hósdagur 19. juli 1990síða 13

= SRA FREGE EÐUR SR SO Fu i Nr. 111 — 19. juli 1990 tíðindablaðið => við uppskoti, sum beinleiðis viðvíkur sáttmálaviðurskifti hjá fiskimonnum, uttan so mikið sum at spyrja seg fyri hjá avvarðandi feløgum. 2. Her er hon farin í holt við eitt eki, sum hon eftir øllum at dema hevur sera avmark- aðan kunnleika til, og úrslitið er eisini har eftir. Vit skulu lýsa við einum dømi, hvussu vit skilja hetta uppskotið. Fyri at gera tað lættari nýta vit ein trolara undir 1400 hk, sum veiðir upsa. Upsaprísurin er í letuni kr. 4,90. Manningin fær av hesum 27% ella kr. 1,32. Rakstrarstudningurin er 62 oy/kg. Ætlanin er nú, at hesi 62 oy/kg frá 1. januar skulu leggjast afturat prísin- um uppá kr. 4,90, so samlaði prísurin verður kr. 5,52. Men nú skulu fiskimenn fáa 132 oy/kg av kr. 5,52 ístaðin fyri av kr. 4,90. T.v.s. prosent- parturin hjá fiskimonnum skal úr 27 niður í 23,9. Hetta kann sjálvsagt vera »rætt«, soleingi lutfallið mill- um pris og studning verður tað sama. Tað verður tað sjálvsagt ikki. Kemur prísur- in at hækka, kemur studning- urin eisini at lækka, og úrslit- ið verður sjálvsagt, at úrslit- ið verður ein verri sáttmáli hjá fiskimonnum. Eitt annað er tað, at taka vit onnur fiskasløg og aðrar støddir av skipum, fåa vit vid eini slik- ari umrokning eins nógv ym- isk prosent sum tað eru fiska- sleg og vit fáa ymisk prosent fyri trolarar omanfyri og niðanfyri 1400 hk. Tað skal her verða boðað frá, at stjórnin í Feroya Fiskimannafelag hevur í dag samtykt, at vit fara undir ongum umsteðum til nakrar samráðingar, sum koma at merkja lægri manningarpro- sent. Tað eru fleiri onnur ivamál í hesum uppskoti. Sum tað skilst á uppskotinum um prísískoyti, verður bert talan um eitt prísískoyti. Tað letur seg heldur ikki gera, um landsstýrið vil varðveita steðuna hjá ymsum pertum av fiskimonnum. Taka vit t.d. tosk, fær reiðarin á trol- ara 9 oy/kg, meðan á línubáti fær manningin kr. 1,10 pr. kg. og reiðarin 62 oy/kg, með- an manningin á línuskipi framvegis fær kr. 1,10 og reiðarin kr. 1,00 pr. kg. So at gera hetta til eitt prísískoyti ber ikki til uttan so, at onkur verður fyri álvarsligum van- býti. Hitt ivamálið er, at í hesi lóg er bert heimild at lata studning til ráfisk. Men í ver- andi skipan verður eisini lat- ið til aðrar veiðibólkar, og eru teir saltfiskalinuskip, nóta- skip, svartkalvaskip og svartkjaftatrolarar. = Hetta fellur alt burtur, um lógin verður samtykt í verandi líki. Men alt hetta vísir bert, hvussu vánaligt fyrireiking- ararbeiði hesar hava fingið. lógir Løgtingslåg um iskoyti til fiskavirkir Henda samgongan hevur ofta ført fram, at tað er marknaðarbúskap, sum hon strembar eftir. Flestu upp- skotini beinleiðis mótvirka hesa gongd, og júst hetta uppskot er eitt gott dømi um hetta. Her verður skotið upp, at lata studnig til ymsar fram- leiðslur hjá flakavirkjum. So- leiðis verður skotið upp, at „fyri feskan fisk« verður veittur lægsta ískoyti. Hægri ískoyti verður latið til 5 lbs framleiðslur og hægst til meira virkaðar ver- ur enn 5 lbs. Nú rokna vit við, at við frælsum búskapi munnu virkini fara at finna útav sjálvi, hvat ið loysir seg at framleiða. Og tey munnu fara at leggja dent á tær framleiðslur, sum geva mest til bæði virkir og skip/mann- ingar. Nú hava virkini og fiska- selan funnið útav, at pening- ur er í framleiðslu av feskum fløkum. Hetta gevur mun- andi meira til skip/manning og virkir enn vanliga flaka- framleiðslan. Og sleppa vit undan tí hega tollinum til EF á feskari veru, verður talan um, at henda framleiðsla fer at geva enn meira. Hinvegin hava vit fyri fleiri árum síðan fingið at vita frá fiskasøluni, at 5 Ibs er ein av- oldað vera, og úrtekan av henni er eisini lág uppá seg Annars eru meguleikarnir fyri at sleppa av við 5 Ibs við árunum vorðnir minni. Hóast hetta skjýtur lands- stýrið nú upp at stuðla 5 Ibs í mun til feska fran.leiðslu!! Fesk framleiðsla kann megu- liga sleppa okkum undan studningstervi, og ístaðin skulu vit fáa eina nýggja studningsframleiðslu á virkj- unum, sum við garanti fer at geva fiskimonnum lægri prís. Um grundgevingin er at skapa meiri arbeiði á virkj- unum kann hetta lýsast við muninum millum toskablokk og 5 lbs. Í letuni gevur blokk- ur til virkir og skip/manning umleið kr. 1,70 meira enn 5 lbs gevur. Hetta merkir, at 5 lbs framleiðslan skal stuðlast við hesum kr. 1,70 pr. kg. rá- fisk, áðrenn tað loysir seg eins væl at framleiða 5 lbs sum blokk. Men ekta arbeiðs- lenin av hesi frmaleiðslu er uml. 50 oy/kg. Hesin munur fer í komandi prísskeið at minka nakað væl, men vit kunnu í hvussu er siga, at ætlaða skipanin er burtur- blakaðir peningar, og kann bert spenna bein fyri fram- leiðslum, sum av sær sjálvum kunnu geva munandi meira. Vit halda okkum eisini her kunna siga fyri vist, at sam- gongan heldur ikki í hesum máli hevur gjert sær tann minsta ómak fyri ct kanna avleiðingarnar av sínum upp- skotum. Um hetta uppskot er til gagn fyri nakran, kann tað vera fyri virkini einsa- mell, men vónandi er tað ikki privatvinnulig áhugamál, sum liggja aftanfyri hesum hepisleysa uppskoti!!! skornan minni og Nidurstøda Tad er heilt greitt, at hesi uppskot loysa ongan trupul- leika hjå fiskivinnuni. Hin vegin er tað eins greitt, at fiskimenn verða verri fyri, sum vit hava víst á. At áhugamálini hjá fiskimonn- um hava eina heilt lága pri- oritering sæst eisini av tí, at dagstudningurin er als ikki við í framlegdu uppskotun- um, hóast hetta er ein so greið skipan, at tað er lætt- asta sak av verðini at gera uppskot, sum er grundað á verandi skipan. Við tí, sum vit annars hava sæð, munnu fiskimenn neyvan hava gott í væntu í hesum máli heldur Alternativ Vit trúgva einki uppá, at tað skal vera meguligt at loysa trupulleikarnar hjá fiskivinn- uni við at halda vinnuna utt- anfyri alla ávirkan, og við at kroysta »loysnir« niður yvir hana, sum hon ikki vil vita av. Vit hava sjálvir í brævi dagsett 16. mars 1990 latið landsstýrinum eitt alterna- tivt uppskot og er tað soljóð- andi: 1. Hildið verður áfram við verandi skipan at áseta av- rokningarprísir. Sum kunn- ugt er henda skipan júst nú broytt grundleggjandi, soleiðis at nú avgera markn- aðarkreftirnar, hvat virkini skulu gjalda fyri fiskin. Aður fingu virkini innroknað allar teirra útreiðslur uttan mun til marknaðarprís. Hetta fáa tey ikki longur. Í staðin fáa tey tillutað 50% av prís- hækkingum, og av hesum parti skulu virkini gjalda ekt- ar útreiðslur. Henda nýhugs- an skuldi verið fult út í tráð við ætlanunum hjá samgong- uni um at lata marknaðar- kreftirnar fáa sterri ávirkan. feskum verða hildin uttanfyri sovæl pris- áseting sum ráverubýti. Sum kunnugt liggur príslegan á frystum fiskaverum í eina sera »trygga« legu, og rokn- að verður ikki við, at hesar framleiðslur í bræði fara at geva munandi hægri ráveru- prísir. Tí er tað eisini sera av- markað hvussu stór kapping 2. Framleiðsla av fiskaverum eigur at ' Á kann vera um ravøruprisir nar grundad å hesar fram- leidslur Hinvegin eru heilt aðrir meguleikar við teirri fesku framleiðsluni, serliga tá um EF tollurin verður avtikin ella minkaður fyri hesar ver- ur. Hetta er eitt eki, har tað ber væl til at hava kapping. Eisiin ber illa til at hava pris- áseting grundaða á feska framleiðslu, tí steðan á hes- um eki broytist dag fyri dag bæði hvat viðvíkur prísum og negdum, sum meguligt er at selja. Hetta er eisini ein einfeld framleiðsla, har nýggjar kreftir kunnu sleppa framat. Men treytin fyri heilt fría kapping á hesum eki er tann, at feska framleiðslan verður hildin uttan fyri rá- verubýtið. Gera vit tað fáa vit eisini beinanvegin fría kapping í seluliðnum, og vil tað uttan iva verða eitt stórt framstig. 3. Ráfiska- ella studnings- nevndin eigur at áseta pris- ískoyti eftir ávísum reglum sum t.d.: a. Avrokningarprísur og pris- ískoyti verða sett fyri eitt ásett tíðarskeið. Hetta kundi meguliga verið styttri enn verandi avreiðingarskeið uppá 4 mánaðar, ella t.d. 2 mánaðar. b. Prísískoytið eigur í upp- hædd pr. kg. at vera avmark- að í mun til prísin, sum virk- ini gjalda fyri tey ymsu fiska- sløgini. Har prísískoytið í løt- uni er ov lágt í mun til av- rokningarprísin eigur prisi- skoytið at lækka so mikið líð- adni, at virkini fáa hevi til at laga seg til hetta c. Prísískovtið eigur ikki bert veiðuliðið Antin eigur allur studningur at verða lagt 1 in at verda lagdur i sølu- og virkisliðið, ella eigur tað at verða lagt til tey ymsu liðini í mun til partin av marknaðarprísinum, sum tann liggur eftir hjá teimum ymsu liðunum. Tað kann ikki vera rimiligt, at tå skip/fiskimenn fáa útgoldið frá virkjunum so lítið sum niður til 30% av marknaðarprísinum, at 100% av studninginum skal liggja í veiðuliðnum. d. Undir ellum umsteðum mugu fiskimenn fáa ein pris útgoldnan, so teir fáa allan sín part saman við avrokn- ingini. Tað sæst ikki av upp- ritinu, um hetta er ætlanin Men her kunnu vit bert vísa til samgonguskjalið, sum sig- ur, at fiskimenn skulu hava sín ágóða í einum Men við hesum uppskoti fáa vit hesar fyrimunir: a. Tað verða marknaðarkreft- irnar, sum avgera bæði prísin hjá fiskimonnum og úrtek- una hjá flakavirkjunum b. Fiskimenn verða framveg is tryggjaðir ein minstapris á hædd við tann, sum er gald- andi í dag. Men veksturin í prísinum fer tá fremst at kapping c. Feløgini í fiskivinnuni koma framvegis at vera vid i teimum avgerðum, sum hó ast alt framvegis skulu tak- ast. fyrst og koma frá fríari Skattafrádráttur Í sama brævinum vístu vit á, at vit í uppritinum saknaðu uppskot ur kattafrådråt hjá fiskimonnum. Vit hav fleiri ferðir ver okk til landsstýrið he og fyri skattafrádrátti fyri fiski og sjómenn. M.a. hava vit víst á, at hesir bólkar hava stórar eykautreidslur bert fyri at hava samband við heimini. Vit hava eisini víst á. at bæði Noreg og Island hava skipanir á hesum eki Vit fingu eisini tann 22 1989 bræv frá landsstýrinum, har sagt varð, at »landsstyrid fer at taka hendan spurning vid i samladu viðgerðini av fiski- vinnuni …« Ut frå hesum hava vit loyvt okkum at rokna við, at landsstýrið í hvussu er fór at viðgera málið. Men enn hava vit einki frætt frá landsstýr- inum, og hetta mál er heldur september ikki við í teimum uppskotum, sum liggja á borðinum Vit halda okkum í hvussu er hava krav uppá eitt svar tá vit hava fingið lyfti um, at landsstýrið fór at viðgera spurningin Vit vóna, at landsstýri og legting fara at taka hesi sjón armið til eftirtektar, so vit fáa eina „viðgerð“ í orðsins hesum týdningarmiklu málum sanna týdningi av Við heilsan Feroya Fiskimannafelag Óli Jacobsen tróðrarbáturin — menn bíða eftir — | .- ER JÁ BE Fyrsti bå turin verður latin í nove Teknisk lysing: 10,25 m 3,35 m 0,80 m Vekt v/ motori o.u. 3000 kg * Motorstodd — 100-300 HK 20 knop * Longd Breidd Stingur pe MEG ber. Pf. MARINPLAST, 180 Kaldbak, tlf. 14025