylgja væl við fótbóltslandsliðnum, sum hevur so nógv at týða fyri føroyskan fótbólt og fyri Føroyar sum heild. Fyri stuttum høvdu vit prát við eina føroyska kvinnu, sum er búsitandi í Grikkalandi, og hon ivaðist ikki í týdn- inginum, sum fótbóltslandsliðið hevur fyri Føroyum sum ferðamannaland. Nógv fólk kring alt Europa og kring allan heim fylgja við í fótbóltskapping- um, og við at vera við í slíkum høpi, tryggja vit okkum umrøðu í fjølmiðlum kring alt Europa. Sosialurin fer at ynskja øllum okkara ítróttarfólki góða eydnu í summar, og vit fara at gera tað, sum vit megna, fyri at fylgja við í øllum ítróttargreinum í summar eisini. Viðmerking: Kettlingar og Svartabók Drepið heldur kettlingarnar. Hesi boðini komu hvørt heystið, lestrarárini hjá mær í Danmark. Kolonihava- mentanin var tá í hæddini. Har úti vóru útløgukøttar. Teir fingu hesar fittu ketl- ingarnar, sum fólk tóku til sín, men illa bar til at taka ketlingarnar við sær inn í býin, tá farið var heim aftur. Ketlingarnir vóru nú so vandir við at fáa mat í munnin, at teir kláraðu ikki at finna sær sjálvum føði. Teir høvdu tí pínst, til teir doyðu í hungri. Tí var fræg- ari at geva teimum ein bráð- an enda. Fólk eru sum ketlingar í nógvar mátar. Fáa tey ov nógv upp í hondina fyri einki, maktast áræðið at gera nakað sjálv. Svartabók Amerikumenn og danir vistu hetta fullvæl, tá teir í 60-unum løgdu ráð saman at sissa føroyingar, so her- naðarútgerð kundi setast upp í Føroyum. – Tað skuldi egnast so mikið, at føroy- ingar fingu hvørkraband, so teir gjørdu av við seg sjálv- ar, um teir táttaðu í. Veitast skuldi so mikið, at føroy- ingar kláraðu – »to hang themselves«. Vorið sum hjálp at fáa! Henda »hjálp« endaði í blokkstuðlinum. Hjælp til selvhjælp Hetta hoyra vit umaftur og umaftur, tá danir hjálpa tilafturskomnum londum. Tey skulu koma so mikið uppundan, at tey klára at manna seg sjálv og standa á egnum beinum. Tað er tí ørkymlandi at hoyra fleiri danskar politik- arar jabba upp í saman, at fáa vit sjálvstýri, sum minn- ir um loysing, verður kubb- að á stokkinum – vit fáa eina stutta skiftistíð – blokkin fáa vit 3 ár aftrat. Hava danskir politikarar virðing fyri sær sjálvum, hálsa teir um. Tað er heilt burturvið at geva Føroyum nógv verri kor, enn teir unna øðrum tjóðum. Verður samsvar við tað, danir veita øðrum, tá vit eina sømiliga skiftistíð, sum hvørki er ov stutt ella ov long – ja kanska ein kapital- iseraðan blokk. Óli Mikkelsen Fullveldisætlanin hjá lands- stýrinum, er uppskriftin uppá arbeiðsloysi, fólkafrá- flyting og stagnatión. Hetta er niðurstøðan í væl undir- bygdari grein, sum fyrrver- andi fíggjarstjórin í lands- stýrinum, Kári Petersen skrivar. Hetta samsvarar við tað, sum stendur í Hvítubók, har millum annað myndin á síðu 141 vísir, hvørji stutt- og langtíðarárin tað hevur á búskapin, um ríkisstuðulin minkar. Tað sama stendur í frágreiðingini frá Háskúla Íslands, sum ikki slapp við í Hvítubók. Henda frágreið- ing er bara uppaftur ógvus- ligari í sínum niðurstøðum av negativu avleiðingunum. Allar hesar frágreiðingar og útsagnir frá serkønum siga í grundini tað sama: Ætlanin hjá landsstýrinum við loysing og skiftistíð í 15 Landsstýrið og samgongan størsta hóttanin ímóti búskapinum ár er høpisleys og verður eitt satt skrall fyri Føroyar. At hetta skrallið so gerst uppaftur størri, um skiftis- tíðin verður styttri, sigur seg sjálvt. Arbeiðsloysi, fólka- flyting og búskaparlig stagnatión Hava føroyingar gjørt sær nóg greitt, hvat fer at henda við Føroyum, um landsstýr- ið við Fólkaflokkinum og Anfinni Kallsberg á odda sleppur at halda fram? Landsstýrisuppskotið er uppskriftin uppá búskapar- liga stagnatión, arbeiðsloysi og fólkaflyting, sigur bú- skaparfrøðingurin. Leyst- liga mett sigur hann, at ein kann rokna við eini fólka- flyting av umleið somu stødd, sum fyrst í 90- árunum. 7.200 fólk fluttu tá av landinum, og bert umleið 1.000 eru komin heimaftur til Føroya. Tey flestu, ið fluttu vóru ungfólk. Tey 6.200, sum ikki komu heim aftur, vóru 13 — 14 % av samlaða fólkatalinum, men av teimum 20-40 ára gomlu, taldu hesi umleið 25 %. Hetta verða nakrar av av- leiðingunum av høpisleysu ætlan landsstýrisins. Heldur nýskipan Eg vóni, at føroyingar hava gjørt sær greitt, at alternat- ivið, og tryggi vegurin fram ímóti meira sjálvsavgerðar- rætti, og einum berandi bú- skapi, har vælferðarsam- felagið verður ment og varðveitt, gongur ígjøgnum ríkisfelagsskapin. Ein ný- skipan, sum Sambands- flokkurin hevur skotið upp, og saman við øðrum virkar fyri, er alternativið og tryggi vegurin fram. Endamálið við hesum er, at londini við støði í egnum fortreytum, skulu hava loyvi til, og bestu møguleikar at mennast. Sannast má tíverri, at í løtuni eru landsstýrið og samgongan størsta hóttanin ímóti búskapinum og før- oyingum sum heild. Edmund Joensen Familjunnar vegna takka vit hjartaliga øllum, sum hjálptu og vístu samkenslu tá kæra mamma, ver- mamma og omma okkara GITTA JOENSEN Klaksvík varð sjúk, doyði og fór til gravar. Ein serlig tøkk til Sigrid og Kristian Niclasen, starvsfólkið á Klaksvíkar Sjúkrahúsi og tykkum øll í KFUM & K. Annars takka vit øllum, sum sendu køkur, blómur og gávukort, fylgdu henni til gravar og komu til ervið. Má Harrin signa tykkum øll. Martin, Malena, Margit, Arnvør, Jákup Petur og Ólavur Tøkk Mótasýning og undirhald í Klaksvík Leygarkvøldið verður skip- að fyri einum tiltaki í Skálanum í Klaksvík, har millum annað nýggjast klædnamótin verður sýndur fram. Handlarnir Cheap, JAP og Giggi fara at vísa nýggj klæði fram, og umframt mótasýningina verður eisini annað á skránni. Lagt verður fyri við ein- um góðum døgurða, og Arnfríð Lützen, Niklas Heri Jákupsson og Ingi Isaksen fara at syngja og spæla og okkurt undirhaldið verður eisini. Tað er 1. q á HF skúl- anum í Klaksvík, sum skipa fyri tiltakinum, og tey siga, at kvøldið verður hugnaligt og undirhaldandi. Kostnaður verður 200 krónur fyri hvønn persón, og tað ber til at melda seg til kvøldið á tlf. 457172, 220599, 457618 og 455843. Tilmeldingin skal gerast áðrenn í kvøld klokkan 21.00. Tiltakið byrjar klokkan 19.30 Nýtt álit skal hjálpa politikarunum – Virki mentanarlív kostar. Men játtaði peningurin er kortini ikki ein útreiðsla, men heldur ein innløga í samfelagið, segði Gunnar Hoydal millum annað, tá mentanarálit varð handað býráðsformanninum í Havn í gjár JOHN JOHANNESSEN »Havnin - livandi, kveikj- andi skapandi«. Hetta er heitið á nýggjum áliti um mentanarpolitik í høvuðs- staðnum. Álitið er gjørt av mentanarbólki mannaðum við átta fólkum, sum Tórs- havnar býráð í januar í fjør setti. Bólkurin hevur havt 35 fundir síðani hann varð settur, og í gjár kundi for- maðurin í bólkinum, Birgir Kruse, handa býráðsfor- manninum álitið. Mentanarálitið telur 63 síður og viðgerð 10 høvuðs- evni innan mentanina í høv- uðsstaðnum. Hesi høvuðs- evni eru býráðið og ment- anarmál, skúlarnir, ítróttur- in, børn og ung, tónleikur, myndlist, sjónleikur, bók- mentir og skaldskapur, søvn og stovnar og síðani onnur mentanarmál, sum til dømis bygging, livandi myndir og telda og tøkni. Áðrenn sjálva viðgerðina av ymsu evnunum, verður greitt frá meginsjónarmið- unum fyri mentanarpoli- tikki í Havnini og eftir við- gerðina er ein kapittul við uppskotum og tilmælum. Mentan trupul at staðfesta Birgir Kruse, lærari, hevur verið formaður í nevndini, ið hevur skrivað mentanar- álitið. Tað var hann, ið handaði Leivi Hansen álitið á samkomu hjá Tórshavnar býráð í gjár. Birgir Kruse segði røðu síni, áðrenn álitið varð handað, at mentan er ógvu- liga trupul at seta hol á og kann ikki staðfestast. Hann vísti á, at mentan er nakað, ið ásetir samleikan hjá okk- um øllum alla tíðina, og er tískil nakað, ið broytist alla tíðina. Tí gjørdi hann greitt, at mentanarálitið er eitt av- markað álit, gjørt yvir eitt avmarkað tíðarskeið av ein- ari avmarkaðari nevnd. Kortini segði Birgir Kruse seg vóna, at mentanarálitið fer at verða eitt hent amboð hjá býráðspolitikarunum, tá teir framyvir skulu taka avgerðir innan mentanar- økið, og við hesum ynskti hann býráðsformanninum góðan róður. Formaðurin í bólkinum nýtti eisini høvi at takka býráðnum og mentanar- deildini hjá býráðnum fyri, at býráðið setti bólkin til at viðgera mentan í høvuðs- staðnum. Havnin er mentanarháborg – Tað er ikki reyp, tá eg sigi, at Havnin altíð hevur verið mentanarháborgin í Føroy- um, segði Leivur Hansen, tá hann fekk mentanarálitið handað. Hann vísti í hesum sambandi á, at býráðið altíð hevur lagt seg nógv eftir at stuðla mentanini, serliga í ár. Býráðsformaðurin segði, at í ár stuðlar býráðið ment- an við 15 milliónum krón- um, og vísti hann á, at ment- anin aldri hevur verið ríkari, enn hon er júst í hesum døg- um. Leivur Hansen fegnaðist um avrikið hjá arbeiðsbólk- inum, og segði hann seg vera vísan í, at álitið fer at gera tað lættari hjá politikk- arunum at taka avgerðir inn- an mentanarpolitik. Eitt brot í mentanarálit- inum mælir til, at ein ful- fíggjað søga um Havnina verður givin út í bók. Hes- um tilmæli sigur Leivur Hansen seg taka fult undir við, og vísti hann á, at bý- ráðið hevur sett pening í grunn til hesa verkætlan, og hetta ætlar býráðið sær at gera hvørt ár framyvir. Býráðsformaðurin segði, at býráðið fleiri ferðir hevur roynt at fingið fólk at skriva søgu um Havnina, men enn hevur eingin hættað sær undir hesa uppgávu. Tó er eitt verk komið út um Tórs- havnar Havn og eitt um Vatnsøguna í Havn. Hesi verk, heldur býráðsformað- urin, kunnu vera góður stuðul hjá tí ella teimum, ið ætla sær undir arbeiðið at skriva søguna um Havnina. Trúarlívið ikki við Gunnar Hoydal hevur verið skrivari i bólkinum, ið hev- ur gjørt mentanarálitið. Hann segði í røðu síni í gjár, at bólkurin hevur lagt seg eftir at tikið ymsu greinar- nar av mentanini í høvuðs- staðnum við í álitið og síð- ani gjørt niðurstøður á ein- staku økjunum. Men Gunnar Hoydal gjørdi samstundis greitt, at mentan fevnir um so nógv, at tað ikki hevur borið til at tosa við øll innan mentan- arøkið. Og ein avleiðing av hesum er, at bólkurin hevur latið vera við at viðgera trú- arlívið. Hann vísti á, at trú- arlívið í sær sjálvum er ein so stórur partur av mentan- ini, at hetta nærum krevur eitt álit í sær sjálvum. Skrivarin í bólkinum nam eisini við samanhangin millum sosialpolitikk og mentanarpolitikk. Í hesum sambandi fegnaðist hann um, at býráðið nú hevur eina trivnaðarnevnd, ið við- ger mentan og sosialpoli- tikk undir einum. Gunnar Hoydal segði seg nevniliga vera sannførdan um, ment- an og sosialpolitikkur hanga ófrávíkiliga saman. Fólkaflokkurin byggir hús Í gjár vórðu fyrstu lessini av gróti til undirstøði undir nýggju húsunum hjá Fólkaflokkinum lessað av uppi í Svanga í Havn JOHN JOHANNESSEN Nýggju húsini hjá Fólka- flokkinum uppi í Svanga í Havn skulu vera 128 fer- metrar til støddar í trimum hæddum, kjallarahædd, miðhædd og lofsthædd. Liðugt er at grava út og í gjár vórðu fyrstu lessini av gróti til undirstøðið koyrd niðan í Svanga. Fólkaflokkurin hevur aldri átt nøkur felagshøli. Í staðin hevur hann leigað seg inn ymsastaðni. Men nú varð hildið, at stundin var tann rætta til at fara at byggja. Enn er góð tíð eftir til næsta val, og búskapar- liga støðan er eisini góð. Í nýggju húsunum er ætl- anin, at Fólkaflokkurin skal hava sekretariat, fundarhøli, og síðani skal møguleiki eisini vera fyri at gera sær ein bita. Húsini koma at líkjast einum vanligum set- húsum, men tey verða eitt sindur ørðvísi innrættað. Tað er ikki greitt, um Dagblaðið fer at halda til í nýggju húsunum hjá Fólka- flokkinum. Flokkurin upp- lýsir, at kjallarahæddin fyri- bils kemur at standa tóm, men, at hon kann nýtast til, hvat tað skal vera. Birgir Kruse handar Leivi Hansen, býráðsformanni í Havn, nýggja mentanar- álitið. Mynd: Jens Kr. Vang Arbeiðið at byggja nýggj hús til Fólkaflokkin er farið í gongd. Mynd: Jens Kr. Vang Fríggja- og leygarkvøldið 28. & 29. apríl kl. 1800 – 2200 Meðan vit bíða: Frítt salatborð Høvuðsverði: Kagga Búffur ella Pipar Búffur Omaná: Ísur við frukt 170,- 3 rættir einans Borð kann bíleggjast á tlf. 214170 ella 314170 Restaurant Kaggin