leygardagur 11. januar 2003síða 7

12 Nr. 7 - 11. januar 2003 Nr. 7 - 11. januar 2003 13 Illa ber til at siga annað enn, at úttalilsini hjá Anders Fogh Rasmussen um, at Føroyar og Grønland skulu hava økt sjálvstýri á uttanríkispolitiska økinum, eru sera áhugaverd. Danski statsministarin hevur sum skilt tó ikki givið nøkur lyfti um verju- og trygdar- politikk, og er tað kanska ikki betur enn næstbest. Tó er umráðandi hjá føroyskum politikarum at gevast við smáligum grenji og briksli og ístaðin vísa seg sum statsmenn og smíða, meðan jarnið er heitt og syrgja fyri, at nakað hendir í hesum málinum. Vit føroyingar hava nógv áhugamál at røkja uttanríkis- politiskt viðvíkjandi handli, fiskiveiðu, hvalaspurn- ingum o.s.fr. Hetta eru alt mál, ið eru sera viðkom- andi í dagligdegnum hjá føroyingum. Tað sigur ikki so lítið, tá tjóðveldismenn stara seg blindar uppá hernaðarmál og verjupolitikk, tá uttanríkismál skulu viðgerast. Formaðurin í Løgtingsins Uttanlandsnevnd eigur at duga at viðgera mál konstruktivt og ikki fella í grøvina, har alt verður til klandursmál. Biður man um kunning og fær í minna lagi, so takkar man og sigur, at man væntar sær meir. Smádreingjalótir sum at siga, at um vit ikki fáa alt beinanvegin, so skulu vit einki hava, hoyra ikki heima uttanfyri kommu- nalar bøgarðar. Diplomati er ein kunstur, ið núver- andi formaður í Uttanlandsnevndini eftir okkara tykki ikki meistrar. Man kann koma við sakligum eftirmetingum, men tað ræður um at halda høvdið kalt, meðan mál eru til viðgerðar, so at man ikki druknar alt í klandursretorikki beinanvegin. Uttanlandsnevndin eigur at taka statsministaran uppá orðið beinanvegin uttan at neyðugt er at grenja um alt í senn. Hernaðarmál og verjupolitikkur skulu sjálvandi eisini takast upp, hóast slíkt neyvan eigur at standa ovast á breddanum hjá einari friðartjóð sum Føroyum, men ikki mugu handilslig áhugamál hjá føroyingum úti í heimi liggja og bíða eftir hesum. Farið á fund beinanvegin við danir og gevið føroyingum viðkað sjálvstýri á uttanríkispolitiska økinum, soleiðis sum statsministarin leggir upp til. Setið skjøtil á. Bara tað, at statsministarin leggir upp til slíkt, ger so dyggiliga undirbrotliga tjóðveldisretorikkin, um at einki ber til uttan fullveldi, til skammar. Hetta hava vit so eisini merkt á so nógvum øðrum økjum. Vit eiga at halda høvdið høgt og gera tær broytingar vit sum føroyingar vilja hava og ikki avmarka okkum í undarligum teorium frammanundan. Føroysk áhugamál uttanlands eiga at verða umsitin av føroy- ingum. Spennandi verður um føroyingar – og serliga samgongan – fer at megna at fylgja fólkaviljanum um økt sjálvstýri, uttan at drukna málið í fiktivum avmarkingum av øllum møguligum slag, bert fyri at burturforklára, at slíkt ber til uttan fullveldi. DAGSINS MEINING Sosialurin Gevist við klandrinum! VIÐMERKINGAR Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Durita Simonsen durita@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Ingrid Bjarnastein ingrid@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Solby Eliasen solby@sosialurin.fo Jón Brian Hvidtfeldt jonbrian@sosialurin.fo Dagfinn Olsen dagfinn@sosialurin.fo Ingi Rasmussen ingi@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 220727 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo Sosialurin í Eysturoy: Postsmoga 143, Saltangará tel. 447820 fax 4449520 tel. 225429 e-post: vilmund@sosialurin.fo Sosialurin í Vágum: 360 Sandavágur tel. 333820, 220507 fax 333720 e-post: edvard@sosialurin.fo e-post: vagar@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Gerhard Lognberg løgtingsmaður Jú, nú er loksins fíggjar- lógin endaliga er samtykt. Í hesi endaligu samtykt- ini eru tveir batar, hvat samferðsluni til Sandoy viðvíkur. Tað er vegurin á Gomlu- rætt, og vegurin niðan frá ferjuleguni í Skopun og sum bindur í Sandsvegin. Tá ið eg var varugur við, at hetta ikki var á fíggjar- lógini at byrja við, tá bóðu vit í kommunustýrinum í Skopun um fund, saman við Bjarna Djurholm, landsstýrismanni í vinnu- málum. Hann skilti okkum ógvu- liga væl, og bað hann landsverkfrøðingin um at gera eina kostnaðarmeting beinanvegin, og var tað gjørt. Eisini hevði kommunus- týrið fund við Karsten Han- sen, landsstýrismann í fíggjarmálum, og greiddu vit honum frá støðuni. Fíggjarnevndin var eisini eitt stað, sum var leitað til. Bæði meiriluti og minniluti í fíggjarnevndini vildu øll gera sítt besta. So nú kann man gleðast um, at hesi arbeiðir verða gjørd í komandi ári, so langt tann játtaði peningur- in røkkur, Longu í røðini, ið eg helt, tá „Teistin" kom fyrstu ferð til Skopunar, segði eg, at tað næsta sum bleiv, um ikki so langa tíð, var undir- sjóvartunnil til Sandoy. Kanska var tað sagt nakað í skemti. Men veruleikin er nú tann, at allarhelst verður koyrandi til Sandoy innan 9 ár eru farin. Tekniskt er eingin forð- ing. Møguliga kann pen- ingur forða innan so stutta tíð. Eg havi fleiri ferðir nevnt fast samband til Sandoy av tingsins røðarapalli, líka- sum at venja tingmenn við tankan. Tá kundi „Teistin" sum nýtt skip siglt ímillum Sand og Hvalba. Hetta er bara ein tanki, uttan at blanda meg í tað farleiðina, har eru so møguleikar. Tað nýggja Suðuroyarskipið, tað skal sjálvsagt sigla ímillum Tórshavn og Suðuroy. Annars haldi eg, at Sand- oy gongur eini ljósari tíð í møti. Kommunurnar gera seg klárar í felag at taka í móti eldrarøktini, tær hava yvir- tikið barnaansingina, og riggar tað væl. Annars samstarva vit á nógvum økjum, og er tað neyðugt í eini lítlari oyggj sum Sandoy, og samstarvið riggar væl. Eitt heilt annað mál sum eg vil taka fram er berg- holið millum Húsavík og Dal. Hetta er so avgjørt tann so nógv hættisligasta farleiðin, ið vit hava í Før- oyum. Hesin tunnilin má byrjast, ongantíð ov skjótt. Hetta er eitt arbeiði, sum eg havi stríðst nógv fyri í tinginum. Sjálvur settið eg broyt- ingaruppskot fram ímillum 1. Og 2. viðgerð av fíggar- lógini, um at seta pening av til fyrireikingar. Sandoyggin er okkara eygnasteinur, og skulu vit í felag skapa tær bestu um- støður her í oynni. Her býr eitt virki fólk. Jógvan Arge Býráðslimur fyri Tjóðveldisflokkin Tað var áhuagvert at frætta, at okkurt tykist fara at koma burtur úr tingingun- um millum vinnumála- stýrið og Tórshavnar Kommunu um byggiætlan- irnar á havnarlagnum í Havn. Tingingarnar snúgva seg um tann partin av byggi- ætlanunum, sum tekniski serkunnleikin hjá lands- stýrinum hevur kolldømt, tí hann heldur tær ikki vera nøktandi. Hetta eru somu ætlanir, sum hava í sær hitt meir enn ivasama tilmælið um at sprongja framvið Tinganesi og hava fendarar at taka ímóti, um "Smyril" skuldi ætlað sær á land har. Býráðið viðgjørdi fyri jól eina eykajáttan til havnar- byggingina, sum eg tók undir við. Hendan eyka- játtan fevndi bert um tað arbeiðið, sum verður gjørt á eystursíðuni á Eystaru vág til tess at tryggja, at "Norrøna" kann avgreiðast, tá hon kemur um skamma stund.. Ætlanin var, at aðrir stovnar partvís skuldu gjalda saman við kommun- uni, men tað fekst ikki í lag, og tí mátti eykajáttanin til. Eykajáttanin fevndi ikki um byggiætlanir, sum skala Tinganes og Skansan, men fornminnini bæði koma í skotmála, um farið verður víðari við teimum ætlanum, sum Tórshavnar Havn hev- ur í kvittanum. Tá verður eftir øllum at døma neyðugt at skjóta undir Tinganesi fyri at fáa "Smyril" innímillum "Norrønu" og Tinganes, og tá hevur eisini verið nevnt, at neyðugt verður at snýsa av Skansanum fyri at fáa teir mongu bilarnar til og frá. Hetta eru týðulig tekin um, at fóturin er ov stórur til skógvin. Taki ikki undir við slík- um ætlanum. Havi eisini sagt tað hart og týðuliga á seinasta býráðsfundi og á nevndarfundi, har okkurt tílíkt varð borið upp á mál. Tað má bera til at fáa skipini at bryggju uttan at kloyna tey upp at hvørjum øðrum í siglingarrennuni inn í bátahylin við Konga- brúnna. Og tað er neyðugt í størsta álvara at seta út í kortið, hvar og hvussu havnarløgini í Tórshavnar Kommunu skula víðkast í framtíðini, tí hesi bæði ferðamannaskipini verða ikki einastu stóru skip, sum koma á Havnina í komandi tíðum. Skal byggjast út á Skansabryggjuni, úti á Glyvursnesi, á Kaldbaks- firði ella á Kollafirði? Og hvat skal verða hvar? Nógvir møguleikar eru at meta um, men vist er, at framtíðarmøguleikarnir hjá teimum stóru skipunum eru ikki inni í tronganum á Eystaru vág. Sandoy gongur ljósari tíð í møti Havnin og tey stóru skipini Kaj Leo Johannesen Sambandsflokkurin Havi við áhuga lisið við- merkingar hjá formannin- um í búskaparráðnum til stjóran í Fiskavirking um útboð og eftirspurning av tøkum arbeiðstímum í Før- oyum, og haldi eg at tær eru áhugaverdar og eftir mínum tykki rættar, undiritaði er sum kunnugt ikki búskap- arfrøðingur men politikari, so mínar viðmerkingar eru ikki grundaðar á búskapar- tekniskar metingar men skulu einans síggjast sum eitt uppískoyti til formann- in í búskaparráðnum og til stjóran í Fiskavirking. Tað er eftir mínum tykki nógv meira áhugavert at hyggja eftir virðisøking pr arbeiðstíma, enn eftir kost- naði pr arbeiðstíma, eftir- sum tað í fyrsta umgangi ræður um at skapa so høgt virði sum tilber, pr arbeidd- an tíma, hettar er nokk eisini grundin til ymiskar lønaskipanir eru frammi, eitt nú innan flakavinnuna (Akkordskipan). So leingi sum vit sum nú, eru fangaðir í einari keðil- igari ringrás av at hava met í at framleiða og útflyta rávøru og hálvlidna vøru, so hava arbeiðsgevarar og arbeiðstakarar ongan annan møguleika at hála aftur og fram eftir ávíkavist lønar- hækkingum og lønarlækk- ingum t.v.s arbeiðsløn pr tíma. Hinvegin tosað vit lítið og einki um, hví tímalønin er relativt lág, og at skattatrýst og avgjaldstrýst hevur met, samanborið við Europa. Vit kunnu staðfesta, at tey fyrstu uml 50.000 tons- ini av rávøru sum fara beinleiðis av landinum ikki skapa meira arbeiðstímar enn at koyra fiskin umborð á fraktskip við keikant og so møguliga onkur skal blakað eitt sindur á ísið oman á fiskin. Hinvegin er undiritaði greiðir yvir, at um prísurin fyri tann heila fiskin er nógv hægri enn vit klára at bjóða, so er tað best at hann fer heilur av landinum, men vit skulu nokk eisini skilja, at so hava vit í longdini ein nógv størri og álvarsligari trupuleika at dragast við. Nú kunnu vit so hyggja eftir restini av okkara út- flutningi og síggja eina stóra nøgd av hálvfabrikata uttan at fara í smálutir, kunnu vit síggja at Føroyar í dag eru vorðnar eitt ban- anveldi, hettar sigi eg, tí at vit sum kunnugt framleiða væl minni pr íbúgva, enn okkara grannalond, tað er nokk ikki so løgið, eftirsum rávøran ella »Fólksins ogn verður send til onnur lond at virðisøkja«. So er spurningurin, hvussu vit skulu bera okk- um at við at virðisøkja, so- leiðis at fiskivinnan aftur verður før fyri at yvirbjóða arbeiðstímar mótvegis øðr- um vinnum, her heima, og mótvegis londum sum vit kappast við. Fyri at siga tað stutt. Størri íløguhug og risi- kovilligan kapital innan framleiðslu á landi. Betri sølir fyri føroyska framleiðslu. Rættari og størri auto- matisering av framleiðslueindini. Sleppa úr støðuni sum triðja land mótvegis ES. Granskingarumhvørvi innan fiskivinnu við váða- fúsum kapitali. Hesi tiltøk vilja eftir mínum tykki lyfta Føroyar úr støðuni sum rávøru- veitari, og hvar vit aftur av røttum kunnu siga, at vit ikki eru við fyri at læra, men vit eru við fyri at vinna, og at okkara arbeiðs- gevarir og okkara verka- fólk, skulu fáa væl meira burturúr hvørjum einkult- um arbeiðstíma. Gerhard Lognberg løgtingsmaður Harmuligt er at síggja, at menn ikki sleppa til út- róðar, grunda á, at fiski- dagarnir eru uppi. Hetta er ein partur av smábátunum, sum avgjørt ikki eru teir sum tøma grunnarnar. Okkara veðurlag ger, at teir hava stórar avmark- ingar. Heldur ikki hava teir loyvi at fiska haldidagar, sum onnur skip kunnu. Annars er tað ikki tað, sum eg eri keddur um, at teir ikki kunnu fiska halgi- dagar, tí tað er í lagi eftir míni metan. Vit eiga at fara inn og eftirhyggja hesa skipan, tí her er nógv sum haltar. Vit eru vitnir til, at ungir kemm koma til bygdar við nýggj- um bátum, sum einki loyvi hava. Teir mugu út at leita eftir onkrum burturkasti, og keypa fyri okursprís – hetta er ikki rætt. Verður hetta gongdin, so verður tað skjótt, at hetta við útróðrarmonnum á smáplássum verður søga. Nógv verður tosað um mentan. Eg haldi, at hetta er mentan, ongin ivi um tað. Oyggjarnar verða fátæk- ar, tá vit hava forkomið heimaútróðrinum, og haldi eg sjálvur, at vit eru væl áleiðis. Eg kann nevna sum dømi, at síðsta ár var tað so, at dagarnir vóru uppi hjá bólki 5 B. Men var tað skjótt, at tað kom aftur í rættlag. Har var ein maður í Skúvoy, sum akkurát hevði gjørt bátin kláran, men kundi ikki fiska, grundað á, at dagarnir vóru uppi, hóast hann ongan túr hevði verið. Bátar undir 10 tons eiga at kunna fiska frítt, tí tað ikki eru teir, sum oyða grunnarnar. Annars skilti eg á Jørgen Niclasen, landsstýrismanni í fiskivinnumálum, at hann fór at royna at loysa hendan trupulleika beint eftir nýggjár. Nei, latið okkum sum eru valdir av fólkinum, taka hendur saman og fáa heimaútróðurin í trygga legu. Tað gera vit bert við at siga heilt einkult, at bátarnir fiska frítt, alt annað er at reingja veru- leikan, tí hetta er ikki tann parturin, sum er hóttanin fyri grunnarnar. VIÐMERKINGAR Bananrepublikk contra arbeiðstímar Heimaútróðurin í trygga legu FLØSKUINNSAVNAN Tíðindaskriv Leygardagin 11. januar fer Tensing kórið, Sound of Glory í KFUM & K í Havn, aftur undir at savna fløskur.Eftirsum at kórið ikki náddi alla Havnina seinasta leygardag, fara tey at gera arbeiði liðugt nú leygardagin. Farið verður í tey húsarhald ið eftir eru, seinnapartin leygardag. Um tað skuldi hent at onkur var gloymdur ella hevur eyka fløskur, ber til at ringja á tlf 262404 leygardagin, og fáa eina avtalu í lag. Framhald av fløskuinnsavnan Svikna barnið Ber tú ta sorg hjartað má tola Vinur eg gráti við tær Troyttur og svikin í verð Forlorið tað gullið heimur ber Næstin royndist svíkjarin ein. Maður kvinna heimið kæra Svárt gráta bangin barnaeygu Tá svíkur svárt man herja Faðir móðir barnaheimið syndra Slitin kærleiksbond eym. Hatur veksur fram um kærleik Sum eitur sterka roynist tá Barnasálin viðbrekin reikar Eingin friður eingin skái Kærleikseldur køvdur er. Maður kvinna gróðrarurtin sterka tit ið seta lív í jarðar verð Minnist til tað lítla fræið Lívgið um verjið væl tað lítla Tykkar egna reina hjartablóð. EKN, Rituvík Til Føroya O, tíni reinu eygu ljós og blá meg minna á tað dýpið sum eg sá - (tað sjeyogtjúgá ár nú eru síðan'). Títt andlit er so yndisligt at sjá, og røddirnar um tíðirnar sum tá ið landsins vitni, umboð fóru víðan. Barst fyri tínum góða, fagra hind, og dálka ikki teg við teirri synd, sum heimsins tjóðir tær nú vilja bjóða. Tær ognið eg mítt ljóð, sum eymt eitt kind, ið tváar sær í ljósins frísku lind av inniligum evnum við tí góða. Við heilsan eg nú endi hetta ljóð, og biði um at eydnan er tær góð um heimsins høv, har Kristus við tær fylgir. Títt eyðkenni er himmal, hav og blóð, og undir tí mangt Føroya barnið stóð, um hóttu ódnarstormar, brutu bylgjur. Allahalgannadag 01.11.02. Christian F. Djurhuus C M Y K 13 12