mikudagur 22. januar 2003síða 6

10 Nr. 14 - 22. januar 2003 Nr. 14 - 22. januar 2003 11 Herfyri var spurningurin um bústaðar- og viðgerðar- viðurskifti hjá teimum sálarliga sjuka umrøddur í Sjónvarpi Føroya. Talan var um sendingina Gestur- in, har ein maður, ið arbeiðir innan økið, tók fram fleiri sera viðkomandi og álvarsamar spurningar. Skal ein stutt samanfatað niðurstøða av samrøðuni gerast, so má tíverri staðfestast, at vit í Føroyskum eru langt aftan fyri Norðurlond, tá talan er um psykiatri sum heild. Hetta er galdandi fyri lóggáv- una, viðgerðina og fyri bústaðarviðurskiftini. Tað tykist, sum at vit eru tey einastu í Norðurlondum, sum framvegis hospitalisera pyskiatriskar sjúkling- ar. Hesir sjúklingar búgva í alt ov stóran mun á sjúkrahúsi. Hetta er spell og áttu myndugleikarnir at gjørt nógv meira fyri at útvega hesum fólkum bú- stað úti í samfelagnum. Annað, sum gekk fram av sendingini, er, at vit í Før- oyum liva undir einari lóg um psykisk sjúk frá trý- atiárinum, meðan ein eitt nú í Danmark hevur fingið nýggja lóggávu, ið verður endurskoðað við føstum millumbilum. Í øðrum londum verður nógv gjørt til tess at tryggja rættindini hjá sjúklingunum, soleiðis at teir fáa eina mannsømiliga tilveru. Her hjá okkum tykist tó alt stranda uppá trótandi játtan. Tað eru heilt einfalt ikki pengar til tess at gera nakað álvar- samt við hendan spurningin. Hetta er tíverri heildar- myndin fyri alt heilsuverkið, og støðan bara versn- ar! Í somu sending fingu vit eisini at vita, at fleiri álit eru skrivað, men einki hendir. Eingin politiskur vilji er at seta tilmælini í verk. Vit fingu ikki at vita, hví so er, men vit loyva okkum at gita, at fíggjarligu um- støðurnar eru ikki til tess. Tað er ikki politiskur vilji at játta pening til hendan samfelagsbólk. Hetta er mikið spell. Tað er ikki minni spell, at lóggávan um viðgerð av sálarsjúkum ikki verður dagførd. Hetta snýr seg ikki bert um viðgerð men um grundleggj- andi sjúklingarættindi, ið eisini eru mannarættindi. Her má vend koma í, tí vit kunnu ikki í einum væl- ferðarsamfelagið venda ávísum bólkum bakið. At enda skal vera sagt, at sendingin var bæði hug- vekjandi og sera viðkomandi, og maðurin, ið greiddi frá tók fram nøkur viðurskifti, ið myndugleikarnir ikki soleiðis uttan víðari bara kunnu lata fara aftur við borðinum. Tað skal vera okkara vón, at tað nú av álvara verður gjørt nakað við spurningin um psyki- atriina í Føroyum. Vit kunnu ikki bíða longur. Til sjónvarpið: tøkk fyri at tit fáa slík viðurskifti fram í ljósið. Hetta er eisini eitt mál fyri miðlarnar sum heild at taka upp, og tá vit nú eru við sjónvarpið, so er hetta eisini evni, sum hevði hóskað seg væl til frálíku sendingina Breddin, sum mánakvøldið eisini á áhugaverdan hátt viðgjørdi spurningin um út- lendingar í Føroyum. DAGSINS MEINING Sosialurin Ein gloymdur bólkur VIÐMERKINGAR Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Durita Simonsen durita@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Ingrid Bjarnastein ingrid@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Solby Eliasen solby@sosialurin.fo Jón Brian Hvidtfeldt jonbrian@sosialurin.fo Dagfinn Olsen dagfinn@sosialurin.fo Ingi Rasmussen ingi@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 220727 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo Sosialurin í Eysturoy: Postsmoga 143, Saltangará tel. 447820 fax 4449520 tel. 225429 e-post: vilmund@sosialurin.fo Sosialurin í Vágum: 360 Sandavágur tel. 333820, 220507 fax 333720 e-post: edvard@sosialurin.fo e-post: vagar@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Í Sosialinum nr. 11 tann 17. januar í ár hevði undirritaði eina frásøgn frá hátíðar- løtuni, tá Mentanarvirðis- løn Landsins og Heiðurs- gáva Landsins vórðu hand- aðar. Í hesum sambandi skrivaði eg, at Jóhan Hendrik Winther Poulsen í røðu sínari til Axel Tórgarð nýtti "høvið at siga sína hugsan um mentunar- og miðlapolitikkin í dag á hes- um stovni (ÚF), sum, hann segði, var dottin niður á langlegg". Sama dag skriv- ar Dimmalætting um røð- una hjá Jóhan Hendrikki: "Tá Axel Tórgarð ikki longur var har (í ÚF), datt innihaldið á hesum stovn- inum niður á langlegg, sum hann málbar tað". Hvørki av bløðunum hevur endurgivið røðaran rætt. Jóhan Hendrik segði einki um mentunar- ella miðlapolitikk Útvarpsins í røðuni, men meinti bert við teljingarlagið, sum ofta var at hoyra fyri umleið 40 ár- um síðani, og sum nú sam- bært røðaranum var dottið av tjóleggi niður á lang- legg. Eg vóni, at Jóhan Hendr- ik fyrigevur mær mistakið. Theodor E. D. Olsen, blaðmaður Til Jóhan Hendrik Spurningar til Høgna Hoydal Tøkk fyri, Jørgen Niclasen og Jóanis Nielsen Vága valdømis fólkafloksfelag Hjartaliga takka vit tær, Jørgen, fyri tíðina, tú á so virðiligan og dugnaligan hátt røkti starvið sum landsstýrismaður, til nú samgongufelagar og sokall- aðir vinir sviku teg. Samstundis takka vit tær, Jóanis, fyri tíðina, tú fyri- myndarliga hevur røkt starvið sum løgtingsmaður. Vit eru errin av tykkum og ynskja tykkum blíða og bjarta framtíð. Schandorff Vang Nú er væl fráliðið síðan vit hoyrdu nakað um yvirtøk- una av politinum, tí kundi eg hugsað mær alment svar upp á nakrar spurningar hesum viðvíkjandi. Hvussu gongur við ar- beiðnum í yvirtøkunevnd- ini? Kann Høgni Hoydal vátta, at arbeiðið gongur sera seint, og at tað veruliga eru trupulleikar, sum eru orsøkin? Um eingir trupulleikar eru, hví gongur tað so seint við at fáa nakað meiri at vita? Um trupulleikar eru, kunnu vit fáa hesar trupul- leikar lýstar gjøllari? Er tað nakað í tí, at før- oysku embætismenninir veruliga hava ásannað, at yvirtøkan er nógvar ferðir meiri umfatandi enn teir høvdu droymt um? Er tað so, at embætis- menninir hava ásannað, at tað ikki ber til at skilja pol- iti og ákærumynduleika sundur, men heldur hava valt at kanna møguleikar- nar við somu skipan, sum vit hava í dag? Hvussu nógv hevur kanningin kostað skatta- borgaranum higartil? Nú hava vit eisini hoyrt um uttanríkisnevndina, sum skal mannast við før- oyskum og donsku embæt- ismonnum. Høgni Hoydal sigur, at vit eiga at gera arbeiðssetn- ingin. Vil tað siga, at sami yvir- tøkuruðuleiki skal valda í hesi nevnd, sum í nevndini, sum er sett at kanna yvir- tøkuna av politinum? 100 ÁR Norrønafelagið í Føroyum Í ár eru liðin hundrað ár, síðani bókin "Færøsk Politik. Nogle Uddrag og Betragtninger" eftir Jóann- es Patursson kom út. Bókin gjørdist tá í 1903 hugsjón- arliga grundarlagið hjá føroyska sjálvstýrispolit- ikkinum. Jóannes Patursson legði dent á, at sínámillum fatan, sum kann føra til sínámill- um samstarv, er bara gjør- lig, byggir hon á sínámill- um vitan. Norrøna Felagið í Føroy- um heldur tað vera vert at gera vart við, at í ár eru lið- in hundrað ár, síðani "Færøsk Politik" kom út. Mikudagin tann 22. janu- ar kl. 19.30 heldur Jákup Thorsteinsson, søgufrøð- ingur, almennan fyrilestur um bókina "Færøsk Polit- ik" á Landsbókasavninum í Havn. Har verður eisini høvi at síggja bókina. "Færøsk Politik" fyri hundrað árum síðani UMMÆLI Signar á Brúnni So bragdaði aftur á sjón- leikaraøkinum í Fuglafirði. Heili tjúgu ár eru liðin síð- ani Fuglafjarðar Sjónleik- arafelag framførdi sjónleik seinast, so tað var við stór- um spenningi fólk leitaðu í Mentanarhúsið leygar- kvøldið 18. januar at hyggja at íslendska skemti- leikinum Fiskar á turrum landi, ið Árni Ibsen ættað- ur av Stykkishólmi hevði skrivað, og sum Turið Sig- urðardóttir hevði týtt. Karmarnir í nýggja stási- liga mentanarhúsinum eru fram úr góðir, so møguleik- arnir hjá sjónleikarunum at framføra ein góðan leik skuldu verið góðir. Leikstjóri var Magni Poulsen undir Gøtueiði, ið man teljat millum frægu sjónleikararnar í landinum. Hann hevði fingið væl bur- turúr, tey fýra ungfólkini, ið leiktu, komu øll væl frá sín- um leikluti. Kennet Jørgensen, ið leikti Knútur, ið var maður í tríati aldur, sum ongar fram- tíðarætlanir hevði, kom væl frá hesi uppgávu. Hann tos- aði týðuliga og hart, dugdi at spæla við og verða upp- tikin av tí, ið aðrir leikarar á pallinum bóru fram. Hann dugdi eisini við sínum andlitsbrøgdum – uttan at gera ov nógv av – at lýsa hvørjari støðu hann var í. Hann fekk mangan allar áskoðararnar at sita í skellilátri. Áslakkur Nesá , ið leikti ungur handilsmaður úr Reykjavík við stórum fram- tíðarætlanum - mótvegis Knúti – kom eisini væl frá sínum leiki. Hansara leikur var ikki so lættur at spæla og kravdi nógv av persóninum. Frá at vera tann blíði hand- ilsmaðurin, skuldi hann aðr- ar tíðir verða illur fyri ikki at siga óður. Og aftur aðrar tíðir var hann drukkin. Men alt hetta megnaði Áslakkur til fulnar. Hanna Lassaberg , leikti at vera kona Gudmund, dugdi somuleiðis sín leiklut væl og virðiliga.Hon dugdi at spæla tann heldur tápu- liga konan, ið tráaði eftir øðrum mannfólki m.o. Knúti, helst tí, at maður hennara Gudmundur, hevði bert eitt í kvittanum, og tað var at vinna pening uppá stytst møguliga tíð.Hon dugdi væl at spæla kvinnan, ið ikki hevði alt ov nógv innanfyri, eins og hon kom serliga væl frá tí partinum, tá ið hon hevði fingið hug á tí lítillætna Knúti, ið Kennet spældi.Sera skemtiligt og væl spælt. Marita Øre, leikti spá- kona, ið var nakað heilt fyri seg. Marita hevði valt at tosa uppá ein serligan máta, sum onkur helt fyri, var serliga fuglafjarðaligt. Marita megnaði hetta allan leikin og kom hon eisini væl frá sínum leikluti. Var nakað at fílast á, so var tað, at leikararnir í ein- støkum førum tosaðu ov spakuliga, so tey , ið sótu aftarlaga ikki fingu alt við. Men havandi í huga, at leikararnir eru nýggir, og hava lítlar so royndir ,so má sigast, at tey komu øll væl frá leikinum. Turið Sigurdardóttir hevði týtt leikin.Tað er ikki lætt at umseta úr einum máli í annað, ikki minst tá talan er um skemtileikir, tí teir skemtingarsomu setning- arnir, skulu helst verða eins skemtingarsamir í tí um- setta, sum í tí upprunaliga. Hesum er Turið komin væl frá.Málbúnin var lættur og náttúrligur. Og tó, okkurt var, ið kundi verið øðrvísi t.d. tá ið Knútur sigur: Eg havi ikki "sagt eitt kis". Vit plaga at siga, at vit "hoyrdu ikki Kis" og ikki "sagt eitt kis".( sagt eitt orð) Orðið "keðsamt" varð nýtt, ístaðin fyri tað mest nýtta orðið í vanligari talu "keðiligt".Orðini "hvat sker" varð nýtt ístaðin fyri " hvat hendir", ið somuleiðis verður nýtt í vanligari talu. Sjónleikaravirksemið er byrjað aftur í Fuglafirði .Byrjanin varð góð, og eftir tí , ið frættist, so hevur Magni Poulsen, leikstjóri, ætlanir um at fara undir ein størri og meira krevjandi leik í næstum, sum vit kunnu gleða okkum til. TÍÐINDASKRIV Tá freistin var úti 15. november vóru ikki færri enn 110 tilmeldingar komnar inn til Ung í Føroyum 2003, sum verður nú um mánaðarskiftið janu- ar/februar, og meira enn tveir triðingar av hesum meldaðu seg til sðna eitt- hvørt listarligt avrik fram, antin myndlist ella á palli. Ungdómsmentan 60 føroysk ung millum 13 og 18 ár sleppa við á Ung í Føroyum 2003, sum er ein ungdómsmentanarstevna, ið Norðurlandahúsið skipar fyri frá 31. januar til 2. februar. Tey 60 útvaldu sleppa hetta vikuskiftið at arbeiða í listaverksmiðjum leiddar av yrkislistarfólk- um. Tey hava øll egin listar- lig avrik at sðna fyri hinum ungu á stevnuni fyrsta kvøldið eftir at stevnan er sett. Verksmiðjur verða í myndlist, tónleiki, kór, skriving, video og dansi. Annlis Bjarkhamar, mentamálaráðharri, ið eis- ini er verndari fyri UíF 2003, setur stevnuna. Endamálið Høvuðsendamálið hjá UíF er at varpa ljós á ungdóms- mentanina í Føroyum og at skapa umstøður til tey ungu at sýna fram og menna tað listarliga virksemi, tey hava áhuga fyri. Á hendan hátt verður miðað í móti at styrkja samspælið millum egnan virkisanda og kunn- leika og at fáa innlit í skap- andi ungdómsmentanini, sum hon er í dag. Tí byrjar stevnan við egnum sýning- um, tey ungu áseta sjálvi tema fyri verksmiðjurnar og tað er uppgávan hjá verksmiðjuleiðarunum at stuðla, heldur enn at stðra ungdómunum. Almenn sýning Sunnudagin 2. februar kl. 17 fær almenningurin høvi at síggja úrslitið av einum intensum vikuskiftið, har arbeitt hevur verið frá árla til síðla í hvørjum króki av Norðurlandahúsinum. Her verða bæði pallframførslur og listaframsðning við úr- slitinum av tí, verksmiðjur- nar hava avrikað hesar dag- arnar. Atgongumerkjasølan til hesa sýning byrjar nú í Norðurlandahúsinum og Kunningarstovuni. Sjónleikur aftur í Fuglafirði Støðið á Ung í Føroyum hækkað Jógvan Arge, Býráðs- limur fyri Tjóðveldis- flokkin Tað er bert samgongan í Tórshavnar Býráð, sum hevur viðgjørt byggimálið í Vallalíð av nýggjum. Vit í minnilutanum eru ikki sloppin uppi í viðgerðina. Tað í sjálvum sær er ódámligt, tá vit nú hóast alt hava eitt býráð, sum eftir demokratiskari siðvenju er sett saman av bæði meiri- luta og minniluta. Umboðanin í teimum ym- su býráðsnevndunum er er fyri ein part ætlað sum trygd fyri, at minnilutin ikki verður hildin burtur frá borðinum, har málini verða viðgjørd. Tann mannagongdin, sum nú borgarstjórin nú brúkar, rýkur langan veg av illvilja móti øðrvísi hugs- andi. Herfyri bað eg um at fáa málið um Vallalíð fyri í byggi- og býarskipanar- nevndini. Eg fekk tað ikki á sjálva dagsskránna, men eftir fleiri sýtingar frá nevndarformanninum eydn- aðist at fáa eina kunning. Tað er tað einasta, minni- lutin veit um málið. Tekniska deild og borgar- stjórin greiddu eftir hart trýst frá mótmælinum frá grannunum, og borgarstjór- in segði, at hann var farin at kanna møguleikarnar fyri at fáa eina loysn saman við grannunum. Tað, sum síðani er hent, stendur alt fyri meirilutans rokning. Meirilutin hevur einsamallur tikið avgerð í málinum á serligum sam- gongufundi seinasta fríggja- kvøld. Síðani hevur samgongan samtykt at lækka bygningin í Vallalíð hálvan annan metur, men grannarnir siga, at hetta hjálpir hvørki frá ella til. Samstundis hevur borg- arstjórin ásannað, at kommunan hevur ikki borið seg heilt rætt at, og at hon hevur gjørt fyrisiting- arlig mistøk. Av tí, at hetta málið ein- ans verður viðgjørt í skýmaskotum meirilutans, fari eg at biðja um at fáa tað sett á skrá á almenna bý- ráðafundinum, sum verður hósdagin tann 30. januar. Har vænti eg at fáa eina gjølla frágreiðing um øll viðurskifti í málinum, og at sjálvt býráðið fær høvi til at viðgera og atkvøða um tær avgerðir, sum fyrisitingin og samgongan hava tikið. Skuldi tað óhugsandi hent, at borgarstjórin sýtir fyri at taka málið á dagsskrá í býráðnum, fari eg í øðrum lagi at biðja um at fáa málið fyri í byggi- og býarskipan- arnevndini á fyrsta regluliga fundi, sum verður vikuna eftir býráðsfundin. Kravið verður sett fram, tí eg haldi, at tað er ein van- virðing av borgarum og bý- ráðslimum, at borgarstjórin tekur alla viðgerðina og av- gerðina í einum slíkum álv- arsmáli inn í samgonguna, sum ongan formligan av- gerðarrætt hevur. At enda tveir spurningar í øllum ruðulleikanum: 1) Hevur samgongan einsamøll saman við fyri- sitingini heimild til at broyta reglurnar fyri bygg- ing við Vallalíð? 2) Hvør játtar pengarnar til tað eykaarbeiði, sum kommunan nú hevur átikið sær at gera. Hava samgong- an og fyrisitingin heimild til tað einsamallar? Vallalíð á breddan aftur VIÐMERKINGAR C M Y K 11 10