leygardagur 1. mars 2003síða 15

Nr. 42 • leygardagur • 1. mars 2003 • 77. árgangur • www.sosialurin.fo Vinnur VB útidystin í Klaksvík, er ilt at síggja, at tær á nakran hátt kunnu tveita meistaraheitið burtur KVINNUHONDBÓLTUR Jákup Mørk Endaspælið hjá kvinnum er nú um at koma í helvt, og tað er helst eingin loyna, at sum støðan er í løtuni, so eru VB stórfavorittar at vinna FM. Og tað er ikki bara grundað á stigatalv- una. Spælið hjá oddaliðnum hevur fyri tað allar mesta verið sera sannførandi í endaspælinum. Tær hava longu vissað sær heitið sum steypavinnarar, og ikki minst, so hava tær eisini ta á pappírinum lættastu dyst- arskránna eftir. Í veruleikanum kann sig- ast – hóast allir dystir sjálv- andi eru opnir – at FM- heitið kann blíva mest sum avgjørt, um VB fær øll stigini við sær, nú tær vitja í Klaksvík. Gera tær tað, so eru tær fýra stig framman fyri VÍF, og so skal VB í minsta lagi tapa tveir dystir, samstundis sum VÍF vinnur allar sínar dystir. Og tað er illa hugsandi, at VB – um so verður – fer at tveita nógv stig burtur. Eftirverandi dystarskráin sigur, at VB seinnu helvt av grundspælinum bert hevur tveir útidystir. Nevnliga í Vestmanna og í Runavík. Øll hini liðini hevur VB hitt á útivølli, og er tí talan um heimadystir, har VB í ár hevur sýnst mest sum ótakiligt. Tí er einki at ivast í, at VB fer at leggja nógvu orku í dystin sunnudagin. Hinvegin er tað eisini av alstórum týdningi hjá Stjørnuni, at tær fáa nakað burturúr. Stríðið um triðja plássið er ógvuliga hart í løtuni, og tí er hvørt ein- stakt stig avgerandi í so máta. StÍF og Kyndil kappast Tveir aðrir dystir verða eisini leiktir í kvinnudeild- ini um vikuskiftið. Mest spennandi av hesum er kanska tann í Havn, har StÍF kemur á vitjan hjá Neistanum. Á pappírinum er hetta í øllum førum ein dystur, sum StÍF ikki hevur ráð at tapa, um tær skulu halda fast í bronsudystin- um. Neistin hevur ikki staðið seg nakað serligt í ár – og als ikki í endaspælin- um – men hinvegin hava tær til tíðir gjørt ein vørr, so heilt avskrivast skulu tær í øllum førum ikki. Tað skal Tjaldur neyvan heldur, hóast heldur ikki tær hava havt nakra serliga úrtøku í ár. Enn er tó ein lítil møguleiki at bjarga sessinum í deildini, men so skal talan eisini gerast um sigur, tá Kyndil vitjar. Kyndil skifti venjara fyri hálvari aðru viku síðani, og so er spurnigurin, hvørja ávirkan hetta hevur havt á liðið. Einki er at ivast í, at leikara fyri leikara er Kynd- il væl og virðiliga sterkari enn Tjaldur, men royndirna siga tó, at tað ikki altíð er hetta, sum er avgerandi. Kollektivið skal eisini rigga, og tað verður kanska týdningarmesta uppgávan hjá nýggja Kyndils-venjar- um hesar seinastu dystirnar av kappingarárinum. VB kann staðfesta oddasessin Flogbóltsstøður Meistaradeild, kvinnur v t +/- d v - t sett sett sett stig 1 ÍF 17 14 - 3 46 20 26 20 2 Mjølnir 17 13 - 4 45 17 28 19 3 TB 17 13 - 4 44 15 29 18 4 Dráttur 17 7 - 10 26 38 -12 9 5 Fleyr 17 3 - 14 13 44 -31 5 6 KÍF 17 1 - 16 8 48 -40 1 Meistaradeild, menn v t +/- d v - t sett sett sett stig 1 ÍF 14 12 - 2 38 8 30 16 2 SÍ 14 8 - 6 26 21 5 13 3 Mjølnir 14 8 - 6 27 23 4 11 4 Fram 13 6 - 7 22 23 -1 8 5 Fleyr 13 0 - 13 1 39 -38 0 Hondbóltsstøður 1. Deild kvinnur vunnin tapt mál- dystir v - j - t mál mál munur stig 1 VB 5 5 - 0 - 0 448 359 89 19 2 VÍF 6 4 - 1 - 1 416 342 74 17 3 Stjørnan 5 1 - 1 - 3 367 371 -4 11 4 Kyndil 5 2 - 1 - 2 416 423 -7 11 5 StÍF 4 1 - 1 - 2 374 402 -28 9 6 Neistin 5 1 - 0 - 4 332 367 -35 7 7 Tjaldur 4 1 - 0 - 3 317 406 -89 3 1. Deild menn vunnin tapt mál- dystir v - j - t mál mál munur stig 1 VÍF 5 4 - 0 - 1 530 432 98 17 2 StÍF 4 2 - 2 - 0 454 394 60 15 3 Neistin 4 1 - 1 - 2 447 428 19 12 4 Kyndil 4 1 - 2 - 1 427 427 0 10 5 KÍF 5 1 - 2 - 2 440 471 -31 9 6 H71 5 3 - 0 - 2 436 489 -53 9 7 Tjaldur 5 0 - 1 - 4 421 514 -93 4 Máltindarnir Kvinnur Daiva Tuomaite VB 136 (29) Asta Petrauskiene StÍF 126 (39) Lotte Sørensen Kyndil 122 (63) Danijela Ercevic Stjørnan 121 (34) Sóley Mikkelsen VÍF 118 (41) Reda Kurkauskiene VB 112 (17) Simona Dziugyte Neistin 112 (36) Milica Ergic Tjaldur 102 (20) Lenka Ribaric Tjaldur 85 (24) Natasja Stamenkovic Stjørnan 84 (5) Alina Olaru StÍF 76 (8) Nicoleta Radu VÍF 74 (1) Jacklin Durhuus VÍF 72 (6) Ileana Manolescu Kyndil 63 (9) Laila Jespersen VB 60 Menn Dragisa Stojovic Tjaldur 151 (17) Damir Oros KÍF 137 (26) Sveinur Justinussen StÍF 117 (19) Halgir D. Olesen H71 111 (2) Áki Olsen VÍF 97 (7) Jacob Jónsson Kyndil 95 (7) Morgan Knezevic Neistin 90 (21) Ingi Olsen VÍF 89 (20) Áki Mørk Neistin 83 (25) John Zachariasen VÍF 80 Costin Dumitrescu StÍF 72 (14) Niels Viggo Niclassen H71 70 Finnur Hansson Kyndil 68 (10) Hans Áki Dal-Christiansen Kyndil 67 (22) Petur Martin Poulsen KÍF 66 Enn er langt eftir á mál, men vinnur VB dystin í Klaksví, hava tær í øllum førum tikið eitt risafet mótvegis FM-heitinum 29 28 Nr. 42 - 1. mars 2003 Ikki bara føroyingar gleða seg til skattalætta. Danska pressan hevur í sein- astuni viðgjørt spurningin um skattalætta nógv, og høvuðsyvir- skriftin er nú, at stríð er millum donsku stjórnarflokkarnar Venstre og Konservative um skattalætta: Hvussu stórur skal hann vera, nær skal hann fremj- ast, hvør skal hava ágóðan, hvussu skal hann fíggjast. (Helst eisini, hvør skal hava heiðurin fyri hann!) Men semja er mill- um eygleiðarar um, at skatta- lættin er á veg. Gallup hevur gjørt kanning, hvat danir halda. Gallup koyrir danir í tríggjar næstan javnt stórar bólkar: Ein, sum vil hava tað almenna at veita meira vælferð, eisini hóast tað merkir hægri skattir. Ein, sum vil lækka skattin, eisini hóast tað merkir minni vælferð. Og ein, sum vil hava skattin at lækka, og eisini vil hava meira vælferð. Hetta ger støðuna trupla hjá politikarum, sum lurta eftir veljarunum: Meiriluti er fyri at lækka skattin, og meiriluti er fyri fleiri almennum útreiðslum. Fleiri orsøkir kunnu vera fyri at geva skattalætta: At broyta umfordeilingina, at økja virk- semið, at økja arbeiðsútboðið, ella bara hugsjónarligar orsøkir. Umfordeilingin frá ríkum til fátæk kann økjast við at geva skattalætta til láginntøkur. Skattalætti til háinntøkur virkar sjálvandi øvugt og minkar um- fordeilingina. Vil man hava samfelagshjólini at mala skjótari, kann skattalætti virka við at geva fólki meira pening at brúka. Hetta virkar serliga tá tíðirnar er ringar. Og tá vil skattalætti til láginntøkur virka best, tí hjá láginntøkum fer størri partur av einum skatta- lætta til størri nýtslu. Er endamálið við einum skattalætta at økja arbeiðsút- boðið er ikki líka einfalt. Tað er m.a. marginalskatturin, t.e. skatturin av seinast vunnu krón- uni, sum ávirkar, hvussu nógv fólk arbeiða. Men venda vit aftur til meiningarkanningar, so hevur ein nýggj kanning, sum verður kunngjørd í dag, víst, at tá veljast skal millum meira í løn, meira frítíð ella meira til pensjónsuppsparing, vil helvtin av dønum hava meira frítíð, og minni enn triði hvør vil hava meira í løn. Tað gevur ábending um, at ikki øll fara at arbeiða meira, um skatturin lækkar, men nøkur kanska tvørturímóti fara arbeiða minni, tí meira er eftir av bruttolønini, og harvið skulu færri tímar til at forvinna tað sama. Og so er ikki vist, at avleiðingin verður tað, sum ætlanin var. Ideologisk argument fyri skattalætta ganga ofta út uppá, at pengarnir hoyra heima í lummanum hjá fólki, sum hava forvunnið teir, og meira polemiskt, at fólk vita best sjálvi, hvussu pengarnir skulu brúkast. Skulu vit venda aftur til stríðið millum Venstre og Kon- servative um skattalættan, eiga vit kanska at byrja við sam- gonguskjalinum. Venstre lovaði undan seinasta vali skattestop, sum merkir, at eingin skattaáset- ing skuldi hækka í prosentum ella krónum. Konservative lov- aðu skattalætta. Endin var, at samgonguskjalið ásetti skatte- stop beinanvegin, og skattalætta seinni, um ráð vóru. Og harvið byrjaði stríðið, kann man siga. Konservative hava teir fimtan mánaðirnar henda stjórnin hevur sitið, fýra ferðir megnað at fáa skattalættar á dagsskrá í miðlunum við ymiskum rættiliga ítøkiligum uppskotum um, hvussu ein skattalætti kann fremjast og fíggjast. Fyrst vildu teir minka barnastyrkin í stigum og samstundis lækka skattin, so- leiðis at tað ikki rakti barna- familjurnar ov hart. Venstre hevði lovað at væl- ferðarsamfelagið skuldi verjast, vildi halda hetta vallyfti, og segði nei til uppskotið hjá Konservative. Síðani var ætlanin hjá Kon- servative at rokna sokallaðar dynamiskar effektir inn og fíggja ein skattalætta við at fólk væntandi fingu hug at arbeiða meira og fóru at brúka meira pening orsakað av skattalættanum. Hesum sjónarmiði talaði Fogh Rasmussen sjálvur fyri fyri tólv árum síðani, tá hann var skatta- ministari. Men nú segði Fogh, at pengarnir skuldu vera í kassan- um, áðrenn teir skuldu latast sum skattalætti, so hann trýr ikki longur uppá Breckmannomics. Seinni vildu Konservative fremja generellar og málrættaðar sparingar í almenna sektorinum. Generellar sparingar ganga út uppá, at útreiðslurnar til fyri- siting vaksa minni enn lønar- og prísvøksturin, men hesar verða longu framdar og brúktar fyri javnt og samt at økja produk- tivitetin í almenna sektorinum.. Og Venstre svaraði um mál rættaðar, at teir vildu hava ávíst sparingarnar fyrst. Og kanska var tað tað, sum í síðstu viku fekk Konservative at vilja minka vøksturin í sosialum veitingum og samstundis geva skattalætta. Teir vístu á, at upp- hæddirnar, sum fólk fáa í sosialum veitingum hava vaksið skjótari enn lønin hjá teimum sum forvinna minst. Argumentið fyri skattalættanum var so, at tað ikki so væl munar at arbeiða í staðin fyri at vera arbeiðsleysur. Orsøkin til hesa gongd er, at sosialu veitingarnar verða dag- førdar ájavnt við vøksturin í miðal lønum. At sosialar veitingar vaksa skjótari enn lønin hjá teimum lægstløntu má tí merkja, at ójavnin í lønum er vaksin. Tað hevur forrestin eingin víst á enn! Hetta vísir eitt áhugavert fyribrigdi, sum kann kallast eitt incitaments-paradoks. Ofta verður sagt at størri spjaðing í lønunum økir hugin at stremba eftir at forvinna meira, t.d. at fáa sær útbúgving. Men sum er merkir hetta í staðin, at hjá arbeiðsleysum munar minni at søkja arbeiði. Stríð um skattalætta TELDUBRÆVIÐ Frá: Flóvin Eidesgaard, Keypmannahavn, flovin@math.ku.dk Til: turid@sosialurin.fo Evni: Vikuskifti Niels Arge Galán, gittarspælari í bólkinum 200 Kemur tú úr einum heimi við ljóðføri? – Ja. Vit hava altíð havt ein kassagittar og seinni eitt klaver, sjálvt um ongin ordiliga spældi seriøst upp á tey. Eg gekk til klaver sum ungur. Men so, tá ið pápi mín hevði fingið ein nýggjan gittar úr Spania, sum skuldi vera lítil (gittarin), men ikki var tað, og beiggi mín var ov lítil at spæla uppá hann, tók eg gittaran til mín og havi ikki slept honum síðan. Klaverið fór, sum vera man, í ommu sína. Spælir tú nakað ljóðføri? – Gittar og mandolin og munn- harpu. Syngur tú undir brúsuni? – Onkuntíð – sum oftast »My Way«, sum Elvis sang hann. Hvat hevur tónleikur at siga fyri teg? – Tónleikur hevur sjálvandi nógv at siga. Hann fyllir nógv í ger- andisdegnum hjá mær. Hvussu nógvar fløgur/plátur/ bond eigur tú? – 400-500 alt íroknað. Hvat er tín yndisfløga? – Ongin serstøk, so eg má nevna nakrar: Neil Young: Tonight's the Night (faktiskt allar (næstan) hjá Neil). Ry Cooder: Into the Purple Valley. Led Zeppelin: BBC Sessions. Hvør sangur skuldi ongantíð verið skrivaður? – »Har er bert hin eini«. Sí niðanfyri hví. Hvør tónleikur fær teg í ringt lag? – Sangurin »Har er bert hin eini«, har frelstir føroyingar glaðir tralla um, hvussu øll, ið ikki eru kristin, skulu kolast upp í helviti í allar ævir, tá ið dómadagur kemur... »Milliónir skulu glatast, tra la la la la laa...« Hvat er tann pínligasta plátan, sum tú eigur? – Suff. Mær dámar ikki at særa fólk, so eg nevni hana ikki her. Viðmerkjast kann, at hon ikki stendur frammi. Hon er úr Klaksvík. Tað er ein kvinna, ið syngur. Hon liggur í tí til høvið upprættaða fløgukøstinum, har pínligar fløgur liggja. Hesar havi eg aloftast ikki keypt, men fingið í sambandi við plátufelags- arbeiði. Hvørja fløgu hevði tú ikki viljað átt, um tú so fekst pengar afturfyri? – Onga. Og um eg fekk eina slíka, endaði hon bara í køstin- um, so eg eri garderaður. Hvønn sang hevði tú valt, um tú skuldi sungið karaoke? – Helst okkurt hjá Elvis. Hvat er tann besti tónleikurin til eitt hugnaligt kvøld? – Bob Dylan kanska ella onkra stilla hjá Neilinum. Hvønn tónleik vilt tú helst hoyra sunnumorgun? – Fløguna »Tonight's the Night« hjá Neil Young. Hvør sangur kann fáa teg út á dansigólvið? – Ongin sangur. Hvat er tann fyrsti sangurin, sum tú minnist teg dáma? – »One Way Ticket« hjá einum diskoorkestri, sum vistnokk æt Eruption. Nokkso Boney M líkt. Tað var á spolabandi. Tá var eg fimm ár. Eisini ein sangur sum æt »Down by the River«. Minnist ikki, hvør spældi hann. Babbasa tónleikur. Hvønn sang ert tú fegnast um at hava verið við til at gjørt ella spælt inn? – Tað fer nokk at vera »Country- krist« við Mold. Annars eri eg sera glaður fyri 200%. Hvør sangur skal spælast til tína jarðarferð? – »Man with a Harmonica« (spaghetti western-tónleikur). Men familjan hjá mær skuldi nokk funnið upp á okkurt annað... Hvat er tann besta konsertin, sum tú hevur verið til? – Neil Young, Roskilde í fjør. Hann bestemmar bara... Spældi 1 1/2 tíma ov leingi. Hvønn tónleikara hevði tú viljað hitt? – Neil Young aftur, men eg veit ikki, hvat eg skuldi sagt við hann. Eg haldi eg hevði bjóðað honum til Føroyar at gera plátu og at spæla grottukonsert. C M Y K 28