hósdagur 9. januar 2003síða 4

6 Nr. 5 - 9. januar 2003 Nr. 5 - 9. januar 2003 7 Við at keypa fram- leiðslutólini í Góðskingarvirkinum í Fuglafirði fer Fiska- sølan aktivt inn í framleiðsluliði. Hetta er partur av fram- tíðarætlanunum hjá fyritøkuni FISKIVINNA Heri á Rógvi Føroya Fiskasøla hevur keypt framleiðslutólini á Góðskingarvirkinum í Fuglafirði. Tólini verða keypt frá alifelagnum East Salmon. – Framtíðarætlanirnar hjá Fiskasøluni eru umfatandi. Hesar hava vit í leiðsluni arbeitt við í fýra mánaðir, sigur Árni Arge, stjóri fyri Føroya Fiskasølu. Vit ætla m.a. at satsa upp á laksaframleiðslu. Laksur- in verður aldur, og tað er ikki so svikaligt við honum sum við øðrum fiskasløg- um, sigur Àrni Arge. Tað er ætlanin hjá Føroya Fiskasølu at gera seg gald- andi á øðrum økjum enn í søluliðinum, og tí hava teir tikið hetta stigi í fram- leiðsluliðið. –Vit hava ásannað, at tað er trupult bara at fáast við at selja. Við hesum stigin- um kunnu vit sjálvir av- gera, hvat vit selja. Hetta gevur nakrar fyrimunir, men sjálvandi eisini nakrar vansar, sigur Àrni Arge. Hann heldur ikki, at tað Fiskasølan við hesum stig- inum átekur sær nakran serliga stóran váða í mun til ikki at gera íløguna. Áður hevur Føroya Fiskasøla tikið sær av at selja úrdráttirnar hjá Góðs- kingarvirkinum. Føroya Fiskasøla eigur framm- anundan 30% av parta- peninginum í East Salmon. Nýtt navn Framleiðslan á virkinum, hvørs nýggja navn er Fiskavirkið í Fuglafirði, verður framhaldandi tann sama, nevniliga laksaúr- dráttir, skrivar Fiskasølan í tíðindaskrivi. Í løtuni starvast um fjør- uti fólk á virkinum. Sagt verður í tíðindaskrivi, at virksemi verður ætlandi økt, soleiðis at støðugt ar- beiði verður á virkinum. Stjóri fyri virkið verður Rógvi Reinert. Eitt rakstr- arfelag er stovnsett at reka virkið. Rógv Reinert var seinast frammi í miðlunum, tí hann varð settur sum inn- keyps- og framleiðslustjóri í Føroya Fiskasølu. Hetta starv fer hann framvegis at røkja. – Aktiviteturin á virkin- um kann væl tvífaldast innan stutta tíð, sigur Rógvi Reinert. Hann leggur stóran dent á, at pláss er fyri vøkstri, men tað mest umráðandi er ikki at veksa um vøksturin á framleiðsluni, men teir ætla eisini at fremja vøkst- ur í vøruútboði og fram- leiðslu- og pakkingarhætt- um. Virkið framleiðir umleið 2.500 tons um árið. – Vit meta, at hetta er ein íløga, sum kann geva avkast. Fiskasølan fer fram- vegis at fáast við at selja fyri onnur sum áður, men vit royna eisini okkurt nýtt, sigur Rógvi Reinert. Fiskasølan satsar upp á laks Greitt er nú, at Mari Boine og Aldubáran vera við á Listastevn- uni í ár LISTASTEVNAN Heri á Rógvi Fyrireikingarnar til kom- andi Listastevnuna er væl ígongd. Fyrr í vikuni frætt- ist, at víðagitni rithøvund- urin Fay Weldon leggur leiðina til Føroya í august. Fyrireikararnir hava eis- ini sett klassiska tónleika- bólkin Aldbubáruna á skránna á Listastevnuni, sum verður í døgunum 7. til 17. august. Oddvá Nattestad, sam- skipari, upplýsir, at Aldu- báran mest sannlíkt fer at hava eina konsert. Afturat Aldubáran verður kenda norska songkvinnan Mari Boine við á Lista- stevnuni. Enn er alt ikki heilt komið undir land, men tað er líka við, verður upp- lýst. Mari Boine hevur víst áhuga fyri at koma til Føroya, og nú skulu teir síðstu smálutirnir fáast frá hondini. Mari Boine er av samisk- um uppruna, og hon hevur rættiliga vakt ans í útheim- inum. Sjálv spælir Mari Boine fleiri ljóðføri og hennara tónleikur er ógvuliga blandaður. Hon hevur framført við nógv stór høvi og saman við fleiri heims- kendum tónleikarum. Tann samiski upprunin hjá henni er ógvuliga sentralur í hennara tónleiki, og hetta ger hana til nakað serstakt. Umframt Aldubáruna og Mari Boine eru samráðing- ar í løtuni við írska leik- bólkin Siamsa Tíre. Tey framføra nakað, sum kundi mint um Riverdance, men á einum minni skala. Enn er einki avgjørt um, hvørt tey koma til Føroya, ella hvat tey kunnu hugsast at fara at framføra. – Vit kunnu ikki siga, hvat fer at henda við prísunum um tvær vikur, sigur Hákun Djurhuus, stjóri fyri Føroya Shell OLJUPRÍSIR Heri á Rógvi 3. januar hækka prísurin á olju og bensini við ellivu oyrum hjá Føroya Shell, og stutt frammanundan hevði Statoil eisini hækkað sínar prísir. Orsøkin til hækkanina er einføld: ráoljuprísirnir uttanlands eru hækkaðir munandi. – Ì desember hækkaði prísurin á ráolju við 17%. Hetta skyldast vantandi forsýning úr Venesuela, og tað er hetta, ið vit merkja í dag, sigur Hákun Djurhuus, stjóri í Føroya Shell. Verkfall hevur verið í Venesuela, og teir 3 milli- ónir tunnurnar frá Vene- suela av ráolju eru ikki komin á amerikanska marknaðin, sum tað annars er vanligt. – Marknaðurin er øgiliga væl balanseraður. Tá tríggj- ar milliónir av 72 ikki verða framleiddar, so ger hetta mun, sigur Hákun Djur- huus. Sum marknaðurin er háttaður í løtuni og við teimum hóttanum um kríggj og annað sum eru, so ilt at spáa um framtíðar- gongdina. – Tað er einki, sum týðir upp á, at vit fara at hækka prísin í morgin. Men vit kunnu ikki siga, hvat fer at henda við prísunum um tvær vikur, sigur Hákun Djurhuus. Príshækkingar Sum nevnt fór prísurin á bæði olju og bensini upp 3. januar og ein príshækking var eisini síðst í farna ári. Hjá Shell eru prísirnir á olju 3.725 kr. við øllum fyri 1.000 litrar til húsarhald. Skipini fáa 1.000 litrar fyri 2.340 kr. Blýfrítt bensin kostar í dag 7,44 fyri liturin á Shell støðunum – kalium kostar 12 oyru meira fyri liturin. Diesel oljan til bilar kostar 4,90 kr. fyri liturin í skriv- andi stund. Hákun Djurhuus upplýs- ir, at tað mest vanligt er, at prísurin á ráolju hækkar fyrst, og so hækkar prísurin á teimum ymsu produktun- um, t.e. diesel olja til bilar, brennievni til flogfør osfr. Vanlig gasolja hækkaði við 10% í desember, men samstundis minkaði virðið á dollaranum, soleiðis at munurin ikki gjørdist so stórur kortini. – OPEC plagar at duga ógvuliga væl at regulera. Teir hava úttalað, at teir eru nøgdir við ein prís, ið liggur millum 22 dollarar og 28 dollarar. Teir hava eisini regulerað fyri at halda prísin á hasum støð- inum. Í løtuni er prísurin 29 dollarar, sigur Hákun Djur- huus. Vit royndu eisini at fáa eina viðmerking frá leiðsl- uni í Statoil, men hetta eydnaðist okkum ikki. Ikki til at vita við oljuprísunum Prísurin á bensini á olju er voksin í ár, men framtíðin er ring at spáa um. Aldubáran og Mari Boine Aldubáran skal hava konsert á Listastevnuni í august Føroya Fiskasøla hevur nú yvirtikið raksturin av Góðskingarvirkinum í Fuglafirði. Virkið kallast nú fyri Fiskavirki í Fuglafirði Mynd: Øssur Mohr. Handritið avdúkar fyrstu skaldsøguna eftir William Gátuføra handritið eftir William Heine- sen, sum er komið undan kavi, er skald- søgan »Den yderste tid«. Hetta er fyrsta skaldsøgan, sum William skrivaði, men hon varð ongan- tíð útgivin. Heinesen- fjepparar høvdu verið glaðir, um handritið kom út sum endur- prent, heldur Jess Jessen, antikvarbóka- handlari, ið hevur tað í varðveitslu WH-HANDRIT Ingi Rasmussen »Jeg gør det ikke af grådig- hed, men alene af kærlig- hed til Heinesens forfatter- skab.« Soleiðis sigur danin Jess Jessen, stjóri í Frederiks- berg Antikvariat, ið ætlar at útgeva eitt sjáldsamt hand- rit eftir William Heinesen, sum hann hevur fingið hendur á. Handritið stavar frá búgvinum eftir Munks- gaard, ið gav nógv út eftir William Heinesen. Talan er um eitt ung- dómshandrit til eina skald- søgu frá einaferð í 1920- unum, sum ongantíð kom út. William Heinesen nevndi skaldsøguna »Den yderste tid«, og handritið er 358 síður til longdar. So- statt er talan um ta fyrstu skaldsøguna, sum William Heinesen yvirhøvur hevur skrivað, og tí hevur tað stórt bókmentaligt virði. Vrakað handrit Antikvarbókahandlarin kundi hugsað sær at givið handritið út sum endur- prentað handrit í fýra litum. – Hetta er eitt vælskrivað og rímiliga gjøgnumrættað handrit við einstøkum vill- um, ið hevur verið nærum klárt til prentingar. Vit síggja, at tað er Otto Gel- sted, vinmaður og kritikari Williams, sum hevur vent tummilin niðureftir, so tað ongantíð er útkomið. Men vit halda, at handritið er so mikið væl skrivað, at tað væl tolir dagsins ljós, sigur Jess Jessen. Spurdur, hví Otto Gel- sted mundi hava vrakað handritið, svarar Jess Jes- sen, at tað helst var tí, at Gelsted hevði størri áhuga í yrkingum enn skaldsøgum hesa tíðina. Eftir at Sosialurin í síðstu viku umrøddi handritið, sum vit tá ikki kendu heitið á, hevur eitt nú Jógvan Isaksen, bókmentafrøðing- ur, funnist at ætlanini at geva tað út. William Heine- sen livdi í nógv ár eftir, at handritið varð vrakað, so hann hevði havt allar møguleikar at givið tað út seinni, um hann vildi tað, segði Jógvan Isaksen við Útvarpið. Arvingarnir himprast eisini, og sonurin Zacharias Heinesen ætlar sær at lesa handritið væl, áðrenn hann tekur nakra avgerð, hevur hann greitt Sosialinum frá. Góðskan er høg Jess Jessen leggur dent á, at hann kundi ikki droymt um at givið skaldsøguna út í bók – einans sum endur- prentað handrit. – Tað hevði verið órætt- víst ímóti høvundanum at givið tað út sum skaldsøgu, tí hann fær av góðum grundum ikki lisið tað ígjøgnum áðrenn. Hinvegin hevur handritið eina góðsku, ið livir upp til skaldskapin hjá William Heinesen, og tað er ongin trilvandi roynd, sum spillir navnið hjá honum. Tvørtur- ímóti, siga tey fólkini mær, sum hava lisið tað ígjøgn- um og hava innlit í skald- skapin hjá høvundanum, sigur Jess Jessen. Hann hevur verið í sam- bandi við Bob Erland, sum er enskur professari í bók- mentum. Professarin hevur góðskustemplað handritið og skal eftir ætlan skriva okkurt afturvið útgávuni, um hon verður av nøkrum. Ongan vinning Familjan eftir William Heinesen hevur fingið bjóðað 50.000 krónur frá Jess Jessen afturfyri, at handritið verður útgivið. Jess Jessen leggur ferð eftir ferð áherðslu á, at hann ikki ger hetta við vinningi fyri eyga, men einans við skaldskapinum í huga. Honum dámar sjálv- ur ógvuliga væl skalskapin hjá Williami Heinesen og hevur savnað nógvar bøkur eftir hann. – Eg haldi sjálvur, at eg havi viðgjørt hetta so sømi- liga sum gjørligt, og eg vil gjarna undirstrika, at eg geri onki uttan við undirtøku frá arvingunum. Eg kann ikki vinna pening við hesum, men eg haldi, at Heinesen- fjepparar høvdu verið sera fegnir um møguleikan at sloppið at lisið handritið, sum jú er fyrsta skaldsøgan eftir størsta føroyska høv- undan, sigur Jess Jessen. Spurdur, um handritið ikki heldur hoyrir heima á antin Føroya Landsbóka- savni ella Kongliga Bóka- savninum, har bókakøn kunnu lesa tað, hava tey hug, svarar Jess Jessen, at har endar tað óivað eina- ferð. Hetta er eitt vælskrivað og rímiliga gjøgnumrættað handrit við einstøkum vill- um, ið hevur verið nærum klárt til prentingar, sigur Jess Jessen, stjóri á Frederiksberg Antikvariat, sum hevur handritið til fyrstu skaldsøg- una hjá Williami Heinesen í varðveitslu Mynd: Peter Hove Olesen (Politiken) Skaldsøgur eftir William Heinesen 1934: Blæsende Gry. 1938: Noatun. 1949: Den sorte gryde. 1950: De fortabte spillemænd. 1952: Moder Syvstjerne. 1964: Det gode håb. 1976: Tårnet ved verdens ende. Fakta C M Y K 7 6