mikudagur 15. januar 2003síða 6

10 Nr. 10 - 16. januar 2003 Nr. 10 - 16. januar 2003 11 Óli Nølsøe Ja, so hava vit , alt Føroya fólk, nú upplivað, hvat Høgni Hoydal og hansara harkalið meinar um rættvísi og rættartrygd her á landi. Linjan er løgd, siga hesir góðu menn, og tað merkir ivaleyst, at hvørja ferð fjøl- miðlarnir fara at rumbla við einum máli - og tað hendir jú av og á, og í minsta lagi tá smátt er við øðrum tíð- indum, ja, so skal ein lands- stýrismaður skiftast út. Fyrst var tað Signar á Brúnni, hóast púra ósekur var hann likvideraður av sínum egnu, síðani var tað Tórbjørn Jacobsen, tað var fyri tey flestu heldur lættari at skilja, og man tað helst vera eindømi í heimssøg- uni, at ein ráðharri hevur mist sessin av berari ó- fólkaligheit. Men hví Jørgen Nicla- sen? Var hetta ein tøkk fyri seinast, tá Tórbjørn Jacob- sen á ólavsøku var settur uppá pláss, ella hvar skulu vit leita eftir einari nøkun- lunda brúkiligari grundgev- ing fyri, hví Tjóðveldis- flokkurin valdi at fella landsstýrismannin í fiski- vinnumálum? Onki juristarí vóru boð- ini frá Hoydal, hóast orsøk- in til støðu Tjóðveldisflok- sins júst var frágreiðingin frá kanningarstjóranum, sambært sama Hoydal, og sambært sama Hoydal, hev- ur úrslitið hjá kanningar- stjóranum púrt einki við støðu Tjóveldisfloksins at gera. Skilji tað hvør ið vil. Ilt er sostatt at finna útav, um kanningin var, ella ikki var, orsøkin til støðu Tjóð- veldisfloksins. Kjarnin í málinum er ivaleyst tann, at Tjóðveldis- flokkurin longu hevði av- gjørt, at nú skuldi lands- stýrismaðurin fellast, hóast einki var at fella hann uppá, og kom hetta eisini týðuliga fram í røðuni hjá Heina O Heinesen, sum var so ó- heppin at siga tað hart, at hann gjarna vildi fella landsstýrismannin, men helt tó at hetta var ikki rætta høvið at gera tað. Hvat ilt hevur so Jørgen Niclasen gjørt tjóðveldis- monnum? Svarið er – onki! Hann hevur einans á lóg- ligan hátt tikið avgerð í einum máli, sum kom rækjuskipaeigarum og øllum Føroya fólki annars til góðar. Eisini tjóðveldismonn- um. Eg vil til seinast at nýta høvi at takka Jørgen Nicla- sen fyri tað megnar arbeiði hann hevur gjørt í fiski- vinnumálaráðnum, og vón- andi síggja vit hann aftur í hesum starvi, sum hann eftur órøttum bleiv noyddur at siga frá sær. Søguna um Jørgen Niclasen kennir helst hvørt mansbarn í Føroyum eftir ta nógvu umrøðu, sum hevur verið í miðlun- um seinastu tíðina. Vit kunnu so aftaná halda fram við at geva hvørjum øðrum skyldina, at hetta endaði so. Neyvan fer semja at vera um hetta málið nakrantíð. Men tað, sum mong tó høvdu roknað við: at málið fór at fáa avleiðingar fyri samgongusamstarvið, fer neyvan at henda. Og tað átti ein og hvør eisini at vitað frammanund- an, at tað fór tað ikki at fáa. Tá hugsað verður um, hvussu vánaligt stevið hevur verið millum báðar stóru sam- gonguflokkarnar, og teir kortini halda saman, tá er bert at staðfesta, at hesir flokkar og leiðarar teirra hava gjørt av einaferð med alla, at teir skulu varðveita maktina, kosta hvat tað kosta vil - eitt, tvey ella trý ráðharrahøvd ella fyri tað fýra ella fimm. Sum ein vissur maður segði herfyri: alt er betur enn tað svarta sambandið. Ja tá vit síggja ting- mannin Tórbjørn Jacobsen hálsfevna Óla Breckmann, sum hann annars áður hevur ynskt, har piparið grør, so ber alt til í politikki. Anfinn Kallsberg og Høgni Hoydal tykjast at hava eina fjalda agenda. Fyri tað fyrsta hava hesir báðir læst teir smærri flokkarnar fastar til sín og harnæst hava teir so saman givið hvørjum øðrum trúnaðareið. Uttan mun til um ein slík tvíhaldan um maktina og tilsíðusetan av demo- kratisku spælireglunum er til gagns fyri landið og fólkið ella ikki, so tykjast hesir at vera óatskiljandi. Eitt skiftið tosaðu teir als ikki saman. Hvussu verður nú! Hvussu leingi skal Føroya fólk líða undir, at tveir floksleiðarar leggja størri orku í at varðveita valdið enn at vilja landsins besta! Formaður Tjóðveldisfloksins, sum er ein fyrsta floks taktikari, dugdi eisini at tackla hesa annars torføru støð- una. Hann tónaði reint flagg og gjørdi støðu sína púra greiða, tó væl vitandi, at løgmaður hevði einki val annað enn at góðtaka avhøvdingina av landsstýrismanninum og haraftrat at halda fram í samgongu við avrættaran. Hví skuldi hetta broytt nakað í samgonguni! Fyri Kallsberg og Hoydal er tað mest umráðandi at kunna varðveita maktina, og kann nakar siga teir ringar fyri tað! Jú. Tí tað er ikki í anda demokratisins bara at vilja halda fast um maktina fyri maktina skuld, tá so nógv bendir á, at tað er ikki fyri landsins besta, at henda samgongan heldur fram. Tað hava vit sæð undir fíggjarlógarviðgerðini, og tað fara vit at síggja aftur og aftur komandi mánaðirnar, tá tað veruliga fer at sansa at úti í samfelagnum. Her hugsa vit ikki minst um sera vánaligu handfaringina av heilsuverkinum, har tú øðrumegin tosar um at viðgera fleiri sjúklingar heima í Føroyum, og tú samtíðis skerjir møguleikarnar hjá somu sjúklingum at fáa hjálp her heima. Niðurskurðurin á Landssjúkrahúsinum er ein tikkandi bumba undir hesi samgonguni. Men tað gloyma Kallsberg og Hoydal í tráð- an síni at varðveita maktina. Jørgen Niclasen hevur helst verið Føroyum ein góður landsstýrismaður. Tað er altíð spell, tá slíkt sum hetta hendir. Men hetta er so partur av tí oftani ótespiliga polit- iska spælinum. Neyvan hevur nakar gloymt ta ósømuligu viðferð Signar á Brúnni fekk frá sínum egnu. Men tað var so eisini partur av tí politisku telvingini, sum tá fyrigekk. Tað verður áhugavert at síggja, nær næsta bumban brestur í samgonguni, og hvussu mangar slíkar skulu til fyri at fáa Føroyum eina breiða stjórn. Vánaliga samgongustevið hevur nógvar fjaldar vanlukkur við sær í samfelagnum, og fyrr ella seinni fara tær at gerast meira sjónligar. DAGSINS MEINING Sosialurin Tvíhalda um valdið VIÐMERKINGAR Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Durita Simonsen durita@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Ingrid Bjarnastein ingrid@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Solby Eliasen solby@sosialurin.fo Jón Brian Hvidtfeldt jonbrian@sosialurin.fo Dagfinn Olsen dagfinn@sosialurin.fo Ingi Rasmussen ingi@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 220727 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo Sosialurin í Eysturoy: Postsmoga 143, Saltangará tel. 447820 fax 4449520 tel. 225429 e-post: vilmund@sosialurin.fo Sosialurin í Vágum: 360 Sandavágur tel. 333820, 220507 fax 333720 e-post: edvard@sosialurin.fo e-post: vagar@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Rættvísislinjan Heri Simonsen ferðslulógaroffur Stutt og bersøgið lesara- bræv fyri egna rokning. Jú eg endurtaki: At koyra 200 km/t í Vágatunnlinum er ikki verri enn eitt víki- skyldisbrot!! Og hvat grundgevi eg tað í, jú í nýggju famøsu ferðslulóg- ini frá 1. juli 2000. Ferðslu- lógin frá 1/7 - 2000 síðu- stillar revsingina fyri tað, sum verður gjørt upplagt, við beráddum huga og við fríum vilja, t.d. tað at koyra 150-200 km/t ájavnt við revsingina, har fólk fremja víkiskyldisbrot við óvilja og óttilætlað við 15-20 km/t. Bæði brotini verða á jøvnum føti drigin í rættin, og í báðum førum verður talan um somu revsing: bót og at missa koyrikortið treytað. Tilkomnu bilførar- nir og ferðglaðu unglingar- nir koma at sita lið um til undirvísing hjá koyrilærar- anum, og gita hvør hevur betri møguleika at klára teoriina: tann, sum júst hevur verið upp í teori, ella tann, sum var uppi í eini gamlari teoribók fyri 15, 20, 30....árum síðani? Ferð- glaðu unglingarnir kunnu fara flennandi avstað tí teir fáa ein nýggjan kjans at koyra 200 km/t, tí vanliga gera teir hetta upp í 200 ferðir, áðrenn tað eydnast løgregluni at fáa klørnar í tær. Samstundis krevur ákæruvaldið, at eg og onnur, ið hava gjørt eitt óvilja brot undir arbeiði, í fólksins tænastu skulu fáa somu revsing. Hetta er himmalrópandi órættvíst!! Løgtingslimir mugu vakna!! Løgtingslimirnir, ið sótu setina 1998-2002 snork- svóvu - allir 32 - tá teir rull- aðu ferðslulógina ígjøgnum 32-0! Nú er stundin komin at geva Føroya fólki eina nýggja, rættvísa ferðslulóg, sum revsar brot, ið eru burtur úr vón og viti harð- ari, enn tey, sum er gjørd í ósketni. Løgreglufólkini eg havi tosa við - undantikið hann, ið var við til at gera ferðslulógina! - siga, at tey ynska eina lóg, sum slær hart niður á hasardkoyring og rúsdrekkakoyring, og heldur gevur óvilja ferðslu- brótarum ein eyka møgu- leika. Tíverri fylgir ákærin í ferðslumálum ikki tropp í hesum. Hon segði m.a. við eina víkiskyldis-"brots- kvinnu": "Det som du har gjort er meget værre, end f. eks. hvad de gør, som kører 150-200 km/t, for de ved hvad de gør! Du vidste ikke hvor alvorlig en færdelslov- overtrædelse du gjorde når du ikke holdt din vige- pligt!". Skal hon sleppa at halda fram við hesum ómoralska ójavnanum? L Ø G T I N G S L I M I R , STEÐGIÐ HESUM ØRSKAPINUM!! P.S. Í okkara grannalondum hava bilirnir eisini víki- skyldu fyri eini súkklubreyt umframt høvuðsvegin, tað er ein sera týðandi og av- gerandi munur millum Føroyar og t.d. Keyp- mannahavn, tí er ikki upp- lagt at hava "danskar til- standir" viðv. revsingum fyri víkiskyldisbrot! At koyra 200 km/t í Vágatunnlinum er ikki verri enn eitt víkiskyldisbrot!! - Føroyingar fara neyvan at lata sild í gløs aftur, tí tað fer ikki at loysa seg. Fyritøkurnar, sum virka sild í dag, eru velduga stórar. Skulu teir, ið veiða fjarða- sild, fáa meira burtur henni, noyðast teir helst at taka málið í egnar hendur, sigur vinnulívsmaður, sum hevur røtur í føroysk- ari sildaframleiðslu SILD Vilmund Jacobsen Tað er einki, sum bendir á, at føroyingar fara at meir- virka sild aftur, soleiðis at føroyska sildin kann kapp- ast við útlendsku sildina á heimamarknaðinum - og úti í heimi, um tað skal verða. Orsøkin er, at hetta fer snøgt sagt ikki at loysa seg. Vit verða ikki kappingar- førir. Í Føroyum eins og í øðrum londum er brúkarin at sær komin og fer ikki at keypa eitt glas av føroysk- ari sild - bara tí, hon er før- oysk. Hetta sigur ein vinnu- lívsmaður, sum Sosialurin hevur tosað við. Stórar verksmiðjur - Í Danmark eru flestu verksmiðjur, sum virkaðu sild í gløs, afturlatnar og stóra svenska fyritøkan, ABBA, hevur yvirtikið meginpartin av tí, ið eftir er. Vinnulívsmaðurin vísir á, skal tað loysa seg at virka sild í gløs, er neyðugt, at fyritøkan er velduga stór og effektiv, og tað er óhugs- andi, at ein slík fyritøka verður reist á føtur í Før- oyum. Hann vísir á, at gongdin úti í heimi er hon, at fyri- tøkur spesialisera seg at arbeiða stórar nøgdir við lítlum vinningi fyri hvørja eind. - ES gerst meira og meira ein marknaður, har tað ræður um at framleiða so nógv og so bíliga sum gjørligt av eini ávísari vøru, og her hava vit í Føroyum smáar møguleikar við sildini sum matvøru. Men, sigur hann: - Vit eru kappingarførir á øðrum økjum, og tað er her, vit eiga at nýta okkara orku og okkara skil. - Soleiðis, sum støðan er, loysir tað seg betur sam- felagsliga at landa sildina fyri 1 kr./kg. til Havsbrún í Fuglafirði, sum síðan virk- ar hana til laksafóður, tí hetta er eitt av økjunum, har vit eru kappingarførir. Vit ala laks og virka hann til ymiskar vørur, sum vit tjena pengar uppá. Vinnulívsmaðurin sigur, at tað er einki til hindurs fyri at virka sild í gløs í Føroyum, men trupulleikin er, at vøran verður ikki kappingarfør. Tí vil heldur eingin gera tær íløgur, ið eru neyðugar. - Tú fært ikki fólk í dag at keypa eina føroyska vøru, sum er tvífalt so dýr, sum tann útlendska, ið kanska eisini er líka góð ella betur. Hann heldur, at føroying- ar sjálvsagt eiga at leggja seg eftir teimum fram- leiðslum, sum eru kapp- ingarførar og geva pengar. - Tað hevði eisini verið absurd at tikið fólk úr øðr- um vinnum, ið geva nakað, yvir í eina sildavinnu, sum ongar møguleikar hevur. Aðrir møguleikar Teir, sum fiska fjarðasild, noyðast tí sum er at kappast við tey stóru nótaskipini, sum fiska velduga stórar nøgdir, ið verða landaðar til ídnað í Fuglafirði, og tað sigur seg sjálvt, at her eru møguleikarnir ikki stórir. - Tað er sildin hjá nóta- skipunum, sum ásetir prís- in, og hendan prísin noyð- ast eisini teir at liva við, sum fiska fjarðasild. Vinnulívsmaðurin heldur tó, at onkur vegur er at ganga hjá teimum sum veiða fjarðasild. Hann heldur, at hesir kundu roynt at heilsaltað hana sjálvir, eftir at hon er avhøvdað og magadrigin. Ein annar møguleiki er at heilfrysta sildina og selja hana til eitt nú Ruslands, Afriku og Fjareystur. - Um so varð gjørt, høvdu teir helst fingið meira enn ta einu krónuna fyri kilo, sigur hann. Vinnulívsmaðurin vísir á, at sild er kompliserað at fáast við, og haraftrat noyð- ist tú altíð at ganga undir nøkur dygdarkrøv, bæði úr ES, men eisini úr eitt nú Ruslandi. - Verður handfaringin røtt, ber ivaleyst til hjá teimum, sum veiða sild inni á firðunum, at sleppa av við hana fyri ein frægari prís enn tann, vit kenna í dag, sigur hann at enda. Ikki so einfalt við sildini - Skulu útróðrarmenn fáa meira burtur úr fjarasildini, noyðast teir helst at arbeiða hana sjálvir, sigur vinnulívsmaður, sum hevur røtur í sildaframleiðslu. Mynd: Vilmund Jacobsen C M Y K 11 10