hósdagur 31. mai 1990síða 18

á Or Su una fyri. at henda leKNnoIiogI er komin so langt; men em rundin er órvað at orku prisurin er heilt ødrvisi. Ein tur av bensin kostar tvær til tríggjar ferðir so nógv Í Vestur Týskalandi ella Frankaríki sum í USA, og uppaftur meiri kostar hann í Japan. Hetta er ein spurn ingur um avgjøld Orkusparing slepst tó neyvan undan. Við at nýta aðrar orkukeldur og effek- tivisera kundi Vesturheim- urin éivad minka nógv um framleiðslu sina av koltvi- iltu uttan at rationera orkunýtsluna. Men hvat hendir í menningarlond- unum? Teirra orkunýtsla er ógvæliga lítil. Ein fimting- ur av heimsins fólki nýtir meiri enn tveir tridingar av IK Td r ferðir tað non er I dag. sjálvt um íðnaðarlond ni minka sína framleiðslu av koltviiltu niður í helvt Umhvørvispolitikkur Vid hesum eru vit komin til kjarnan i målinum. Helst er ov seint heilt at sleppa undan veðurlagsbroyting- um; men skulu tær haldast innan tolulig mørk, er neyð- ugt við tiltøkum nú. Hesi tillók mugu gerast við millumtjóða avtalum, og tann, sum hevur fylgt við í útlendskum fjølmiðlum, hevur lagt til merkis, at hesin spurningur nú er mill- um teir mest umrøddu i millumlanda politikki. Hetta er hent aftan á, at Brundtland frágreiðingin um menning og umhvørvi kom, og umhvørvisfund- . . - t náahlaðð bý 101 RIGA Gu) ) søslialurin 5 tyri yðar KU > Bergen, v | « ut Vakstrarhi t størsti umhvør 5 ( nádd MD á Jamstundis vísti hann tó eisini, at stór Vestur Euro londini vilja hava Osemja DCISKU tuiltøk tvíiltuframleiðslu. sum avmarka KO! meðan USA og fleiri av menning arlondunum vilja hava betri kanningargrundarlag, áðr- enn tiltøk verða sett í verk Fann, sum hevur tímað at tugt seg gjøgnum henda lestur, undrast kanska á, hvat alt hetta hevur við okkum at gera. Gamani at veðurlagsbroytingarnar fara at raka okkum eins og øll onnur lond; men hvønn møguleika hava vit at hava nakra ávirkan á tiltøk at fyribyrgja teimum? Hetta er eitt greitt sjónarmið, og sjálvur haldi eg eisini, at meiri kundi verið gjørt frå politiskari síðu og frá Landsumsitingini at sam- skipa arbeiði viðvíkjandi okkara egna umhvørvi; men tað tykist sum, at føroyskir politikarar síggja altjóða umhvervisarbeiði sum eina rd h tr verout um hvussu otta Landsstýrið ella Logungið sambært fjølmidlunum taka lut á millumlanda umhvørv isfundum Hetta er í mínum huga bert at gleðast um, ú eg h hi, at vit eins og onnur lond hava skyldu at royni at fyribyrgja miðvísu oyði leggingi av náttúruni á hes um knøtti. Fortreytin fyri tí er tó, at hesir spurningar verða umrøddir, og eg haldi, at føroysku fjølmidl- arnir kundu gjørt meiri fyri at fingið eitt meiri fjøltáttað orðaskifti um umhvørvis- mål. mt I pferer T THE NORTH ATLANTIC LINK J. Broncksgøta 25 > Box370 + FR 110 Tórshavn rr Nr. 81 — 30. mai 1990 EF krevur nu fisk fyri toll EF fer ikki uttan vidari at ganga ynskjunum hjå før- oyingum um eina frihand- ilsavtalu å møti. Vilja vit sleppa undan tolli å teim- um meira góðskaðu fiska- vørunum vit selja EF, so skal EF hava fiskirættindi i Føroyum afturfyri. Og hetta kann so slettis ikki koma uppá tal. Føroyska embætis- mannanevndin hevði sínar fyrstu veruliga samráðing- ar við EF í vikuni. Síðani føroyskir mynd- ugleikar hava sett ynski fram um eina frihandils- avtalu hava partarnir hava høvi at leggja ynski sini fram, og til nå nyliga så tað ikki so galið út fyri okkum at dóma eftir út- talilsunum hjá løgmanni. Men nú tá so endaliga útkastið til eina avtalu kom frá EF fekk pípan eitt heilt annað ljóð. Nú krevur EF at fáa fiski- rættindi frå føroyingum afturfyri at lata okkum fáa fult tollfrælsi fyri allar fiskavørur. Vid hesum upplegginum og okkara egna uppleggi fór so føroyska nevndin til Bruxelles í vikuni. Aftaná hetta fyrsta samráðingar- umfarið hevði útvarpið samrødu við Árna Olafson, sum arbeiðir í danska uttanríkismála- ráðnum sum serkønur í føroyskum vidurskiftum. Arni Olafson sigur vid útvarpið, at samráðingar nar hava hepnast betur, enn teir høvdu roknad við Utspælið frá EF sá ikki lysuligt út, men aftaná fundir í tveir dagar, har EF-umboð hava greitt frá sínum sjónarmiðum, kann sigast, at teir eru til at vika segdi Årni Olafson vid utvarpid tysdagin. Føroyar kunnu eftir øllum at døma fåa fult tollfrælsi fyri tær vørur, sum koma undir núverandi avtalu men ikki fyri nyggjar fiskavørur tvæs fryst fløk, royktan laks og sil o.a. Her er talan um tær nógv tlvirkaðu vørurnar undir grein 16. Føroyingar kunnu hvorki búskaparliga ella politiskt :60taka eina avtalu, sum ikki gevur okkum fríðari ræsur á hesum gkinum. Árni Olafson sigur víðari við útvarpið, at vit kunnu ikki fáa alt, vit mugu eisini lata fyri tað vit fáa og her kemur so kravið um fiskirættindi inn í myndina. Grønland hevur fingið eina fríhand- ilsavtalu við EF, men afturfyri sleppa EF-skip at fiska í grønlendskum sjógvi. -Vit kunnu íkki rokna við at fáa nakað ókeypis og EF hevur stóran áhuga fyri fiskirættindum sigur Ami Olafson, sum vísir á, at hann tó ikki sær heilt so svart uppá eitt úrslit nú, sum undan samráðing- unum. Sambart Degi og Viku tyskvøldid skal bretski leidarin hjå EF i sam- rådingunum Shumas hava sagt, at tað helst fer at bera til at hittast onkunstaðni millum teirra og okkara upplegg. Um ein fríhandilsavtalu, sum vit fegin síggja hana, ikki gerst veruleiki, so ætlar okkara sendinevnd sam- bart Degi og Viku, at royna at fáa okkurt annað slag av tollskipan enn tað, sum EF skjýtur upp. Talan er um eina skipan, har eitt samlað loft verður lagt á útflutning okkara, so vit sjálvir gera av, hvat slag av verum vit flyta út til EF innanfyri tollkvoturnar. Tað næsta samráðing- arumfarið verður í Keyp- mannhavn 20. og 21. juni, síðani í Bruxelles 5. og 6. juli og tað farið h septembc semasta um- Føroyum i NU er at spenna BELTINI