mikudagur 5. mars 2003síða 5

8 Nr. 44 - 5. mars 2003 Nr. 44 - 5. mars 2003 9 Avleiðingin sum hvarv Nakað fyri jól kravdi Løgmaður, at ALS skipanin varð broytt beinanvegin, annars fór tað at fáa avleið- ingar fyri Bjarna Djurholm, landsstýr- ismann og kanska fyri hann sjálvan eis- ini. Men onki hendi, og avleiðingar fekk tað heldur ongar ALS Áki Bertholdsen – Tað kann ikki góðtakast, at Føroya Løgmaður ber seg soleiðis at. Á aðalfundinum í Starvs- mannafelagnum seinasta leygardag fanst Gunnleivur Dalsgarð, formaður, hvass- liga at løgmanni. Hann minti á tað, sum var hent beint fyri jól í sambandi við ALS skipanina. – Tá spældi løgmaður hart út og kravdi broytingar í ALS skipanini alt fyri eitt. Í umsitingini vóru tey komin eftir, at ALS- gjaldið varð ein skattur, tí tað var skyldbundið hjá øllum at gjalda. Og tað er bara Løgtingið, sum kann áleggja fólki skatt. Sostatt er ALS ikki í samsvari við stýrisskipan- arlógina. Og nú hevði landsgrann- skoðarin spurt løgmann, hvat hann ætlaði at gera fyri at fáa viðurskiftini í rættlag. Løgmaður kravdi tí at Bjarni Djurholm, lands- stýrismaður, beinanvegin broytti skipanina, so at ongin ivi var um lógar- grundarlagið, sigur Gunn- leivur Dalsgarð. – Víst var á, at ætlanin var at seta ein arbeiðsbólk at endurskoða ALS. Men tað kundi Løgmaður ikki bíða eftir. Hann vildi tí hava bráfeingisbroytingar í skipanini, so at lógar- grundarlagið var fingið í rættlag. Og hetta var so álvarsligt, at tað skuldi gerast beinan- vegin, annars fór tað at fáa avleiðingar fyri landsstýris- mannin í vinnumálum, Bjarna Djurholm, og kanska løgmann eisini. Talan var jú um, at sjálv stýrisskipanin var brotin og tað kundi hann ikki liva við. Tað sum lá undir var, at ALS skipanin varð løgd undir fíggjarmálaráðið og at inntøkurnar komu á fíggjarlógina. Men hvørki fakfeløg ella stýrið fyri ALS, lótu seg ikki taka av fótum og nokt- aðu at broyta skipanina í óðum verkum. Endin var, at ongar broytingar vórðu gjørdar, men at ætlaði arbeiðsbólk- urin varð settur at endur- skoða skipanina. Kann ikki góðtakast Gunnleivur Dalsgarð sigur í ársfrágreiðingini hjá Starvsmannafelagnum, at ongin ivi er um, at politiska valdið hevur sera gott eyga á skipanum, sum hava eitt gott fíggjarligt støði at standa á og roynir at kráma eftir hesum ognum, m.a. til at fíggja tiltøk við, sum tað sjálvt ikki er ment at loysa. – Hetta skulu vit leggja okkum í geyma. Men vit hava fult álit á okkara um- boði í ALS-stýrinum, at her verður ikki gingið við til, at slaka í okkara krøvum og dýrtkeyptu rættindir. Men hann heldur ikki, at tað kann góðtakast, at Løgmaður ber seg soleiðis at. – Onki hendi í málinum uttan tað, sum alla tíðina var ætlanin og at arbeiðs- bólkurin varð settur. – Men avleiðingarnar, sum løgmaður hótti við, síggjast ikki aftur. Gunnleivur Dalsgarð heldur, at hetta mest sær út sum um ein roynd at trýsta partarnar á arbeiðsmarkn- aðinum við hóttanum at góðtaka at ALS skipanin varð løgd undir landið. – Tað kann als ikki góð- takast at landsins ovasta leiðsa slongir slíkir hóttanir út og soleiðis roynir at trýsta sín vilja ígjøgnum. – Tá ið gongdin ikki verður, sum hóttanin og trýstið legði upp til, verður latið sum luft og ongin avleiðing stendst av hesum, segði Gunnleivur Dalsgarð. Løgmaður hótti við avleið- ingum fyri jól. Men tá ið tað ikki gekk, sum hann ætlaði, gloymdi hann alt um avleið- ingar, sigur Gunnleivur Dals- garð, formaður í Starvs- mannafelagnum Starvsmannafelagið heldur lítið um mát- an, sum Landsstýrið hevur handfarið eftir- lønarmálið uppá, men nú eiga fakfeløg- ini at fáa frið til at byggja sínar egnu skipanir upp EFTIRLØN Áki Bertholdsen – Meginreglan má vera, at tað er ein landsuppgáva at tryggja fólki eina ordiliga eftirløn. Men nú eiga fak- feløgini at fáa frið til at menna tær eftirlønarskip- anir, tey eru farin undir. Starvsmannafelagið hev- ur ógvuliga lítla virðing fyri mátanum, sum lands- stýrið hevur handfarið málið um eftirlønarskipan- ina uppá. – Eftirlønarmálið er eitt tað løgnasta politiska málið tey seinastu árini, sigur Gunnleivur Dalsgarð, for- maður í Starvsmannafelag- num, í ársfrágreiðing síni til aðalfundin seinasta leyg- ardag. Hann segði, at fyri um- leið fimm árum síðani, varð lagt til brots av and- bráðum landsstýrisfólki: Nú skuldi borgarin fáa eina eftirlønarskipan, sum veru- liga fór at gera tað gjørligt at lívbjarga sær á ellisárum, samstundis sum fólkapen- sjónin skuldi avtakast. Men síðani er snøgt sagt onki hent, segði formaðurin í Starvsmannafelagnum. – Gamaní eru landsstýr- isfólk farin frá og onnur komin í staðin. Men enn er sjabbið tað sama at nú skuldi okkurt henda og partarnir á arbeiðsmarkn- aðinum verða boðsendir fyrsta dagin til at orða ein eftirlønarpolitikk saman við myndugleikunum. Skúgvaði alt til viks Gunnleivur Dalsgarð segði, at tað seinasta, sum hendi, var, at sjálvur løgmaður, sum annars onki hevur við slík mál at gera, skúgvaði alt til viks og kunngjørdi eina- ferð enn, at nú verður tað. – Hann barslaði við ein- um fundi, har allur arbeiðs- marknaðurin var boðin við, og har eftirlønarmálið eis- ini skuldi vera á dagskrá. – Men hetta tiltak hans- ara var so út av lagi illa fyrireika, at mest sum allur arbeiðsmarknaðurin vendi tummilin niðureftir. Formaðurin í Starvs- mannafelagnum segði, at í veit hann ikki, hvat nú fer at henda. Men at brúka arbeiðs- marknaðin til jarnbrot tí at hansara egna umsiting ikki fæst at virka, kann løg- maður gloyma alt um, segði hann. – Nú hevur spuningurin um eftirløn ligið og rikist ímillum fleiri ymisk ráð hjá Landsstýrinum, til Løg- maður segði, at hann fór at taka um endan. Men tá ið hann sær, at hann ikki kem- ur longri, kallar hann ar- beiðsmarknaðin á fund - fyri at fáa eina politiska kabal at ganga upp. – Og á fundinum millum arbeiðsmarknaðin og Løg- mann kom tað ikki fram fyrrenn allarseinast, at ætl- anin er at fáa ein arbeiðs- bólk at fáa greiði á eftirløn- arskipanini. – Men málið er so ógreitt, at tað bar ikki til hjá okkum at vera við. Skal arbeiðsmarknaðurin vera við, skal uppleggið vera púra greitt, sigur Gunleivur Dalsgarð. Ligið sjóvarfallið av sær Gunnleivur Dalsgarð sigur, at ongin ivi er um, at pol- itiski myndugleikin eisini í hesum máli hevur ligið sjóvarfallið av sær. Hann sigur, at nú hava tey flestu fakfeløgini sjálvi tikið hetta málið upp sjálvi, sum tað almenna hevur forsømt, og eru farin undir sínar egnu eftirlønarskipanir. – Tað hava tey gjørt, júst tí at tey hava ikki álit á polit- ikarunum. Nú eru vit komin hartil, at vit hava staðfest, at okkara skipanir skulu byggjast út og mennast til veruligar skipanir.Og nú vilja vit eisini hava frið til at menna og útbyggja okkara egnu skipanir, so at vit sjálvi kunnu byggja upp eina skipan, sum er nøktandi. Hann legði tó dent á, at politiski myndugleikin skuldi gera sær greitt, at hann sleppur ikki undan at tryggja, at allir borgarar landsins hava eina so góða eftirlønar- og tryggingar- skipan, at at teir væl og virðiliga fáa lívbjarga sær á ellisárum ella um illa vil til, áðrenn. Hann sigur at øll hava ikki eins góðar skipanir. Og í hesum førum er tað sum í so nógvum ørum førum, at tey, ið eru á ovastu rókun- um og sostatt skuldu havt bestu møguleikarnar at spara, ið hava bestu skipan- irnar, men tey,sum hava lægri løn framvegis mugu berjast fyri at bøta um sínar skipanir, sum í flestu førum eru alt ov vánaligar. Haraft- urat koma so eisini tey, sum als ongar skipanir hava og tey sum ikki eru í lønandi vinnu. Gunleivur Dalsgarð sig- ur, at meginreglan má verða, at eftirlønarskipanir eru ein almenn uppgáva. – Í øllum førum eigur hetta at vera reglan í einum vælvirkandi vælferðasam- felagi. At so alt fleiri fak- feløg seta sínar egnu skip- anir á stovn, sigur meira um væntandi álitið, ið feløgini hava á politikarar okkara. – Virðingin fyri teirra handfaring av hesum mál- inum er ongin, sigur Gun- leivur Dalsgarð. Nú eiga fakfeløgini at fáa frið at gera sína egnu eftirløn At fakfeløg seta sínar egnu eftirlønarskipanir í gildið, frítekur ikki tað tað al- menna, tí tað er ein almenn uppgáva at tryggja øllum eina nøktandi eftirløn, sigur formaðurin í Starvsmanna- felagnum Minni enn 20 metrar vóru millum eitt norðurkoreanskt jagaraflogfar og eitt amerikanskt kanningarflogfar. USA fer at mótmæla NORÐURKOREA-USA Árni Joensen: Amerikanska stjórnin fer at mótmæla, at fýra norður- koreansk jagaraflogfør steðgaðu einum amerik- anskum kanningarflogfari í altjóða loftrúmi yvir Jap- anska Havinum sunnudag- in. Sambært verjumálaráðn- um Pentagon var eitt av teimum norðurkoreansku flogførunum minni enn 20 metrar frá amerikanska flogfarinum. Sagt verður eisini, at ein av teimum norðurkoreansku flogskip- arunum nýtti radaran á ein slíkan hátt, at tað sá út, sum at hann ætlaði at leypa á amerikanska flogfarið. Pentagon sigur, at norð- urkoreansku flogførini fylgdu kanningarflogfarin- um í 22 minuttir, áðrenn tey tóku seg burtur. Amerik- anska flogfarið vendi aftur til støðina í Kadena í Japan. Ein talsmaður hjá Penta- gon segði í gjár, at kanning- arflogfarið var á einari regluligari ferð, og at USA fer at mótmæla tilburðin- um. Hann segði, at USA fer at ráðføra seg við síni sam- eindu í økinum, áðrenn mótmælið verður orðað. Jeff Davis, sum er tals- maður hjá Pentagon, sigur, at seinasti tilburðurin av hesum slagnum var í 1969, men ta ferðina skutu norð- urkoreansk flogfør eitt amerikanskt kanningar- flogfar niður. Øll tey 31, sum vóru við amerikanska flogfarinum, doyðu. Fleiri av teimum umleið 200 útlendingunum, sum fóru til Irak at virka sum livandi skjøldur í einum møguligum amerikanskum álopi á landi, eru farin heimaftur. Millum teirra, sum fóru til Irak, vóru fleiri norð- menn, men nú eru bara fimm eftir. Norska uttan- ríkisráðið sigur, at irakskir hermenn eru hjá teimum alla tíðina, og tey fimm hava eins og hinir útlend- ingarnir fingið boð um, at tey skulu virka sum liv- andi skjøldur á irakskum herstøðum og orkuverkum, ið mugu metast sum amerikansk bumbumál. Fýra av teimum fimm norðmonnunum eru í løtuni á einum vatnverki uttan fyri Bagdad. Uttanríkisráðið í Oslo sigur, at iraksku myndug- leikarnir misnýta tey útlendsku friðarfólkini. Tað sama sigur felagsskapurin Human Shields, sum sig- ur, at fleiri av hansara stuðlum eru farnir úr Irak. Tað gloymda kríggið Rockstjørnan Bono spyr nú, hví fólk í milliónatali ikki fara út á gøturnar at mótmæla tí gloymda krígn- um í Afrika, krígnum ímóti AIDS. Bono vísir á, at í síðsta mánað gingu fleiri milli- ónir fólk mótmælisgongu ímóti tí ætlaða krígnum við Irak. Hann sigur, at verður einki munagott gjørt alt fyri eitt, fara milliónir av fólki at doyggja av AIDS í Afrika. – Tað frøir meg at síggja, at fleiri milliónir fólk royna at verja mannalív í Irak, men í Afrika fara tvær milliónir fólk at doyggja tey bæði næstu árini, tí tey fáa ikki heilivág. Hví mótmæla fólk ikki hesum gloymda krígnum? Hvussu nógv virða við lívið hjá einum svørtum, spyr tann kenda tónleika- stjørnan, sum herfyri varð innstillaður til friðarheið- ursløn Nobels. Hatta tosa vit ikki um! Amerikanska stjórnin vil ikki gera viðmerkingar til tíðindini um, at amerikanarar hava avlurtað alt sam- skiftið hjá sendinevndunum hjá hinum limalondun- um í ST-trygdarráðnum. Tað var bretska blaðið The Observer, sum fyri nøkrum døgum síðani avdúkaði, at amerikanarar hava avlurtað alt samskiftið hjá sendinevndunum hjá øllum londunum í trygdarráðnum uttan Bret- landi. Sambært The Observer var tað tann serliga trygdartænastan NSA, sum stóð fyri avlurtingini. Endamálið var at fylgja við, hvat hini londini ætlaðu sær at gera í Irak-málinum. Hvítu Húsini vilja hvørki vátta ella avsanna tíð- indini. Talsmaðurin hjá foprsetanum, Ari Fleischer, sigur, at stjórnarumsitingin ger ikki viðmerkingar til nakað, sum hevur við fregnar- ella trygdartænast- urnar at gera. Avnoktar holocaust Svenski løgfrøðiprofessarin Gøran Englund avsann- ar, at fleiri milliónir jødar doyðu í gassrúmum í teimum týsku týningarlegunum undir seinna heims- bardaga. Við Aftonbladet sigur Gøran Englund, at tað finn- ast eingi prógv fyri, at gassrúmini yvirhøvur vórðu nýtt. Sambært teirri vanligu uppfatanini doyðu umleið tríggjar milliónir jødar í teimum týsku gass- rúmunum, meðan aðrir tríggjar milliónir jødar vórðu fyribeindir á annan hátt. Men hetta er ikki so, sigur Gøran Englund. Hann sigur, at serfrøðingar, sum hava kannað tey gomlu týsku gassrúmini, komu til ta niðurstøðu, at tey vórðu ongantíð nýtt. Hann sigur, at tað finnast heldur eingi skjøl, sum prógva, at jødar vórði tiknir av døgum í teimum týsku gassrúmunum. Jóhannes Páll pávi Annar umhugsar at fara til New York at halda eina friðarrøðu í ST-trygdarráðnum IRAK-KREPPAN Árni Joensen: Jóhannes Páll pávi Annar hevur ongantíð dult fyri, at hann er ímóti amerikansku ætlanini at leypa á Irak, og í dag fer sendimaður han- sara, kardinalurin Pio Laghi, til Washington at tosa við George W. Bush, forseta fyri at fáa hann at loysa kreppuna við Irak á friðarligan hátt. Vil amerikanski forsetin ikki lurta eftir kradinalin- um, ætlar tann 82 ára gamli pávin sær at fara til New York at halda eina serliga friðarrøðu í ST-trygdar- ráðnum. Fer pávin til USA, ætlar hann eisini at halda eina bøn á staðnum, har World Trade Center stóð. Jóhannes Páll pávi hevur sagt, at eingin kann rætt- vísgera eitt álop á Irak, men talsmenn hjá Bush hava fyrr sagt, at forsetin fer neyvan at lata seg ávirka av hugsan pávans. Kortini er tað ein sannroynd, at pávin hevur stóra ávirkan á fleiri amerikanskar stjórnarlimir, sum verða mettir sum trúgvandi menn. Næskir norðurkoreanskir flogskiparar Tað var eitt kanningarflogfar av hesum slagnum, sum norðurkoreansk jagaraflogfør steðgaðu yvir Japanska Havinum. Misnýta livandi skjøldur Pávin ætlar at halda friðarrøðu í ST C M Y K 9 8