fríggjadagur 18. mai 1990síða 16

Síða 16 Hol á svullin ?: tíðindablaðið Rr vv fer | Málið føroyskt og ikki danskt | studentsprógv Nytt ålit um støduna hjå føroyskum i stu- ' dentaskulanum og HF-skeidunum Í hesum døgum kemur út eitt álit um ta steðu, før- oyskt mál og feroysk mentan hevur í studenta- skúlanum og HF-skeiðu- num í Feroyum. Álitið er gjert av eini nevnd, ið landsskúlastjórin, Hentz- ar Ellingsgaard, setti í september 1988. Í nevnd- ini eru studentaskúlalær- ararnir Anfinnur Skaale, Pól Jespersen, Jógvan Merkere, Ann Ellefsen og Jonhard Mikkelsen, ið er formaður. Uppgávan, nevndin fekk, var at lýsa verandi steðu og gera eitt álit um, hver henda steða skal vera í framtíðini. Urslitid er ein spennandi lesnaður við sera frískum dámi, har málspurningarnir rð vidgjørdir á óvanliga gjørdan hátt Alitið fer uttan iva at elva til kjak um feroyskt og steðu tess yvirhevur. Tað kann lesast sum ein mentanarlig gjøgnum gongd av málsteðuni, valdað hevur í føroysku studentaskúlunum og HF-skeiðunum. Ongin roynd verður gjerd til at krógva teir »vidkvomu« spurningarnar ella balla teir inn í tað slag av turrisligum og ógreiðum kansellistíli, ið ofta eyð- kennir slíkar almennar frágriðingar. Tí kan álitið lesast av einum og hverj- um, eisini teimum, ið hava onnur sjónarmið Flestu størru fjølmidlar- nir i Føroyum hava longu vidgjørt álitið væl og virdiliga. Eitt undantak er kortini: Sjónvarp Føroya k målid knappliga av Nr. 74 — 18. mai 1990 skrånni uttan at greida hyggjarunum frå, hvi tad varð gjørt. Istadin hevði sjónvarpið eina sending um eitt nógv minni kon- troversielt evni: Sir Frederic Mason í Feroy- um. Óheppin ringrás Niðursteðan í álitinum er tann, at ein óheppin ring- rás ríður skúlunum sum ein marra. Tað krevur nógv at bróta hesa ring- rás. Í fyrsta lagi nýhugs- an ella kanska rættari: mentanarkollvelting. Sagt verður m.a.: »Av føroysku læraru- num verður kravt, at teir ásanna, at teirra lutur hevur ligið eftir, tá av- koloniseringin skuldi fer- ast á mál í skúlaverkinum. Og at teir nú bróta upp um armar uttan at skeita til meguligar misskiljing- ar millum donsku starvs- felagarnar. Samstundis er kravið, at teir duga at skilja mill- um persónsjagstrandi fremmandahatur og tjóð- skaparliga tilvitsku. Av donsku lærarunum verður ikki minni kravt. Av teimum verður kravt, at teir skilja, at mentan og móðurmál teirra hevur havt og framvegis hevur ein kúgandi leiklut í fer- oyska samfelagnum. Tey, ið skilja hetta og tískil verða fer fyri at sleppa danska skúlanum sum fyrimynd, skuldu ikki fingið trupulleikar. Ser- stakliga ikki tey, ið leggja seg eftir føroyskum og stuðla royndunum at skapa feroyskar útbúgv- ingar. Verri er við teim um, ið eru so fastgrógvin í hástóra harrahugburði- num við myndini av sær sjálvum við eini sivilisato- riskari missión millum ómentað innfedd. — >Her lades alt håb ude.« Av fyrisitingini verður kravd ein umlegging av umsitingarligum vanum. At litið verður sær sjálv- um og fakbólkunum — ella lærugreinafelogum — meira til, heldur enn at spyrja um lov í Keyp- mannahavn, hverja ferð okkurt ivamál stingur seg upp. Av politikarunum verð- ur kravt, at teir fara at hugsa útbúgvingarpolit- iskt. At teir ásanna, at Feroyar eru sjálvsteðugt samfelag, ið krevur ser- staka útbúgving, og at tað ikki er nóg mikið at SD