fríggjadagur 26. mai 2000síða 2

3 tíðindablaðið sosialurin Nr. 100 - 26. mai 2000 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov Marknaðardeild: Jonhard Hammer Dagbjørt S. Hansen Blaðfólk: Áki Bertholdsen, Turið Kjølbro Dánjal Højgaard Dagfinn Olsen John Johannessen Sveinur Tróndarson Eyðun Klakstein Høgni Mohr Ítróttur: Jákup Mørk Myndamenn: Jens Kristian Vang Álvur Haraldsen Útgevari, uppseting: Sp/f Sosialurin Bústaður: Argjavegur 26, Argir Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn Telefon: 311820 Telefax. 314720 e-mail: post@sosialurin.fo Lýsingar: lysing@sosialurin.fo Internet: www.sosialurin.fo Prent: Sosialurin Sosialurin Oddagrein Tvíeggjað svørð Føroyingar sleppa kanska at flúgva bíliga til Suðurevropa í summar. Kappingarráðið mælir Vinnumálastýrinum til at góðkenna, at Mærsk Air fær loyvi at geva føroyingum eitt tilboð at sleppa at flúgva bíliga til Suð- urevropa í juli og hálvan august mánað. Fer Vinnumálastýrð at góðkenna átakið hjá danska flogfelagnum, fáa føroyingar av álvara møguleika at flúgva bíliga. Hendan møguleika hava felst øll havt hesi seinastu árini, tá kappingin gjørdist frí og ymiskar ásetingar eru gjørdar meiri liberalar. Tað eru bara føroyingar og grønlendingar um okkara leiðir, sum ikki hava havt henda møguleika, emðan íslendingar hava kunn- að gjørt sær dælt av at flogið bíliga so tað forslær. Um føroyingar hava flogið umvegis Ísland við Atlantsflog hava føroyingar kunn- að flogið til USA og aftur fyri nakrar fáar túsund krónur. Nú fer hesin møguleiki at standa føroying- um í boði at flúgva beinleiðis úr Føroyum og til nakrar stórbýir í Evropa, um føroyska og danska ferðslumálaráðið góðtaka átakið hjá Mærsk Air. Og hví skal vinligi føroying- urin ikki fáa hendan møguleikan? Men, tað er sjálvandi altíð eitt men uppií. Og tað er, at ein økt kapping við bíligari ferðaseðlum kann fáa avleiðingar fyri før- oyska flogfelagið, Atlantsflog. Men Atlants- flog má kunna tola kapping. Alt gongur móti fríari kapping á hesum øki, og vit kunnu ikki hava eitt flogfelag, sum liggur vart, og sum ger, at føroyingar ikki kunnu fáa part í alsamt bíligari flúgving, vil onkur siga. Afturímóti hesum kann sigast, at hevði landsstýrið við Atla Dam sum løgmanni og Lassa Klein sum landsstýrismanni í samferðslumálum ikki stovnað føroyska flogfelagið, hvødu føroyingar ikki havt teir bíligu flogferðaseðlar, sum teir hóast alt hava nú. Danska flogfelagið hevði ikki nakra kapp- ing og príslegan var tí høg. Hóast flogfel- agið hevði stórt avlop, søkti tað alla tíðina um at sleppa at hækka prísirnar. Hesum hevur kappingin frá Atlantsflog forðað fyri. Tí má eisini ansast eftir, at vit ikki koma í ta støðu, at føroyska flogfarið tapir í kapp- ingini, og at vit sum frálíður aftur bara hava eitt danskt flogfelag at dúva uppá. Tá fara vit neyvan at hava so bíligar ferðaseðla- prísir og fáa so góð tilboð, sum standa føroyingum í boði í summar. Talan er tí um eitt tvíeggjað svørð, sum landsstýrið má handfara varisliga. Stór muturgøla í Írlandi Fyrrverandi írski forsætirsráðharrin, Charles Hauehey,er ákærdur fyri at hava tikið ímóti 8,5 milliónur írskum pundum í mutri. Tað svarar til góðar 80 milliónir danskar krónur EDVARD JOENSEN DUBLIN Fyrrverandi írski forsætis- ráðharrin, Charles Hauehey, er ákærdur fyri í seks førum at hava tikið ímóti mutri í tíðarskeiðnum frá 1979 til 1996. Upphæddirnar, sum rætturin í Dublin nú kannar liggja millum 50.000 pund og 1,7 mió pund. Talan er um mutur frá ymsum per- sónum og fyritøkum, bygg- ifeløgum, supermarknaðum og ríkum arabiskukm prins- um. Charles Hauehey kann rokna við eini hampuliga stórari revsing, verður hann dømdur. Bara skattarokn- ingin verður mett at fara at liggja upp ímóti 10 milli- ónum pundum ella út ímóti 100 mió donskum krónum. Írland hevur upplivað eina øgiliga búskaparliga framgongd síðstu árini, og hesa tíðina hava stóru al- tjóða fyritøkurnar kappast um at mutra leiðandi polit- ikarar fyri at sleppa at gera íløgur í írlandi. ES letur stuðul, so sum skattalætta, til fremmandar fyritøkur, sum gera íløgur í landinum. Og tað er m. a. hendan skatta fyritøkurnar mutra politikararnar fyri at fáa. Floytutrio á konsertferð Floytutrioin mannað við Magnu, Gunnvør og Andreu fer at halda tvær konsertir um vikuskiftið. Tann fyrra verður í Gøtu kirkju leygardagin kl. 15.00 og hin seinna í tí gomlu katólsku kirkjuni í Nunnuskúlanum sunnudagin kl. 17. Skráin er sett saman við verkum frá barokktíðini eft- ir Boismortier og Quantz, klassiskt við Mozart og mo- dernað við Casteréde. Har- afturat frumframførir Andrea eitt solostykki eftir Kára Bæk, sum ber heitið »Snjólýsi« eftir yrking hjá Chr. Matras. Magna Jógvansdóttir, Gunnvør Eyvindsdóttir Andrea Heindriksdóttir og Kári Bæk Tað skal sláast fast beinan- vegin, at heimasíðan, www.hesufer.fo, ikki eigur at takast í fullum álvara, tí álvarsligar villur og propa- ganda ræður í kjakskipan- ini. Nógv umtalaða heimasíð- an, ið stuðlar uppundir full- veldi, veitir brúkarum vill- leiðandi og skeivar upplýs- ingar. www.hesufer.fo misnýtir nøvn og viðmerkingar hjá fólki, ið gera sær ómak við at skriva innlegg í kjakpart- in á heimasíðuni. Innleggið varð broytt Hetta kann tykjast sum ein lítil teknisk søga, og er hon lættari at skilja hjá fólki, ið kenna til kjak-skipanina hjá www.hesufer.fo. Tann 19. mai valdi eg at skriva eitt nýtt innlegg við heitinum ”Propaganda“. Skipanin setur sjálv avsend- aran á inleggið, og tá tað varð sent til kjakskipanina hjá www.hesufer.fo, kom tað sum ein rættur kvøkkur, at evnið, eg hevði sent, var broytt til viðmerking í ein- um heilt øðrum kjaki. H e i m a s í ð a n www.hesufer.fo hevur eitt yvirlit yvir viðmerkingar á vinstru síðu, og har sæst, hvør byrjar kjak og hvør svarar aftur. Til ber at trýsta á tey ym- isku innleggini á vinstru síðu, samstundis sum møg- uleiki er at lesa viðmerking- arnar høgrumegin. Men her er alt eitt stórt kaos, tí tá eg trýsti á mítt egna innlegg vinstrumegin, kom ein fyrilestur frá dul- nevndum, ið kallar seg fyri ”Grønlandsfararin”, fram á skíggjan. Hesin skrivar so um tað góða við fullveldinum og tað negativa við Danmark og Grønlandi. Hetta sam- svarar sostatt ikki við mítt innlegg til kjak, og vanligi lesarin fær tíverri ta fatan, at undirritaði, sum er for- maður í Unga Sambandi- num, hevur skift politiska kós. Misnýtslan Hetta er ein háðan ímóti einari meining, samstundis sum tað er at misbrúka nøvn og viðmerkingar til egnan fyrimun. Tann háttur, við- merking mín verður propa- ganda-misnýtt uppá, fær tí- skil mítt bikar at flóta yvir. Systematiskt propaganda Eg vil heita á Vár í Ólav- stovu, NORA ella Kjartan Hoydal og restina av pro- paganda-fólki/apparatum teirra um at broyta teirra hættir at bera fram sín boð- skap uppá. Hetta luktar alt ov langan veg av systemat- iskum propaganda, sam- stundis sum hetta týðiliga gevur føroyinginum ein for- smakk uppá fullveldið. Tað skal líka nevnast, at júst tað sama er hent í øðr- um viðmerkingum, ið eg havi sent til www.hesufer.fo. Michael Jensen Formaður í Ungmanna- felagnum Samband www.hesufer.fo misnýtir viðmerkingar Viðmerking: Í ár eru 20 ár liðin, síðani Føroyska arbeiðið í Elias- kirkjuni í Keypmannahavn so spakuliga byrjaði. Tað var í september 1980, at nøkur ung lesandi fóru und- ir at hava bíbliutímar sam- an. Arbeiðið menti seg við tíðini og í dag umfatar ar- beiðið nógvar ymiskar greinar. Vit hava møti hvørt leygarkvøld, sunnudags- skúla í tveimum støðum hvønn sunnudag og fýra bíbliubólkar. Harumafturat koma egin blaðútgáva, før- oysk møtir aðrastaðni á Sjællandi og andaktir á Hot- el Thorshavn. Føroyska arbeiðið í Elias- kirkjuni er eitt sjálvstøðugt missiónsarbeiði í fólka- kirkjuni. Endamálið er at boða gleðiboðskapin um Jesus Kristus, at styrkja hin kristna felagsskapin og at kalla menniskju til tænastu í kristnu meinigheitini og til ábyrgdarkenslu í samfelag- num. 20-áradagurin verður há- tíðarhildin í Eliaskirkjuni leygarkvøldið 9. september 2000 kl. 19. Øll, sum eru góð við arbeiðið, eru hjart- aliga vælkomin. Best er, um boðað verður frá luttøku í seinasta lagi 26. august á tlf. 36 77 38 20 ella 32 96 99 95 ella við telduposti til eli- askir@danbbs.dk. 20 ár í Eliaskirkjuni Mohr og Andrea Heindriks- dóttir spældu saman og hildu fleiri konsertir fyri fleiri árum síðani. Nú hava tær tikið upp aftur samstarv- ið og spennandi og forkunn- ugt verður at hoyra henda Føroya einasta floytu- kvinnubólk á konsertferð. Drál kostar tvøra- fólki 2,5 milliónir ÁKI BERTHOLDSEN Tvørafólk eru ikki sloppin burturúr kreppuni enn. Og á býráðsfundi miku- kvøldið, mátti býráðið taka ta tungu avgerð at seta spar- ingar í verk fyri at fáa ráð til at betala rentur og av- dráttir í summar. Men tað var eitt samt bý- ráð sum ásannaði, at tað var ongin vegur uttanum, so ætlanin at seta sparingarnar í verk, varð samtykt við øll- um sjey atkvøðunum í bý- ráðnum. Sparingarnar vórðu settar í verk við at endurskoða fíggjarlógina, sum varð løgd í heyst fyri árið í ár. Mugu spara 2,5 mió. Talan er um ikki minni enn 2,5 milliónir, sum skulu sparast á fíggjarlógini í ár. Og tað er ein rættiliga umfatandi sparing í einum kommunukassa. Orsøkin til sparingina er, at saneringin, sum løgtingið samtykti fyrr í ár at lata tær ringast staddu kommunur- nar fáa, er ikki fingin í lag enn. Løgtingið hevur langt síð- ani samtykt at sanera tær ringast staddu kommunur- nar, so at ongin kommuna hereftir skal skylda meiri enn tríggjar álíkningar. Men síðani hevur málið ferðast aftur og fram í al- mennu umsitingini og tí er saneringin ikki sett í verk enn. Og eftir tí, sum kom fram á býráðsfundinum miku- kvøldið, er tað hetta drálið, sum nú kostar Tvøroyrar Kommunu 2,5 milliónir. Saneringin gongur í- gjøgnum kreppulánsgrunn- in og hann skuldi gerast upp 30. juni í fjør. Men eftir tí, sum varð upplýst á býráðsfundinum mikukvøldið, hevði tað ikki borið til at gera hann upp, tí tað vóru tvær kommunur, sum ikki høvdu sent grunn- inum uppgerðina yvir lán- ini. Av tí sama hevur heldur ikki borið til at seta san- eringina í verk enn. Upprunaliga skuldi Tvør- oyrar Kommuna betala 15,8 milliónir í rentum og av- dráttum í ár. Men eftir saneringina, kom rentu- og avdráttar- byrðan niður á góðar 11 milliónir. Og tað er eftir einum gjaldið uppá góðar 11 milli- ónir at Býráðið legði fíggj- arætlanina fyri í ár. Men nú saneringin ikki er komin í gildið, noyðist kommunan ístaðin enn at betala 15,8 milliónir í av- dráttum. Og fyrra hálvár í ár verður eykarokningin til rentur og avdrátt tískil einar 2,5 milli- ónir. So leingi saneringin ikki er komin í gildi, er hetta onki at gera við hjá býráð- num, uttan at betala. Dan Nielsen, býráðsfor- maður sigur, at sparingar- nar, sum vóru neyðugar, eru framdar á flest øllum mál- søkjum. Men harðast er tað gingið útyvir tekniska økið, har serliga ætlaða vatnútbygg- ingin verður útsett. Annars er ymiskt viðlíkahald spart burtur á nógvum økjum, fyri at koma á mál. Býráðsformaðurin harm- ast um, at saneringin ikki er komin í gildið enn, men at býráðið roynir at streingja Enn er Tvøroyri ikki sloppin burturúr kreppuni og í gjár máti býráðið undir tað tungu gongd at seta sparingar í verk fyri at kunna betala rentur og avdráttir í summar. Men tað var ongin vegur uttanum og ætlanin var einmælt samtykt Djóradagur í Havnardali Komandi vikuskifti, leyg- ardagin 27. og sunnudag- in 28. mai, skipar Føroya Ríðingarfelag fyri stórum familjutiltaki á øki felags- ins útí í Havnardali. Á skránni verður djóra- garður, ponyríðing, fiski- brunnur, stuttleikakapp- ing (ríðing), framsýning av greðingum, seyðhund- aframsýning, framsýning av ymiskari útgerð, high- striker, hoppiborg og søla av mati og drekka. Byrjað verður leygar- dagin kl. 14.00 við djóra- garði við lombum, kálv- um, gæs o.ø. dýrum. Eis- ini er framsýning av ym- iskari útgerð, so sum reið- útgerð, fóðri, hegni, o.ø. Somuleiðis verður fiski- brunnur og søla av mati og drekka. Kl. 14.30 verð- ur stuttleikakapping (ríð- ing) og klokkan 15-17 verður ponyríðing. Leyg- ardagin endar tiltakið kl. 18. Sunnudagin verður byrjað kl. 14 við djóra- garði, framsýning av ym- iskari útgerð, fiskibrunni og sølu av mati og drekka. Kl. 15 verður framsýning av føroyskum og ís- lendskum greðingum saman av avkomi. Kl. 16- 18 verður ponyríðing. Til- takið endar sunnudagin kl. 19. Inntøkurnar frá tiltak- inum fara til gerð av venj- ingarvølli og at fríðka um økið í Havnardali. At- gongugjaldið verður kr. 50 fyri vaksin. Børn undir 16 ár sleppa inn ókeypis. Hetta er aðru ferð at skipað verður fyri slíkum tiltaki. Tiltakið var væl vitjað seinast, og felagið vónar, at fólk, børn og vaksin, fáa eitt uppliving- arríkt vikuskifti á djóra- døgunum í Havnardali. Saneringin hjá ringast staddu kommununum er ikki ílagi enn. Hetta drál ger, at Tvøroyrar Kommuna skal betala nógv meiri í rentum og avdráttum, enn mett á fyri at fáa málið avgreitt. Hann sigur, at næsta takið er at leggja alla kommunu- skuldina um til so bílig lán sum gjørligt, og tað arbeiðið er býráðið longu farið undir. Avtalan um kommunu- skuldina gongur út á nýggj- árinum og tá skal nýggj av- tala verða klár. Og tað ræður um at vera í góðari tíð, sigur hann. Tvøroyrar Kommuna skyldar góðar 130 mió. Eftir saneringina kemur skuldin niður á góðar 100 mió. Norsku vinnufeløgini áv- ara norsku umsitingina um at ansa sær, tá tulk- ingar verða gjørdar av ES- direktivum, skrivar Vinn- uhúsið. Hvussu ES-direktivini verða tulkað er í stóran mun tengt at teimum per- sónum, sum smíða og umsita nationala lógar- verki. Í ávísum førum hevur norska umsitingin tulkað ES direktivini munandi strangari enn onnur evropeisk lond gera, við tí úrsliti at vørur, Taka við læru av royndum sum ikki verða góðkendar í Noregi, verða góðkendar í ES-londum. Hetta hevur rakt einstøk virkir, sum mæla umsitingini til at ansa eftir, at tulkingarnar av ES-direktivunum ikki gerast so strangar, at tær gerast kappingaravlag- andi fyri norska vinnu. Tá føroysk lóggáva skal gerast, t.d. í samband við heilsufrøðiligu avtaluna við ES, er tað týdningar- miki at taka við læru av slíkum royndum hjá øðr- um.