fríggjadagur 26. mai 2000síða 3

ORÐ OG MYNDIR: JOHAN JACOBSEN Ljóð verða oftast saman- Brimgangur í Sjón- leikarhúsinum borin við bylgjur. So ein kann siga, at veruligur brim- gangur var í Sjónleik- arhúsinum leygarkvøldið. Brimið dundi og alduskvatl kýndi hoyrnina. Her er nú ikki talan um vatnskaða ella nakað líknandi, men eitt tónleikatiltak. Glorybox, sum nú fyri- reika seg til at spæla á Ros- kilde Festivalinum i Dan- Glorybox á pallinum í Sjónleikarhúsinum mark, hevur havt eina lítla konsertferð her á Føroya klettum. Hetta er ikki fyrstu ferð, Glorybox hevur spælt her. Fyri einum ári síðan hevði bólkurin tvær kon- sertir í Føroyum, í Gøtu og í Klaksvík. So fólk kenna kanska eitt sindur til bólkin. Trupult er at seta eitt heiti á tónleikin, men "Noise- pop" hevur verið uppi og vent. Guitarljóð við effekt- um eru dominerandi og seta landslag tónleikin. Helst eru hetta eksperimenterandi tónar, ið eru tætt knýttir at tónleikarunum sjálvum. Okkara egna føroyska veð- urlag hevur nógv til felags við tónleikin hjá Glorybox. Tað skiftir so lýðandi, frá sól til regn, frá heilt góðum veðri til kolandi storm. Og brimið brýtur til dømis í "digitalum lava". Føroyingur við Nevnivert er í hesum sam- bandi, at guitaristurin Jan Johansen er føroyingur. Og tað ber næstan til at síggja, at tað fer at regna í tí væleydnaða »Farewell«, sum hann sjálvur syngur. Við guitarfeedback og øðr- um ljóðeffektum gevur hann sangunum sín serliga lit. Bassisturin, Je, ber sang- irnar har teir skula. Á kon- sertunum virkar tónleikurin ofta við meiri livandi mátti, enn fløgan kann gera, og her eiga bassisturin og nýggi trummusláarin sín grund- leggjandi lut. Sarah Heburn hevur eina rødd sum ein eingil; hon hoyrist betri á "Vacuum", sum higartil er einasta fløgan av Glorybox; hon kom út í fjør. Pallframførslan var liv- andi og stuðlaði tónleiki- num heilt væl. Tey hava roynt tað fyrr; altso, traðka á ein pall. Bólkurin hevur verið á konsertferð ymsa- staðni í Evropa og USA, og talan hevur eisini verið um ein møguligan túr til Japan. Og sum sagt verður Glory- box eisini á Roskilde Festi- valinum í summar. Eisini friðarligt Nógv lív var í tónleikinum hetta kvøldið á pallinum í Sjónleikarhúsinum, og einstakir áskoðarar vóru við upp á tað og flippaðu við; men tey flestu vóru meira føroysk í tí. Kvøldið eftir var konsertin í Losjuni í Gøtu. Her var eingin pallur, og tað virkaði sum bólkurin dámdi tað betri. Meiri javnvág var millum bólk og áhoyrarar hetta kvøldið. Endin á konsertini eydn- aðist serliga væl, ein meiri friðarlig løta, har Sarah betri slapp at útfolda sína eingla- rødd. Endað varð við eins- artaðum tónum, sum "sjálv- ir" spældu upp móti roki- num frammanundan. Ein serligur endi, og í mun til heildina friðarligt. Sjáldsamt er at síggja ein so væl samanspældan og "professionellan" bólk spæla fyri eitt sindur yngri føroyskum, tónleikaáhug- aðum, áhoyrarum; alt ov sjáldsamt. Eitt veldugt til- tak, sum vónandi verður endurtikið. FRÓÐI LØKSÁGARÐ Í sendingini Fimmarin í Út- varpi Føroya mikudagin, kom fram, at partur av kirkjufólkinum í Klaksvík, var farin undir at savna und- irskriftir, fyri at mótmæla avgerðini hjá einum meiri- luta av kirkjuráðnum, og teimum báðum prestunum, Niels Paula Danielsen og Hans Eiler Hammer, at nokta Karsten Nissen, bispi í Viborg, at prædika í Christianskirkjuni. Ásbjørn Lómaklett sum er ein av stigtakarunum til innsavnanina av undir- skriftum sigur, at hetta fyrst og fremst verður gjørt fyri at vísa á óngøgdina hjá stór- um parti av kirkjufólkinum í Klaksvík, um tað sum hann nevnir fundamentalist- isku avgerðina hjá einum meirluta av kirkjuráðnum og teimum báðum prestu- num Asbjørn Lómaklett, sigur víðari, at tey sum standa fyri innsavningini, ikki taka nakra støðu í málinum um tey samkyntu, men bara vilja átala tað ófólkaligu viðferð bispurin í Viborg, Karsten Nissen, hevur fing- ið í hesum máli. -Hetta er stór skomm, sigur Asbjørn Lómaklett, sum sigur víð- ari, at hetta er lítið sømiligt fyri túsundárahaldið. Tann vakra altartalvan í Christi- anskirkjuni, sum flest øll eru samd um er rættuliga prýðilig, stavar úr Viborg, og Asbjørn Lómaklett og hinir stigtakararnir til inn- savningina halda tað vera rættuliga løgið, og hartil ó- fólkaligt at nokta hægsta kirkjuliga mynduleika í Vi- borg, at prædika í Christi- anskirkjuni. Ætlanin er at senda allar undirskriftirnar til Føroya bisp, soleiðis at hann kann síggja, at klaksvíksingar ikki eru samdir í hesum máli, soleiðis at hann síggja, at orsøk er til at broyta tiknu avgerðina. Tey, ið standa fyri innsavningini av undir- skriftunum siga seg ikki vera heilt greið yvir, um bispur, útfrá samlaðu und- irskriftiunum, kann broyta nakra tikna avgerð í hesum máli, men tey halda at tað undir øllum umstøðum ein fínur máti at vísa sína ónøgd Ásbjørn Lómaklett sigur at enda, at hann ivast stór- liga um Karsten Nissen vil prædika í Klaksvík hóast alt, um avgerðin hjá kirkju- ráðnum og teimum báðum prestunum í Klaksvík skuldi verið broytt, eftir tað ringu viðferð hann hevur fingið. Savna undirskriftir í Klaksvík 5 tíðindablaðið sosialurin Nr. 100 - 26. mai 2000 4 tíðindablaðið sosialurin Nr. 100 - 26. mai 2000 Fara at gera sambýli í Havn til fólk í barndømi komin til nakra niðurstøðu um, akkurát, hvussu byggj- ast skal. – Men tað, sum liggur í kortunum er, at vit skulu fáa gongd á stovnspláss til eini 12-14 fólk. – Tað, sum eisini liggur í kortunum, er, at vit ætla at gera okkurt fyri at bøta um støðuna hjá teimum eldru, sum eru í barndømi. – Tí er tað heldur ikki endaliga avgjørt, um talan verður um tvey sambýli, sum kortini liggja saman. – Liggja tey saman, verð- ur raksturin bíligari, tí tey kunnu hava fleiri hentleikar felags. – Men eitt sambýli til fólk í barndømi setir onnur krøv til stovnin, enn eitt vanligt sambýli og tí er endalig støða ikki tikin til spurn- ingin enn. Men tað er nak- að, sum vit mugu raðfesta, tí fólk í barndømi, hava líka góðan rætt til eitt virðiligt lív, sum øll onnur hava. Elin Lindenskov sigur, at tá ið hetta er fingið á føtur, heldur hon, at býráðið má í hvussu so er byggja ein stovn um árið, helst meiri, tí eldraøkið er eitt mál, sum er líka átrokandi at loysa sum barnaansingin, og tí má býráðið eisini raðfesta hetta øki frammaliga tey kom- andu árini. – Eg kann sjálvandi ikki siga, hvussu nógv verður bygt, tí peningurin skal set- ast av. – Men hetta er so tað, sum vit arbeiða fram ímóti og hetta er eisini í samsvari við eldraálitið, sum varð gjørt herfyri, leggur hon afturat. ÁKI BERTHOLDSEN Tórshavnar Býráð er nú av álvara farið undir at gera umstøðurnar betri hjá teim- um eldru í kommununi. Og Elin Lindenskov, for- kvinna í sosialu nevnd, sig- ur, at ætlanin er í hvussu so er at fáa gongd á ein stovn í ár. Hon sigur, at Sosiala nevnd hevur stutt síðani havt fund, har eitt nú um- støðurnar hjá teimum eldru vóru til viðgerðar. – Vit eru ikki komin so langt enn í ár, sum vit høvdu ætlað, tí vit hava ikki havt nakað grundstykki enn. Men stykkið má so útvegast nú Hon sigur, at hóast stykk- ið ikki er útvegað enn, er sosiala nevnd kortini samd um, at halda á við fyrireik- ingunum, so at tað kann verða klárt at byrja upp á sjálva byggingina beinan- vegin eftir ársskiftið. Til fólk í barndømi Elin Lindenskov sigur, at tað, sum Býráðið í fyrstu syftu arbeiðir við, er at fáa gongd á eitt, kanska tvey sambýli í ár, so at tey kunnu verða liðug seint komandi ár. Peningur er settur av í ár til fyrireikingar og projekt- ering o.s.fr. 500.000 krónur eru settar av til tað í ár, men skal nakað byggjast, má munandi setast av komandi ár. Forkvinnan í Sosialu nevnd sigur, at av tí at til- takið enn bara er undir fyri- reiking, er nevndin ikki Tað var ov dýrt Býráðslimir á Tvøroyri vilja ikki á skeið fyri 10.000 krónur í part ÁKI BERTHOLDSEN –Fínt skal tað vera. Hetta var ein viðmerk- ing á býráðsfundi á Tvør- oyri mikukvøldið. Tvøroyrar Kommuna er limur í býarfelag Føroya. Og haðani var eitt tilboð komið, sum Tvøroyrar Býráð skuldi taka støðu til á fundinum mikukvøldið. Býarfelagið hevur sent øllum limakommununum eitt tilboð um at halda skeið fyri býráðslimum. Skeiðið skal vera í Dan- mark í vár og tað kostar 10.000 krónur fyri hvønn býráðslim. Tað varar eina viku og endamálið við tí er at læra býráðslimir at fáast við kommunalpoli- tikk. Men uppskotið fekk kaldliga móttøku í Tvør- oyrar Býráð –Fínt skal tað vera, helt Heri Mortensen, sum ikki dugdi at síggja nakra meining í at senda býráðs- limir í Føroyum niður til Danmarkar á skeið. Hann helt, at tað mátti verið bíl- igari at fingið ein skeið- leiðara til Føroyar at halda skeið, enn at flyta fleiri býráðslimir til Danmark- ar. Bergur Bærentsen tók undir og minti á, at tá ið hetta býráðið var nývalt, var eitt dagsskeið í Havn fyri nývaldar býráðslimir og tað hevði verið gott. Dánjal av Rana minti eisini á at einaferð í sjeyti- árunum hevði skeið verið í nakrar dagar á háskúl- anum í Havn fyri bý- og bygdaráðslimir, og tað hevði eisini gjørt nyttu. Men tað var sum um alt skuldi blásast so nógv upp nú. Aðrir býráðslimi vístu eisini á, at kommunuval verður seinni og ár, so at teir býráðslimir, sum møguliga fara á skeið, verða kanska nakrir heilt aðrir, enn teir, sum hava samtykt at fara á skeið. Og býráðslimir á Tvør- oyri hildu ikki, at tað var rætt, at hetta býráðið sam- tykti at senda eitt komandi býráð á eitt skeið, sum tað kanska ongan áhuga hevði í, serliga tá ið tað var so dýrt. Niðurstøðan á bý- ráðsfundinum á Tvøroyri varð sostatt, at tað varð einmælt samtykt at havna tilboðnum frá Býarfelag- num. Tórshavnar Býráð ætlar sær undir eitt miðvíst arbeiðið at bøta um umstøðurnar hjá teimum eldru og fyribils er ætlanin at fáa gongd á eitt, ella tvey, lítil sambýli, sum eisini skulu gerast serliga til at kunna hýsa eldri fólki í barndømi Ongi útlit til at prísurin fer at lækka enn – Tvørturímóti er tað væntandi, at olja og bensin verða enn dýrari ÁKI BERTHOLDSEN –Tað eru ongi útlit til, at prísirnir á bensini og olju fara at lækka aftur fyribils. – Tvørturímóti vænti eg, at bensinprísirnir fara at hækka enn meiri ein av komandi døgunum. Tað heldur Niels Juel Nattestad, stjóri á Statoil í Føroyum. –Prísirnir hækkaðu í farnu viku og tað tykist ikki, at gongdin fer at vendast fyribils. Tí vænta vit, at prísurin á bensini fer enn longur upp onkran av kom- andi døgunum. Men um hann endar uppi á yvir níggju krónum fyri liturin, sum onkur spáar, er ilt at siga, heldur hann. Men tað er tætt við, tí beint nú kostar blýfría ben- sini 8,73 fyri liturin og kal- iumbensin kostar 8,86 krón- ur fyri liturin. Eisini oljan er blivin nógv dýrari og hon er dýrka næst- an eina krónu seinasta árið. Men nú um dagarnar er tað hlst bensinið, sum er dýrkað - og fer at dýrkað. Fleiri orsøkir Niels Juel Nattestad sigur, at tað eru fleiri orsøkir til, at prísirnir eru so høgir nú. –Eitt er at goymslurnar verri enn so eru so stórar, sum ynskiligt er og tí kem- ur fjáltur á. Ein orsøk til tað er, at virksemið er vaksið nógv skjótari enn væntað eftir kreppuna í Asia, og tað hevur gjørt, at oljunýtslan er vaksin nógv skjótari, enn væntað. – Somuleiðis tykist tað, at OPEC londini megnað at halda saman og at semjast um at halda framleiðsluna á einum ávísum støði. – Londini, sum brúka olju, hava roynt at lagt trýst hækkar ella lækkar framm- anundan. Og at enda nevnir stjórin í Statoil, at dollarin er bara gingin uppeftir, og tá ið olja verður goldin í dollarum, ger tað eisini sítt til, at oljan er blivin so dýr. Hann nevnir t.d., at um árskiftið var dollarin uppi á 7,27 kr. men nú hevur hann verið heilt uppi á 8,37 kr. og vent. Sostatt er hann hækkaður meiri enn eina heila krónu uppá tríggjar mánaðir. –Hetta er ein høvuðsor- søk til, at prísurin á olju og bensini eru so høgur, s igur Niels Juel Nattestad. Mynd av gomlum fólki ( ÁH á OPEC londini um at hækka framleiðsluna, men tað er ivasamt, men tað hava tey higartil víst aftur. Niels Juel Nattestad sigur, at ein OPEC fundur verður aftur í juni mánaða og tað er við stórum spenningi, at marknaðarlondini bíða eftir úrslitinum av tí fundinum, tí tað fær avgerandi týdning fyri gongdina í oljuprísinum framyvir. – Men hartil kemur so eisini, at prísurin á olju verður oftani ásettur eftir, hvussu útlitini eru. Eru útlit til, at prísurin skal fara upp ella niður, reagerar markn- aður frammanundan og – Fleiri, orsøkir eru til, at prísirnir á olju og bensini eru so høgir nú, og væntandi fer prísurin á bensini enn longur upp, sigur Niels Juel Nattestad, stjóri í Statoil í Føroyum Niels Juel Nattestad ( ÁH) Miðað verður eftir at gera minst ein stovn um til eldru um árið, tí viðurskiftini hjá teimum eldru er eitt líka stórt mál at loysa sum viðurskiftini hjá dagrøktini