hósdagur 6. mars 2003síða 7

12 Nr. 45 - 6. mars 2003 Nr. 45 - 6. mars 2003 13 UTTAN ÚR HEIMI Nærri Norðurkorea Amerikanska verjumálaráðið hevur gjørt av at senda 24 bumbuflogfør og fleiri hermenn til leiðirnar í vest- ara parti av Kyrrahavinum. Endamálið er at styrkja tær amerikansku herdeildirnar, sum hava støð í Suður- korea. Amerikanska avgerðin er tikin, eftir at fýra norður- koreansk jagaraflogfør steðgaðu einum amerikanskum kanningarflogfari yvir Japanska Havinum seinasta sunnudag. Amerikanarar siga, at kanningarflogfarið var 225 kilometrar frá norðurkoreansku strondini, og at eitt av teimum norðurkoreansku flogførunum var minni enn 20 metrar frá kanningarflogfarinum. Stjórnin í Washington skýrir framferðina hjá norður- koreansku flogførunum skilaleysa. Amerikanararnir siga eisini, at norðurkoreanska tiltakið var fyrireikað, tí vanliga flúgva norðurkoreansk stríðsflogfør ikki so langt úr landi. Feldur av telduposti Tað var eftirlit við telduposti, sum gjørdi, at pakist- ansku og amerikansku myndugleikarnir fingu fatur á yvirgangsmanninum Khalid Sheikh Mohammed í pak- istanska býnum Rawalpindi. New York Times veit at siga frá keldum í CIA, at am- erikanska fregnartænastan helt eftirlit við telduposti til ein mann, sum var staddur í Rawalpindi. Maðurin æt Mohammed Omar Abdel Rahman, og er sonur ein blindan egypta, sum í 1995 varð dømdur fyri at hava havt ætlanir um eina bumbuatsókn at ST-húsunum í New York. Tá pakistanska fregnartænastan fór til bú- staðin hjá manninum, funnu teir eisini Khalid Sheikh Mohammed har, skrivar New York Times. Blaðið veit eisini at siga, at CIA hevur verið í hølunum á Khalid Sheikh Mohammed seinastu tíðina. Tann 13. februar var tað um reppið, at hann varð tikin, men tað eydnaðist honum at sleppa til rýmingar, skrivar blaðið. Hópmorð skal kannast ST hevur gjørt av at kanna skuldsetingar um, at ugand- iskir hermenn vóru uppi í einum hópmorði, tá 467 óvápnað fólk vórðu tikin av døgum har eysturi í Kongo 24. og 25. februar. Ein uppreistrarfelagsskapur í Kongo vil vera við, at ugandiskir hermenn tóku lut í hópmorðinum, sum var í einum landsparti tætt við ugandiska markið. Herfyri lovaðu grannalondini hjá Kongo at taka sínar hermenn úr landinum, men ST sigur, at hermenn úr Uganda og Rwanda eru framvegis í Kongo. Borgarakríggj hevur verið í Kongo seinastu fýra árini, og hildið verður, at kríggið hevur kostað meiri enn tvær milliónir mannalív. Í fjør eydnaðist tað at fáa partarnar at góðtaka ein friðarsáttmála, men bardag- arnir hava hildið fram kortini. Alt ov stór lønarhækking Bæði fakfeløg og politikarar í Noregi eru í øðini, eftir at tað er komið fram, at aðalstjórin í Norsk Hydro fekk eina rættiliga munagóða lønarhækking í fjør. Í fyrralagi fekk aðalstjórin, Eivind Reiten, 550.000 krónur í lønarhækking í fjør, men oman á tað fekk hann 630.000 krónur í samsýning fyri tað góða úrslitið, sum felagið hevði. Við hesum báðum ískoytunum fór árslønin hjá aðalstjóranum upp á 4,2 milliónir krónur. Ansgar Gabrielsen, vinnumálaráðharri, er í øðini um lønarhækkingina hjá Hydro-stjóranum. Ráðharrin vísir á, at vinnulívið hevur játtað at byrgja upp fyri lønarhækkingum í framleiðsluvinnuni, og tí heldur hann, at nevndin í Norsk Hydro hevur brotið hesa avtaluna. Eisini fakfeløgini eru í øðini. Tey siga, at tað ber ikki til at eggja limunum til afturhald í lønarkrøvunum, tá leiðslurnar í vinulívinum fara tann øvugta vegin. Amerikanska ætlanin at nýta Thule-radaran sum lið í teirri ætlaðu rakettverjuskipanini kann fara at tyngja viðurskiftini millum donsku stjórnina og grønlendska heimastýrið. RAKETTVERJUÆTLAN Árni Joensen Danska stjórnin boðaði fyrradagin frá, at hon tekur undir við ætlanini hjá am- erikansku stjórnini um eina rakettverjuskipan, og at amerikanarar sleppa at nú- tímansgera radaran í Thule, so hann verður ein liður í skipanini. Danska stjórnin hevur lovað USA svar innan í summar, og tann næsta mánaðin verða fleiri sam- ráðingar- og kunningarum- før millum Danmark og Grønland. Per Stig Møller, uttanríkisráðharri skal til Grønlands, og somu leið skulu uttanríkispolitiska nevndin og verjupolitiska nevndin hjá Fólkatinginum. Uppgávan hjá donsku polit- ikarunum verður at fáa eina semju við grønlendingar um Thule-radaran. Grønlendingar hava ikki víst amerikanska áhuganum fyri Thule-radaranum aftur, men heimastýrið hevur gjørt greitt, at verjuavtalan frá 1951 skal endurskoðast, og at heimastýrið skal sita við samráðingarborðið og fáa sína ávirkan á úrslitið. Hesum hevur USA víst aft- ur. Tað gjørdi Colin Powell, uttanríkisráðharri í vetur. Hann gjørdi tá greitt, at tað er ikki neyðugt at endur- skoða sáttmálan, tí møgu- ligar broytingar kunnu ger- ast í ískoytissáttmálum. Men fyribils halda grøn- lendingar fast um kravið um at endurskoða sáttmál- an. Lars Emil Johansen, fólkatingsmaður, segði í Keypmannahavn fyrradag- in, at hetta er framvegis eitt grønlendskt krav. Eisini pengar Hjá grønlendingum hevur tað ikki einans týdning at fáa ávirkan á ein nýggjan verjusáttmála. Málið snýr seg eisini um pengar. For- maðurin í uttanríkispolit- isku nevndini hjá Lands- tinginum, Jensine Berthel- sen, segði við grønlendska útvarpið herfyri, at sleppa amerikanarar at útbyggja støðina í Thule, noyðast teir eisini at lata grønlending- um okkurt afturfyri. Grønlendska sjálvsstýris- nevndin hevur mett, at tann grønlendski búskapurin fær einar 100 milliónir krónur burtur úr Thule-støðini um árið, men fleiri grønlendsk- ir politikarar hava bent á, at hetta er ikki nóg mikið. Hetta var eisini á borðin- um, tá Per Stig Møller og Josef Motzfeldt hittu Colin Powell í desember. Men í frágreiðingini um rakettverjuskipanina ávarar danska stjórnin grønlend- ingar ímóti at krevja ov nógv. Í frágreiðingini stend- ur, at grønlendingar eiga at hava í huga, at USA kann velja at fara aðrar vegir. Nógv virksemi Danska stjórnin hevur lovað amerikanarum enda- ligt svar um Thule-radaran innan í summar, og næstu mánaðarnar verður málið dúgliga umrøtt. Í næstu viku fer grøn- lendska heimastýrið undir eitt kunningarátak um rak- ettverjuætlanina. Sam- stundis vitjar Per Stig Møller, uttanríkisráðharri í Nuuk, har hann skal hitta Hans Enoksen, landsstýris- formann, eins og hann skal lurta eftir einum trygdar- politiskum aðalorðaskifti í Landstinginum. Síðst í hesum mánaðin- um fer uttanríkispolitiska nevndin hjá Fólkatinginum til Grønlands, og fyrst í næsta mánað fer verju- nevndin eisini til Grøn- lands. Seinni í næsta mánað verður ein hoyring í Fólka- tinginum um rakettverju- ætlanina. Eisini í Nuuk verður hoyring um evnið. Rakettverjuætlanin hjá USA kann elva til spenning millum Danmark og Grønland Nú er aftur politiskur spenningur um radarstøðina í Thule - hesaferð í sambandi við amerikansku rakettv- erjuætlanina. NØVN Í VIKUNI Annlis Bjarkhamar Annlis Bjarkhamar er nú fyrrverandi landsstýris- kvinna í mentamálum. Hon er fimtanda lands- stýrisfólkið undir An- finni Kallsberg, sum hevur rátt fyri borgum seinastu fýra árini og níggju mánaðirnar. Annlis er ikki gomul í landspolitikki – hon hev- ur enn ikki stillað upp til val, men tá Tjóðveldis- flokkurin skuldi kjósa sær landsstýrisevni eftir seinasta løgtingsval, varð tann tá 28 ár gamla Ann- lis Bjarkhamar kosin at umboða flokkin. Annlis Bjarkhamar er dóttir Irdi, fødd Hjelm, og Dánjal Bjarkhamar í Vági. Hon er fødd 20. januar í 1974, og hon býr saman við Ian Luid úr Fuglafirði. Tá Annlis gjødist landsstýriskvinna fyri níggju mánaðum síðani, var hon um at verða liðug við læraraútbúgving sína, tó at hon í onkrum umførum hevur havt far- loyv frá læraraskúlanum. Henni vantaði tvær próv- tøkur. Í Sosialinum í gjár nevndi hon, at hon helst fór at gera seg lidna við læraraútbúgvingina – so til skúlaársbyrjan kann onkur av teimum hart kroystu skúlastjórunum gleða seg til at fáa ein fyrrverandi arbeiðsgev- ara hjá sær í starv sum lærari – og teimum er stórur tørvur á í føroyska fólkaskúlanum. Annlis hevur starvast sum læraravikaur áðrenn hon fór á læraraskúla. Skúlaárið 96/97 var hon læraravikarur í Porkeri. Í Eysturskúlanum var hon vikarur skúlaárið 01/02, og hon hevur eisini starv- ast sum útvarpskvinna í tíðarskeiðinum 1997/ 2000. Hóast Annlis ongantíð hevur stillað upp til val, so hevur hon verið aktiv í politikki í fleiri ár. Hon var drívmegin í Unga Tjóðveldinum, sum rættuliga fekk vind í seglini aftur við fullveld- ispolitikkinum, sum for- maður Tjóðveldisflok- sins, Høgni Hoydal, fekk í ljósmála. Annlis Bjarkhamar hevur eisini verið umboð í aðalstjórn Tjóðveldis- floksins árini 1998/2001, og hon gjørdist limur í floksstjórnini í 2000. Fólk í tíðindunum Mikudagin 26. februar varð Jens Erik Magnussen í Miðvagi 50 ár. Jens Erik er føddur og uppvaksin í Miðvági. Hann útbúgvin bankamaður og lærdi í Sjóvinnubankanum, har hann arbeiddi til frá 1971- 89. Í 1989 fekk hann starv í Landsbanka Føroya, har hann er undirstjóri. Hann hevur verið limur í Fótbóltssambandi Føroya síðan 1978 og formaður í Landsliðsnevndini, síðan hon varð stovnað síðst í 80- unum. Jens Erik er giftur við Daniu, f. Joensen, úr Miðvági. Tey búgva í Miðvági og eiga børnini Miriam og Jonhard mg Jens Erik Magnussen 50 ár Týsdagin 4. mars, frá kl. 18-20, var opið hús á Tekn- iska Skúla í Smiðjugerði í Havn. Skúlin bjóðaði meistarum, foreldrum, teimum ungu og annars øllum áhugaðum at vitja skúlan. Kvøldið byrjaði við, at skúlastjórin Egon Øregaard og Lis Helga- dóttir lestrarvegleiðari greiddu frá um skúlan og útbúgvingarmøguleikum á skúlanum. Síðan varð víst runt á teimum ymisku deildunum í Smiðjugerði. Skúlin hevði vanliga praktiska undirvísing hetta kvøldið. Vitjað varð á bil- deildini, hárfríðkanardeild- ini, timburdeildini, smiðju- deildini, maskindeildini og har sum framleiðslutøkn- ingarnir halda til. Kvøldið endaði við einum drekka- munni á Skúlaheiminum við Marknagilsvegin. mg Opið hús á Tekniska Skúla Tann 1. mars bleiv Georg Suðurgarð settur í starv sum leiðari fyri Skeiðs- deplinum við Marknagil í Havn. Georg, ið er 58 ára gamal, er dani, føddur í Ålborg. Hann kom til Før- oyar fyrstu ferð í 1988, tá hann bleiv settur sum stjóri á P/F Data. Seinni hevði hann sína egnu fyritøku, P/F Rittin Virkisráðgeving, í Havn. Í 1993 flutti hann til Danmarkar, har hann hevur arbeitt á Ledelsesakademi- et á Århus Købmandsskole. Georg er útbúgvin merko- nom og lesur í løtuni til "Master i organisatorisk læring" við Ålborg Uni- versitet. Seinnu árini hevur hann undirvíst í diplom- leiðaraútbúgvingum. Georg er giftur við føroyskari konu, Poulinu, f. Olsen, úr Fuglafirði. Tey búgva í dag á Skála. Skeiðsdepililin (SDM) er undirskipaður Føroya Handilsskúla og Tekniska Skúla í Havn. Uppgávna hjá leiðar- anum er t.d. at hava fíggj- arligu leiðsluna og umsit- ingina av deplinum, at menna depilin og leggja skeiðini til rættis. Skeiðs- depilin kemur nú at gera meira við leiðaraútbúgv- ingar. mg Egon Øregaard stjóri á Tekniska Skúla Georg Suðurgarð leiðari á Skeiðsdeplinum Mánadagin 3. mars bleiv Johan Simonsen bilførari í Havn 75 ár. Johan er føddur og uppvaksin á Skarvanesi. Í 1945 flutti hann til Havnar. Hann koyrdi bil hjá pápanum, Mortan Sim- onsen og seinni á Bilstøðini í J.C. Svabosgøtu. Hann var ein av fyrstu partaeigarun- um í bilstøðini Taxa, sum bleiv stovnað í 1952 og skifti navn til Auto í 1955. Johan giftist í 1958 við Annu, dóttir Karl hjá Lang- Harald, úr Havn, og eiga tey tríggjar synir og eina dóttir. Anna og Johan hava seinnu árini búð á Argjum. Johan er enn ein av bilfør- arunum í Auto. mg Johan Simonsen 75 ár C M Y K 13 12