hósdagur 6. mars 2003síða 4

6 Nr. 45 - 6. mars 2003 Nr. 45 - 6. mars 2003 7 Hørðu ábreiðslurnar frá Tjóðveldisflokkin- um fær ikki Anfinn Kallsberg at siga sam- gongusamstarvið upp. Hann vísir aftur, at uppsøgnin er eitt royktám og heldur als ikki, at uppsøgnin av Annlis Bjarkhamar er eitt samgongumál. Hann gjørdi bert sína skyldu sum løgmað- ur, sigur hann UPPSØGN Ingi Rasmussen Brotasjógvar skola enn einaferð inn yvir Tinganes. Avgerðin at siga Annlis Bjarkhamar frá sum lands- stýriskvinnu fekk Høgna Hoydal varaløgmann at taka so harðliga til orðanna, at fleiri eygleiðarar vænta, at nú rýkur samgongan við briminum. Høgni Hoydal segði av- gerðina hjá løgmanni at vera tað mest óanstendiga, hann hevði upplivað. Men tað fær ikki Anfinn Kalls- berg at blikna. Løgmaður vónar ikki, at málið førir til, at Tjóðveldisflokkurin sig- ur samstarvið upp. – Hetta er eitt mál, har løgmaður hevur ta funktión at hava eftirlit við embætis- førsluni hjá landsstýris- monnum. Og tað er í tí samanhangi, at avgerðin er tikin. Hetta er yvirhøvur ikki eitt samgongumál, sum fólk hava hug at gera tað til, sigur løgmaður. Nógv hevur verið gitt um, hví løgmaður segði Annlis úr starvinum. Róð hevur verið framundir, at hetta er eitt takk fyri sein- ast, tá Jørgen Niclasen mátti lúta, og í øðrum lagi verður gitt, at løgmaður roynir at seta royktám út, nú Fiskimálaráðið aftur er komið í trupulleikar við fiskiloyvum. – Tað er nakað forferdi- ligt slutur, er løgmaður skjótur og knappur at svara. – Hetta málið um setan av landsantikvari hevur verið frammi í fleiri vikur, og tað er ikki av tilvild, at tað hevur stungið seg upp. Løgmaður hevur als ongan aktivan leiklut havt. Tað er reist í pressuni og í fyri- spurningum á løgtingi, og tá tað so íkemur, er tað skyldan hjá løgmanni at hyggja eftir, um alt er í lagi. Og mín niðurstøða er út frá einari heildarmeting, at hetta málið als ikki er hand- farið nøktandi, sigur løg- maður. Hann dylir ikki fyri, at orsøkin til, at hann segði Annlis Bjarkhamar úr starvi er, at hann ikki long- ur hevur álit á henni, og so hevur hann ikki so nógvar møguleikar. – At eg skal royna at kamuflera nakað annað, er fullkomiliga burturvið. Hetta málið hevur onki at gera við nakað annað mál. Um mín niðustøða hevur við sær, at samgongan slitnar, veit eg ikki. Men tað kann ikki halda løg- manni aftur í at gera tað, sum hann metir er tað rætta fyri at halda saman upp á skipanina, sigur løgmaður. Í brævinum til Annlis ger løgmaður greitt, at hann ráddi henni frá at fara inn í viðgerðina. Og tá hon kort- ini gjørdi tað, og enntá staðfesti sína avgerð, eftir at hann fór at kanna málið, hevði hann onki val longur. Álitið varð fokið. Óvist er, um setanin av landsantikvari stendur við. Løgmað- ur bíðaði í gjár eftir Høgna Hoydal, sum var í flogfarinum á veg til Føroya í gjár, men hann útilokar ikki, at setananin av Steffen Stumman Hansen verður ógild- að. Um so er, fær tað fíggjarliga avleiðingar UPPSØGN Ingi Rasmussen Setanin av landsantikvari fekk politiskar avleiðingar. Annlis Bjarkhamar er ikki longur landsstýriskvinna. Men maðurin alt rokið stóð um, Steffen Stumman Han- sen, ið varð tikin fram um Símun V. Arge, er framveg- is útnevndur landsantikvar- ur næstu fimm árini. Tað hóvar ikki Magist- arafelag Føroya, sum er fel- agið hjá Símun V. Arge. Felagið ger greitt, at tað stendur við sítt krav um, at setanin av landsantikvari verður ógildað. Felagið byggir kravið á, at tað ikki er farið rætt fram, tá nýggj- ur landsantikvarur varð settur. – Frá felagsins síðu er tað umráðandi, at aðalspurn- ingurin í hesum máli ikki druknar í tí politiska meldr- inum við tí nýíkomnu støð- uni. Hesin aðalspurningur er, at setanini av nýggjum landsantikvari verður ann- ullerað, sigur Magistarafel- agið í tíðindaskrivi. Stendur við enn Í løtuni umsitur Anfinn Kallsberg løgmaður form- liga mentamál, og tað er sostatt bara hann, sum kann ógilda avgerðina hjá Annlis Bjarkhamar. Spurningurin er, um set- anin av Steffen Stumman Hansen stendur við. Men Anfinn Kallsberg fæst ikki at svara í løtuni, um nýggi landsantikvarurin verður sitandi. – Sjálvandi stendur set- anin við. Landsstýrismað- urin hevur sett hann í starv og hevur sent honum setan- arskriv. Formliga er avgerðin framd umsitingar- liga. So leingi tann avgerð- in stendur við, er Steffen Stumman Hansen lands- antikvarur. Um tað verður broytt, veit eg ikki enn, tí tað er ikki viðgjørt, sigur Anfinn Kallsberg. Tá Sosialurin tosað við løgmann fyrrapartin miku- dagin bíðaði hann eftir, at Høgni Hoydal, formaður Tjóðveldisfloksins, kom aftur av uttanlandsferð. Løgmaður vil ikki gera nakað ella geva nakra ítøki- liga viðmerking, fyrr enn teir báðir hava tosað saman. Og tað er greitt, at teir høvdu nógv at tosa um. Broyting kostar Tað skilst kortini á lagnum, at enn eru ikki allar súður syftar, hóast fráfarna lands- stýriskvinnan hevur gjørt tað truplari at broyta av- gerðina. Beint eftir, at løgmaður boðaði Annlis Bjarkhamar frá, at hann fór at kanna málið, tí so nógvir iva- spurningar vóru reistir, staðfesti hon nevniliga av- gerðina við at senda Steffen Stumman Hansen setanar- brævið. Hetta er ein høvuðsorsøk til, at álitið millum hennara og løgman reyk, sigur Anfinn Kalls- berg. Men tað forðar hon- um kortini ikki í at ógilda avgerðina. – Tað avbyrgir meg ikki frá at gera tað, men tað hevur nakrar fíggjarligar avleiðingar. Tú kanst altíð seta fólk úr starvi, men eru tey sett fyri eitt ávíst tíðar- skeið, so kanst tú ikki uttan víðari taka tað aftur. Tá hevur viðkomandi nøkur rættarkrøv, og tað mugu vit taka við, sigur Anfinn Kallsberg løgmaður. Løgmaður verjir samgonguna Landsantikvarur í leysari luft Magistarafelagið krevur framvegis, at setanin av landsantikvari verður ógildað. Onki forðar mær í at ógilda setanina av lands- antikvari, men tað fær nakrar fíggjarligar avleið- ingar, sigur Anfinn Kallsberg løgmaður. Tjóðpallurin fer av bakkastokki Tjóðpallur Føroya skal setast á stovn 1. januar 2004. Sostatt fáa Føroyar egnan tjóðpall, har leiklista- fólk hava sítt dagliga virki og spæla klass- iskan og nútíðar sjón- leik á høgum støði. Samstundis verður áhugaleiklistin og yrkisleiklistin í størri mun skild sundur. LEIKLIST Ingi Rasmussen Tjóðpallur Føroya er flagg- skipið, sum nú fer av bakkastokki. Soleiðis sigur Listafólka- samband Føroya, nú Tjóð- pallur Føroya loksins er lagdur fyri løgtingið. Nakað av tí síðsta, sum Annlis Bjarkhamar fekk frá hondini, áðrenn hon varð koyrd frá sum landsstýris- kvinna, var at leggja upp- skot til lóg fyri løgtingið um stovnan av Tjóðpalli Føroya. Hetta er ein dreym- ur, sum hevur livað millum leiklistafólk í áravís, ið nú verður loystur úr lagdi. Ætlanin er sambært upp- skotinum, at Tjóðpallur Føroya alment verður settur á stovn 1. januar 2004. Tjóðpallurin verður ein sjálvstøðugur stovnur. Ein landsstovnur, sum í listaliga virki sínum er óheftur av politiska myndugleikanum. Tað er landsstýrismaðurin við mentamálum, sum fær heimild at seta á stovn Tjóðpall Føroya. Hann skal eisini velja eitt leiklistaráð við 7 limum, ið umboða ymiskar áhugabólkar við tilknýti til leiklistina. Eitt yrkisleikhús Arbeitt hevur verið leingi við at seta ein tjóðpall á stovn. Nú er tíðin búgvin. Málið við lógini er, at Føroyar fáa egnan tjóðpall, har leiklistafólk hava sítt dagliga virki og bæði klassiskur, nútíðar, føroysk- ur og týddur dramatikkur verður sýndur. Síðan 1989 hava vit havt Leikpall Føroya, sum hevur til endamáls at fremja yrkis- og áhugaleiklist. Leikpallur Føroya hevur mest virkað sum ein skipan, ið hevur umsitið almenna stuðulin til leiklistina. Tjóðpallur Føroya er eitt yrkisleikhús av slíkum slagi, sum vit ikki hava havt í Føroyum áður. Hann skal virka sum ein yrkisleik- pallur við fastløntum starvs- fólki. Roknað verður við, at leikararnir og onnur listalig starvsfólk verða sátt- málasett í tíðaravmarkað størv. Harafturat má roknast við, at Tjóðpallur Føroya fer at sáttmálaseta leikarar frá leiki til leik. Eisini kann roknast við, at tjóðpallurin fer at knýta áhugaleikarar til partar av sínum framførsl- um. Skilt sundur Ein stjóri skal setast fyri Tjóðpall Føroya. Hann skal leggja eina heildarfíggjar- ætlan og virksemisætlan fyri leiklistaráðið at góð- kenna. Leiklistaráðið skal sostatt fylgja við virksem- inum, uttan tó at leggja seg út í tað listaliga innihaldið. Tey skulu vera kjakfólk stjórans, ein hugskots- grunnur. Harafturat skulu tey vera eitt sambindingar- lið til áhugaleiklistina. Sum nú er, er játtanin á løgtingsins fíggjarlóg til leiklistina savnað í eina kontu til Leikpall Føroya, sum umsitur og býtir játtan- ina. Nú verður játtanin býtt sundur í tríggjar kontur: Tjóðpall Føroya, stuðul áhugaleiklist og stuðul til yrkisleiklist. Soleiðis verð- ur leiklistaligt virksemi skilt sundur og ábyrgdin verður greiðari. Tjóðleikhús bíðar Hóast Tjóðpallur Føroya ætlandi verður settur á stovn 1. januar 2004, so verður neyvan nakað tjóð- leikhús bygt í bræði. Fyrstu tíðina kemur yrkisleiklistin at húsast sum nú, men arbeiðast skal fram ímóti, at Tjóðpallur Føroya fær hóskandi høli í høvuðs- staðnum. Tjóðpallurin skal kortini ferðast kring landið við leikum og øðrum virk- semi. Lógaruppskotið hevur ongan eyka kostnað við sær í fyrstu atløgu, men skal endamálið við lógini røkk- ast, er neyðugt, at játtanin á fíggjarlógini hækkar kom- andi árini, sigur Annlis Bjarkhamar, fyrrverandi landsstýriskvinna í við- merking til lógina. Tað verður upp til hennara eftir- mann at arbeiða fyri. Sjónleikarar í Føroyum fáa eftir ætlan ein tjóðpall at liggja, standa og leika á 1. januar 2004. Her eru tað Katarina Nolsøe og Hans Tórgarð á skráu brettunum Mynd: Jens K. Vang Føroyingar fáa ikki at vita, hvat fíggjareftir- litið heldur um støð- una í føroysku pen- ingastovnunum. Tað hevur fingið fólka- tingsmannin Tór- bjørn Jacobsen at spyrja danska bú- skaparmálaráðharr- an, hvussu hann ætlar at tryggja føroyingum innlit FÍGGJAREFTIRLIT Ingi Rasmussen Føroyingar hava ikki innlit í, hvat danska fíggjareftir- litið heldur um støðuna í føroysku peningastovnun- um. Tað var hildið at vera ein av mongum orsøkum til, at føroyska samfelagið fór av knóranum í nítiárunum. Ongin í Føroyum visti veruliga, hvussu galið tað stóð til í bankunum, fyrr enn ov seint var. Í søguligu semjuni um m.a. bankamálið í 1998 var hendan sannroynd ásann- að. Tí varð avrátt millum donsku stjórnina og lands- stýrið, at ábyrgdin fyri fíggjarpolitikkin liggur í Føroyum. Samstundis varð sagt, at danski búakapar- málaráðharrin skal kunna landsstýrismannin við fíggjarmálum um støðuna í fíggjarheiminum. Avtalan varð tulkað so- leiðis í Føroyum, at før- oyskir myndugleikar nú fóru at fáa somu kunning um støðuna í føroysku pen- ingastovnunum sum danskir myndugleikar. Men tað er ikki støðan, hó- ast næstan fimm ár eru lið- in síðan avtaluna. Karsten Hansen, lands- stýrismaður við fíggjarmál- um, hevur gjørt greitt, at danska fíggjareftirlitið fleiri ferðir hevur givið føroy- ingum tey greiðu boðini, at eftirlitið ikki hevur heimild at kunna Føroya landsstýri um gongdina í føroysku peningastovununum. Landsstýrismaðurin sig- ur, at hann fleiri ferðir hev- ur biðið um at fingið upp- lýsingarnar, men tað hevur verið ógjørligt. – Sannleikin er tíverri, at eg sum landsstýrismaður við fíggjarmálum ikki fái fult innlit í eina møguliga bankakreppu, fyrr enn tað er ov seint. Ella kanska tá lyk- ilin er snaraður. Í so máta er ikki nógv broytt síðan 1992, sigur Karsten Hansen. Hesa støðuna, at føroy- ingar ikki kunnu fáa innlit í støðuna í sínum egnu pen- ingastovunum, kallar Tór- bjørn Jacobsen fólkatings- maður absurda. Hann held- ur tað vera eitt greitt brot á ætlanina við avtaluni frá juni í 1998. – Nú fíggjareftirlitið eftir øllum at døma vísir til ásetingarnar í lógini, tá eftirlitið noktar at geva før- oyskum myndugleikum sínar frágreiðingar, má lógin broytast. Og tað má vera ábyrgdin hjá búskap- armálaráðharranum at taka stig til, at tað hendir, sigur Tórbjørn Jacobsen. Hann hevur tískil sett Bendt Bendtsen búskapar- málaráðharra ein fyri- spurning, sum skal svarast í Fólkatinginum. Tórbjørn Jacobsen spyr, hvørji stig hann hevur hugsað sær at taka, soleiðis at føroyskir myndugleikar fáa fult innlit í frágreiðingarnar hjá fíggjareftirlitinum um støðuna í føroyskum pen- ingastovnunum. Innlit í fíggjareftirlit verður eftirlýst C M Y K 7 6