leygardagur 8. februar 2003síða 7

12 Nr. 27 - 8. februar 2003 Nr. 27 - 8. februar 2003 13 Eitt álit um eigarviðurskiftini í fiskivinnuni á landi var herfyri handað landstýrismanninum í vinnu- málum. Ein av niðurstøðunum var, at vit ikki skulu ræðast útlendskan kapital í føroyskari fiski- framleiðslu. Hetta er ivaleyst rætt, um man gongur útfrá, at málið við slíkari framleiðslu í Føroyum er so gott úrslti sum møguligt fyri tað virkið, ið man eigur í Føroyum. Soleiðis nýtist tað ikki altíð at vera. Man kan fara so langt, sum at siga, at tað er ikki sørt naivt, at ganga útfrá, at profitmaksimering fyri fiskaframleiðsluna í Føroyum er motivið, um ein stór altjóða fyritøka keypti til dømis Fiskavirking. Tað eru nógv dømi um fyritøkur, ið hava alla ta framleiðsluorku, teimum tørvar á europeiska meginlandinum. Slíkar fyritøkur keypa ikki føroysk virkir, tí teimum manglar framleiðsluorku ella know-how, slíkar fyritøkur keypa, tí teimum mangl- ar atgongd til rávøru og hálvfabrikata. Vit siga ikki, at tað í øllum førum er so, men ein vandi kann tað verða. Skuldi tað hent, at onkur fyritøka keypti stóran part av føroysku fram- leiðsluorkuni fyri at veita rávøru og hálvfabriakata til virki síni á meginlandinum, so hevði hetta verið einki minni enn ein vanlukka fyri Føroyska fiskivinnu. Ein gyltur millumvegur má finnast. Tað er neyvan rætt heilt at halda útlendskan kapital úti av føroysk- ari fiskaframleiðslu, men tað má sigast at verða óguvliga naivt at halda, at motivini hjá útlendskum fyritøkum til at keypa í øllum førum er tann mest gevandi raksturin fyri ta, í heildini, lítlu eindina, ið liggur í Føroyum. Nógv av tí nýliberalistiska rákinum, ið floymir yvir landið í hesum døgum, skyldast reint bláoygni og væntandi vinnuroyndir. Tað er í nógvum førum gott, at marknaðurin avgerð, hvussu ein vinna sær út, men vit eiga at gera okkum greitt, at í summum vinnum er ikki vist, at marknaðarkreftirnar tryggja, at framkomin framleiðsla yvirhøvur er í Føroyum. Tá gerst tað eitt politkskt problem, ið partvíst kann loysast við protektionismu. Protektionisma er eitt banniorð millum nógvar búskaparfrøðingar, og er í nógvum førum skaðilig, men í summum førum er hon neyðug fyri eitt samfelag sum tað føroyska. Hetta hava allir flokkar í føroyskum politikki ásannað í nogv ár, og kunnu vit nevna nógv dømi um slíka protektionismu, eitt nú í føroyskari oljulóggávu. Aftur her: Alt við máta. Heimurin er ikki svartur og hvítur. Sum oftast er hann millum ljósagrátt og myrkagrátt. DAGSINS MEINING Sosialurin Eigaraviðurskfti í fiskivinnuni á landi VIÐMERKINGAR Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Durita Simonsen durita@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Ingrid Bjarnastein ingrid@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Solby Eliasen solby@sosialurin.fo Jón Brian Hvidtfeldt jonbrian@sosialurin.fo Dagfinn Olsen dagfinn@sosialurin.fo Ingi Rasmussen ingi@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 220727 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo Sosialurin í Eysturoy: Postsmoga 143, Saltangará tel. 447820 fax 449520 tel. 225429 e-post: vilmund@sosialurin.fo Sosialurin í Vágum: 360 Sandavágur tel. 333820, 220507 fax 333720 e-post: edvard@sosialurin.fo e-post: vagar@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Ólavur Waag Høgnesen Ein høvuðsuppgáva hjá fjølmiðlunum skuldi helst verið at upplýsa borgarar- nar, so vit vera betri fyri at taka støðu til dagsins mál. Mangan eru vit tó verri fyri, tá ið eitt mál hevur verið gjøgnum journalist- isku mylluna her á landi. Í vikuni varð kunngjørt, hvør verður landsanti- kvarur. Tá ið almenn størv skulu setast, so hevur set- anarmyndugleikin skyldu at seta tann best egnaða í starvið. Tað serliga við hesi setanini er, at setanar- nevndin tvær ferðir hevur innstillað ein ávísan um- søkjara, men kortini hevur landsstýrismaðurin sett ein annan umsøkjara. Tað er eitt sera álvarsligt stig! Tí er tað rætt, sum fleiri hava ført fram, at landsstýrismaðurin skal hava sera góðar grundir fyri síni avgerð. Nú veit eg av góðum grundum einki um málið, men tann, sum einki veit, veit í hvussu er so mikið: 1. Hevur setanarnevndin peikað á tann best kvali- fiseraða umsøkjaran, so hevur landsstýrismað- urin ein álvarsligan trupulleika; løgmaður má so taka tey neyðugu stigini í málinum 2. Hevur setanarnevndin ikki peikað á tann best egnaða umsøkjaran og hevur landsstýrismaður- in grein í sínum máli, so hevur embætisverkið (og harvið tær almennu Føroyar) ein álvarsligan trupulleika; landsstýris- maðurin má tá taka tey neyðugu stigini Mikukvøldið keypti eg bæði Dimmalætting og So- sialin, men í báðum førum verða lesararnir sleptir upp- á fjall. At landsstýris- maðurin hevur gjørt nakað skeivt, kann bara vera tilfeldið, um setanarbólk- urin hevur gjørt sítt arbeiði til lítar og peikað á tann best egnaða. Og tað letur til, at bæði bløðini byggja á ta fortreyt, at setanarbólk- urin hevur gjørt sítt arbeiði til lítar. T.v.s., at møguleiki 2 omanfyri verður als ikki umrøddur. Er tað so, at setanarbólkurin ikki hevur peikað á tann best egnaða umsøkjaran, so hava vit eina heilt aðra søgu. Nú kann tað verða, at bløðini vita fyri vist, at setanarnevndin hevur gjørt sítt arbeiði til lítar (tað mugu vit vóna, tí tað er av- gerandi fyri trúvirðið í al- menna starvssetanarpoli- tikkinum); so áttu bløðini at latið okkum vita tað. Hin- vegin, hava bløðini ikki holla vitan um hetta, so er journalistiska arbeiðið ikki hálvgjørt. Sjálvandi eiga landsins borgarar at taka fyri givið, at ein bólkur av sakkønum einans hevur saklig atlit í slíkari viðgerð. Men ikki pressan ... í einum slíkum føri eigur hon at varpa ljós á allar hugsandi møguleik- ar. Sum málið nú er umrøtt, so eru vit verri upplýst, enn áðrenn vit lósu bløðini: Antin kunnu vit velja at trúgva tí, sum bæði bløðini hava blást upp sum ein veruleika; ella kunnu vit siga, at málið er ikki full- lýst, og tí vita vit einki, sum kann hjálpa okkum at hava eina meining um málið. Lesararnir sleptir upp á fjall TÍÐINDASKRIV Í fjølmiðlunum og á ting- sins røðarapalli havi eg í dag hoyrt tíðindafólk og Løgmann leggja undirrit- aðu undir at hava brotið almenna starvsfólkapoli- tikkin í sambandi við set- anina av landsantikvari. Hartil verður róð fram undir, at talan er um eina politiska setan. Hetta vil eg ikki hava sit- andi á mær. Eg undrist stór- liga á, at slíkt verður ført fram, uttan at Løgmaður hevur kannað málið ella vísir á, hvar almenni set- anarpolitikkurin er brotin, ella hvørjar grundgevingar eru skeivar í málinum. Tí skal eg sláa fast: - Avgerðin um at seta starvið sum landsanti- kvarur er tikin út frá sak- ligum og grundgivnum fortreytum – nevniliga út frá metingini av kvali- fikasjónum hjá umsøkj- arunum. Hesar grund- gevingar kunnu allar eft- irkannast í málinum. - Í hesum ítøkiliga máli, havi eg eisini spurt meg fyri á Løgmansskrivstov- uni um mannagongdir í sambandi við setanina. - Undirritaða hevur fylgt mannagongdunum í set- anarpolitikkinum. Sum landsstýrismaður kann eg ikki lýsa alt málið í almenninginum, tí eins og onnur í fyrisitingini havi eg tagnarskyldu. Men fleiri møguleikar eru hjá bæði teimum persónum, sum eru partar í málinum, hjá Løg- manni og hjá øðrum at fáa lýst, hvat veruliga er farið fram í málinum. Tí eri eg fegin um, at ætl- anin er at kæra málið til Løgtingsins Umboðsmann, har málið kann lýsast av óheftum. Og eg heiti á einstaklingar ella fakfeløg teirra um at leggja málið fyri Umboðsmannin. Eg taki fulla ábyrgd av gongdini og avgerðunum í hesum máli, og tað tykir mær rangvørt, at niðurstøð- ur verða gjørdar, áðrenn nakar hevur sett seg inn í málsgongdina. At samanberingar verða gjørdar við onnur mál, har bæði landsstýrismanna- nevnd og kanningarstjórar hava lýst málini og gjørt sínar niðurstøður, sigur mær rættiliga greitt, at alt annað enn sjálvt málið verður viðgjørt í løtuni. Tórshavn, 6. februar 2003 Annlis Bjarkhamar landsstýrismaður Málið um landsantikvarin Hvørki starvsfólkapolitikkur ella aðrar reglur eru brotnar -heiti á einstaklingar ella fakfeløg um at fara til Løgtingsins Umboðsmann Jóannes Eidesgaard Um tað var so, at Óli Breckmann ikki visti betur, so var tað sín søk, at hann við fríum vilja villeiðir um søguligar veruleikar. Men vit vita flestøll, at Óli Breckmann fullvæl kennir søguligu gongdina í farnu øld, og at hann við vilja svíkur sín fakliga stoltleika fyri at vinna nøkur bílig politisk point. Tí ger hann tey, sum ynskja frið, til viðhaldsfólk hjá Hitler, Sovjett og Saddam Hussein og verst av øllum til tey, sum eru ímóti kristin- dóminum. Í sendingini "Sostatt" førdi Óli Breckmann nøkur sjónarmið fram í kjakinum um eitt møguligt kríggj millum USA og Irak, sum avgjørt mugu rættast og fáast upp á pláss, soleiðis at lurtarin fær røttu myndina og samanhangin av søgu- ligu gongdini. Hann segði m.a., at hann kendi nógv av fólkunum aftur, sum luttóku í friðar- gonguni seinasta leygar- dag. Hetta vóru jú tey somu, sum í 70 og 80´ár- unum gingu friðargongu til frama fyri Sovjettsamveld- inum og kommunismuni, sum hann málbar seg. Men hetta er beinleiðis lygn. Ein friðarrørsla, tá sum nú, hevur einans ein boðskap, og tað er ynskið um frið. Ein friðarrørsla hevur eitt- ans eitt mótmæli, og tað er mótmælið ímóti kríggi. Ein friðarrørsla kann tískil ikki vera fyri einum landi, sum leypur á eitt annað land, ella fyri einari hugsjón, sum kúgar sítt egna fólk. Ger rørslan tað, so er hon snøgt sagt ikki longur ein friðarrøsla. Javnaðarflokkurin saman við SU vóru millum stig- takararnar til friðarfundin. Og júst sosialdemokratisku flokkarnir runt um í heim- inum, og fyrst og fremst her í Norðurlondum, tóku fyri umleið 100 árum síðan greiða frástøðu frá spírandi kommunismuni, og hava gjørt tað alla tíðina síðani. Og hesir somu sosial- demokratar hava verið besta trygdin fyri, at kommunisman ongantíð vann sær fram ikki bert her í Norðurlondum, men eisini aðarstaðir. Sosialdemokrat- iska hugsjónin byggir alt sítt virksemi á friðarligar loysnir. Ikki bumbur og kanónir, men talaði orðið og samráðingarborð. Tískil hava somu sosialdemo- kratisku flokkarnir eisini tikið frástøðu frá ameri- konsku hersetingini av bæði Korea og Vietnam, tó uttan harvið at vera í parti við kommunistum. Sakin var, tá eins og nú, at virka fyri friði, og at allar ó- semjur skulu loysast uttan bumbur. Kundi eisini hugsað mær at spurt Óla Breckmann, hvørji glæsilig úrslit liggja í slóðini eftir eitt nú Viet- nam-krígnum, sum USA forrestin tapti. Síðan segði Óli Breck- mann, at tað var sama friðarrørsla, sum gjørdi, at bølmennið Adolf Hitler ikki varð steðgaður. Hetta er beinleiðis søgulig vill- leiðing. "Peace in our time", hesi orðini, sum søgumaðurin Óli Breck- mann nú legði samlaðu friðarrørsluni í munnin, vórðu søgd av bretska konservativa viðhalds- manninum hjá Óla Breck- mann nevniliga Chamber- lain, forsætismálaráðharra. Og hetta var langt úti. Tí vit vita, at Hitler fyrst og fremst sá sosialdemokratar sum sínar argastu fíggindar. Sosialdemokratar, komm- unistar, intellektuell og jød- ar. Og hann fór ikki fram við mýkindum, men so harðliga, at nógvir sosial- demokratar vórðu týndir, um tað ikki eydnaðist teim- um at flýggja. Men Óli Breckmann kundi hugsandi svarað uppá, hvussu eitt nú partar av ávísum politisk- um flokki í Føroyum í 30´árunum tóku ímóti boðskapinum frá sama Adolf Hitler? Síðan vildi hann hava okkum øll, sum stóðu á Vaglinum henda leygar- dagin, at vera í parti við einum øðrum bølmenni, nevniliga Saddam Hussein. Men tað er eingin okkara, sum ynskir Hussein sitandi við valdið, tvørturímóti. Eins lítið, sum vit vóru í parti við Adolf Hitler, hvør av okkum, sum livdu tá, eins lítið eru vit í parti við Hussein. Men ringasta bakbitið frá Óla Breckmann í hesu somu sending fekk henda friðargongan, tá hann vildi vera við, at vit vóru ímóti kristindóminum. Barnsliga niðurstøða hansara var, at tá vit ikki ynskti kríggj við Saddam Hussein, so var tí, at vit fyri islam og ímóti kristindóminum. Og júst her fór Óli Breckmann nógv stig út um mark. Hetta var reindyrkað popul- isma og óndsinnað lygn, tá henda vísir seg í sínum ræðiligasta hami. Tað kann væl vera, at Óli Breckmann heldur seg vera frægari kristnan enn flest okkara, men harfrá at siga, at vit eru ímóti kristindóminum, tað er bara ov langt úti av einum leiðandi politikkara at siga - sjálvt um hann eitur Óli Breckmann VIÐMERKINGAR Rætting Í sambandi við grein okkara í gjár um dans í Gunda- dalshøllini er onkur misskiljing íkomin. Jan Christiansen, borgarstjóri sigur, at herfyri hevði hann fund við grannar um dansin í Badmintonhøllini. Tá varð so avgjørt saman við løgregluni at enda dansin klokkan 2. Men tað vísti seg, at hetta gekk ikki. Fyri- reikarnari mettu ikki, at hetta bar til. Síðani varð tosað aftur um málið og varð avgjørt sum eina roynd 3. hvørja viku til í heyst at hava dans tvs. DJ-show til klokkan 3.30. Blaðm. Nevndin fyri Náttarravnarnar í Tórshavnar kommunu Eitt tíðindaskriv um dans í Badmintonhøllini hevur verið í fjølmiðlunum seinastu dagarnar. Hvør sum hevur skrivað og sent tíðindaskrivið fram- gongur ikki, men við at spyrja okkum fyri, hava vit fingið at vita at tað er fyritøkunan DJ-Show, sum er dansifyriskipari í Badmintonhøllini, ið er avsendari. Av tí at Náttarravnarnir vera nevndir í skrivinum á ein hátt, sum kann mis- fatast, vilja vit gera hesa rættleiðing. Greitt verður frá, at dansur fyri tey ungu millum 14 og 18 ár nú aftur verður til kl. 3:30, og at ávísar broytingar verða viðvíkjandi vaktar- haldi uttanfyri høllina. Sagt verður, at hetta verður gjørt í samstarvi við Náttarravnarnar, og at endamálið er at fyri- byrgja ófrið hjá grannun- um. Lesarin kann fáa ta fatan, at Nátarravnarnir onkursvegna hava verið við í málsviðgerðini, sum er endað við, at fyri- skipararnir av dansi í Badmintonhøllini nú aftur sleppa at hava dans til kl 3:30, og at Náttar- ravnarnir eru í onkrum slagi av samstarvi um vaktarhald uttanfyri dansihøllina. Vit vilja við hesum siga frá, at vit als einki hava við dansiloyvir ella vaktarhald at gera. Vit eru ikki umboð fyri nak- að privat felag, býráðið ella nakran annan mynd- ugleika. Um vit umboða nakran, so eru tað for- eldrini. Vit eru ein felagskapur av sjálvbodnum vaks- num, sum vilja vera í náttarlívinum, á ein skip- aðan hátt, fyri at økja um tryggleikan hjá teimum ungu. Vit hava sum so ikki viðgjørt spurningin, men flestu limir okkara halda óivað, at tað er alt ov seint at enda dansin kl. 3:30 fyri 14 ára gom- ul. Vit harmast um at tað, av fíggjarligum orsøkum, ikki skal bera til at enda dansin fyrr. Henda rættleiðing skal ikki skiljast so, at vit ikki ynskja samstarv um viðurskiftini hjá teimum ungu í náttarlívinum. Vit høvdi fegin luttikið, um kalla varð saman til ein fund, har t.d. umboð fyri býráðið, løgregluna, so- sialar mynduleikar, dansifyriskiparar, for- eldraumboð og onnur, møttust fyri at tosa um, hvussu tey ungu kundu fingið betur og tryggari umstøður. Rættleiðing frá Náttarravnunum Óli Breckmann broytti søguliga veruleikan Abraham Mikladal Nú er løgmaður komin undan dýnuni á Viðareiði og er farin til verka. Hann tevjar blóð - tjóð- veldisblóð. Orsøkin er set- anin av landsantikvari. Við jøvnum millumbil- um koma nevndir og stovn- ar við tilmælum til okkara landsstýrismenn. Hetta eru tilmæli og verða og eiga at verða handfarin, sum til- mæli. Metir landsstýrismaðurin at tilmælið er rætt og skila- gott so fylgir hann tí, ann- ars tekur hann eina aðra støðu. Sum dømi kunnu nevnast tey fakligu (og helst ópolit- isku) tilmælini frá Fiski- rannsóknarstovuni o.ø. við. Nær er eitt slíkt tilmæli fylgt. Nevndarlimir og -for- menn hava enntá sagt seg úr starvi, tí teir meta tað ósakligt, politiskt, ófakligt og skaðiligt, at teirra til- mæli ikki eru fylgd av landstýrismonnunum. Í hesum málinum hava vit havt eina setanarnevnd, ið hevur givið landsstýris- manninum eitt tilmæli. Landsstýrimaðurin var ikki nøgdur við arbeiðið hjá nevndini og gav henni ein møguleika afturat at koma við einum tilmæli, ið var nóg væl undirbygt til at taka støðu útfrá. Men tað fekk hann ikki. Tí tók hann málið í egnar hendur. Tað hevur hann fulla heimild til. Og hann hevur skyldu til at fylgja síni sannføring og ikki lata seg noyða at fylgja einum til- mæli, sum hann ikki metir vera nóg væl grundgivið. Finnbogi Arge fylgdi ikki tilmælinum frá setanar- nevndini tá Oyvindur Brimnes bleiv settur sum Landsverkfrøðingur, Bjarni Djurholm fylgdi ikki til- mælinum, tá nevndin í Framtaksgrunninum varð vald, Helena Dam á Neystabø fylgdi ikki til- mælinum frá setanarnevnd- ini tá kommunulæknin Tur- ið Petersen var sett í Suðurstreymi, Høgni Hoy- dal fylgdi ikki tilmælinum frá setanarnevndini tá Rúni Joensen var settur, sum aðalstjóra í Løgmálaráð- num. Og legg til merkis, hetta fekk ongar avleiðingar. Og ongar kanningar vóru settar í verk. Løgmaður vil hava hevnd fyri Jørgin! Tað kann hann til ein- hvørja tíð fáa. Hann hevur heimild at siga ein lands- stýrismann úr starvi, tá tað passar honum. Legg til merkis: TÁ TAÐ PASSAR HONUM, og hetta málið sær út til at PASSA honum. So hann er komin ta longu leið undan síni fjálgu dýnu á Viðareiði til at verða formaður í drápinum av einum landsstýrismanni, og sjálvandi vil hann hava at drápið skal ganga skjótt fyri seg. Nú fáa vit at síggja, um hann heldur landsstýrismannin til ella letur hann sleppa. Eitt tilmæli er eitt tilmæli - Anfinn Kallsberg C M Y K 13 12