leygardagur 15. januar 2000síða 6

10 tíðindablaðið sosialurin Nr. 10 - 15. januar 2000 11 tíðindablaðið sosialurin Nr. 10 - 15. januar 2000 Bókaklubbatíðindi í litum og nýggjum sniði Bókadeild Føroya Lærarafelags metir, at við nýggju øldini var so frálíkur møguleiki at gleða limirnar og geva Bóka- klubbatíðindum nýtt snið og litir DAGFINN OLSEN Niels Jákup Thomsen frá Bókadeildini sigur í odda- grein í litføgru útgávuni av Bókaklubbatíðindum, at høvið tyktist so sjálvsagt at broyta snið, nú vit eru kom- in í nýggja øld. Endamálið er at veita lim- um betri tænastu. Nú sæst í litum, hvussu bøkurnar síggja út og nýggja sniðið gevur eisini tvífalt pláss at kunna um nýggjar bøkur og um bøkur, ið hava verið frammi, men sum eiga at verða tiknar fram aftur. Hesin táttur verður nevndur Bókahillin. William setur dám á Bókadeildin sigur, at bóka- várið 2000 verður merkt av, at kendasti rithøvundur Før- oya, William Heinesen, hevði fylt 100 ár 15. januar. DAGFINN OLSEN Forlagið Sprotin hevur fing- ið innivist í Bókaklubbatíð- indum at siga frá nýggjum spennandi tiltaki.. Sprotin er virkið forlag og ætlanir eru nú um at stovna bókaklubba Sprotin fyri vaksin fyri vaksin. Sprotin lýsir við 10 bók- um, sum er á veg og nakrir av høvundunum eru Sande- mose, Hoel, Lagerlöf og Tolstoj. Týðingar, sum Hans Thomsen, Finnbogi Ísakson og onnur hava Sprotin stovnar bókaklubba fyri vaksin. M.a. týðingar, sum lisnar eru í útvarpinum, verða útgivnar gjørt, og sum lisnar eru í útvarpinum, verða útgivnar. Ein kann melda seg til á Bókamiðsøluni á Hoyvíks- vegnum, um ein hevur áhuga í at gerast limur. Bókaklubbatíðindi koma nú í litum og nýggjum sniði Einki at skriva heim um Forkvinnan í Føroya Lærarafelag væntar, at mánadagin byrja realitetsamráðingarnar við Fíggjarmálastýrið. Tað er spurningurin um arbeiðstíð, sum sambært fyribilssemj- uni skal avgreiðast nú DAGFINN OLSEN - Í grundini er einki at skriva heim um, sum tikið verður til, sigur forkvinnan í Før- oya Lærarafelag, Elsa Bir- gitta Petersen, tá hon verður spurd um gongdina í sam- ráðingunum við lønardeild- ina í Fíggjarmálastýrinum. - Sambært fyribilssemj- uni frá í fjør, so skal punkt 5, ið snýr seg um arbeiðstíð, avgreiðast áðrenn 15. janu- ar, sigur Elsa Birgitta Peter- sen. Veruligar samráðingar Til samráðingarnar í fjør komu partarnir bert fram til eina fyribilssemju. Partarnir skuldu hittast aftur í vár. Partarnir hava havt fyrstu fundirnar og hava lagt fram síni sjónarmið. Fundur er avtalaður at verða aftur mánamorgunin og væntar Elsa Birgitta Pet- ersen, at farið verður undir veruligar samráðingar mánadagin. Føroya Lærarafelag hev- ur lagt stóran dent á, at skal arbeiðast eftir nýggju fólkaskúlalógini, so skal tíð vera til neyðuga umsiting og ráðlegging. Hetta er mett at kosta einar 18 milliónir krónur. - Arbeiðstíð og ymsu upp- gávurnar skulu avgreiðast í seinasta lagi 15. januar, sambært fyribils semjuni. Annars er ikki stórvegis at viðmerkja, sigur forkvinnan í Føroya Lærarafelag, sum skal til samráðingarborðið mánamorgunin klokkan 10:00. Enn er vónleyst at siga, hvussu útlitini eru fyri semju millum Fíggjarmálastýrið og Lærarafelagið (tilvildarlig mynd) Bókadeild Føroya Lær- arafelags hevur givið út bók í hesum sambandi, Veingj- aða Myrkrið, ið Edward Fuglø hevur myndprýtt so hegnisliga, at eisini Gylden- dal í Danmark og Mál og Menning í Íslandi geva bók- ina út. Enn einaferð er ætlanin at skerja Eysturoy og Nor-- Streymoy við sjúkrabilinum, hetta kemur at raka gomul, veik og sjúk. Og eisini tá so mangan brúk er fyri skjótari hjálp, tá vanlukkan rakar. Í øðrum londum hugsast um, at hava snarhjálp so nær borgarunum sum gjørligt, tí at ofta telur hvør minuttur, bæði fyri lív og førleika, men her hugsast um pengar. Ætlanin er, at privatisera tænastuna fyri at spara pening, hetta førur við sær, at sjúkrabilurin verður longri frá borgarunum, t.v.s. verri tænasta. Nei, eysturoyingar og norðstreymoyingar, latið okkum standa saman við okkara sjálvsagda rætti, um trygd fyri okkum, gomul sum ung, nátt og dag. Vit undirritaðu, sum starvast í tænastuni, heita á tygum, um at gera tygara til, at hetta ikki verður framt. Portørar áv- ara móti privatisering Torpederaðu stýr- isskipanarlógina Sjónligast komu veikleik- arnir í nýggju stýrisskipan- ini til sjóndar tá Heini O. Heinesen, Sámal Petur í Grund, Jákup Sverri Kass og Finnur Helmsdal aftaná at hava rørt eitt sindur í pott- inum í sambandi við skila- leysu uppsøgnina av lands- verkfrøðinginum kortini sluppu løgmanni undan at taka tær avleiðingar sum skuldu takast nevniliga at koyra landsstýrismannin Finnboga Arge. Harvið var tað grundstøði sum stýris- skipanar lógin var ætlað at hvíla á máað burtur. Tí landsstýrismaðurin segði ósatt fyri almenning- inum og løgtinginum og tá hann innanfyri tveir dagar megnaði at geva tríggjar ymsar frágreiðingar um or- søkina til at hann segði landsverkfrøðingin úr starvi so tvær av hesum eyðsæð ikki samsvarandi veruleik- anum. Tað var helst í lagi at royna eina nýggja skipan við sokallaðari ministara- ábyrgd aftaná at lógin sum bygdi á kollektiva ábyrgd hjá landsstýrinum var roynd í 50 ár. Men skal hendan skipan geva tað sum ætlað er mugu avleiðingar av mis- tøkum og misgerðum frá tí sum hevur ministaraábyrgd- ina takast. Og tann, ið skal føra hetta út í lívið er eingin annar enn løgmaður og hetta hevur síðan vundið uppá seg. Til hevur borið hjá landsstýrismanninum í almannamálum at vera eina søguna fyri og aðra eftir fram sum ikki er í samsvari við veruleikan uttan at løg- maður letur hetta fáa avleið- ingar, og onnur dømi eru. Tá lógin um nýggja stýr- isskipan var til fyrstu við- gerð ávaraði undirritaði ímóti at skunda broytingar ígjøgnum, men taka neyð- ugu tíðina til at styrkja løg- tingsumsitingina á løgfrøði- ligu síðini soleiðis at løg- tingið kundi geva landsstýr- inum eitt mótspæl og fara fram stigvíst heldur enn at skunda broytingarnar ígjøgnum. Hetta fekk ikki undirtøku. Ístaðin var farið undir eina umskipan av um- sitingini í Tinganesi eftir donskum leisti har aðalstýr- ini vóru uppbygd og tú oysti fólk inn í hesa umsiting í mongum føri uttan atliti til førleikan hjá hesum fólkum at umsita forsvarliga. Vinnumálastýrið kanska hitt fremsta dømi um eitt hús sum er vorðið fylt upp við inkompetansu men kortini við slíkari politiskari makt, at til bar at lemja tann mest framkomna vitanarstovn og ein hin frægast virkandi ar- beiðsstovn - Landsverk- frøðingsstovnin. Verður ikki framyvir tryggja at løgtingið fær ar- beitt demokratiskt, og landsstýrismenn mugu taka avleiðingar av misgerðum sínum, so sær ikki ov gott út fyri demokratiið. Nú vita vit at ein sam- gonga altíð hevur gingið og framhaldandi vil ganga rættiliga langt fyri at halda samgonguna á lívi til tess at fremja samgongusetning- in, men tað er ógvuliga lætt og lættari enn fyrr, at fara av kósini tí í telvinginum millum løgting og lands- stýrið, gerst løgtingið hin veikari. Tann gamla stýrisskipan- arlógin var viðvíkjandi maktbýti avbalanserað og tað við vilja av fedrum lóg- arinnar, tí løgting og lands- stýri á ein hátt kundu halda hvørt annað í skáki, tí løg- maður kundi ikki útskriva løgtingsval, kundi ikki av- seta tingið, einans biðja tingið um at upploysa seg sjálvt og tingið hinvegin kundi ikki avseta løgmann tá hann einaferð var valdur. Henda skipanin varð slept, tí nú skuldi ministarin einsamallur standa við ábyrgdini og taka avleiðing- ar av sínum mistøkum og tað hevði verið í lagi um skipanin virkaði so men vit síggja nú at skipanin virkar ikki, harafturat síggja vit í verki hvussu eitt ódemo- kratiskt rák ger meira og meira vart við seg hjá summum landsstýris og løgtingsmonnum og fremst- ur teirra er sjálvur forsprák- arin fyri fullveldi, sum loysn hevur fullveldi á øll- um spurningum her í verð- ini. Merkti mær at hann helt at fullveldi mundi fara at hjálpa uppá demokratiið og fáa hesi tingini aftur á beint. Tað er ikki eiti á gandakraft sum er í hesum fullveldi, sum umframt at fáa demo- kratiið at virka, eisini skal fáa hugflogið at skapa nýggj kor, arbeiði, nýggjar vinnur og so framvegis og eitt gev- andi altjóða samarbeiði, sum skal loysa flestu av okkara trupulleikum. Løgið at hesin maðurin ikki sjálvur sær, hvussu langt úti tað er, at leggja fullveldinum hesar egin- leikar til. Undir arbeiðinum við broytingini av stýris- skipanini var ikki loysingin havd í huga, men tað teir kalla fullveldi er at loys- ingin skal proklamerast. Nýggja stýrisskipanin var ætlað at vera eitt stig á leið- ini til eina nýggja sjálvstýr- isskipan. Ístaðin eru komin í eina støðu, sum á ódemo- kratiskan hátt skal trýstast inn á okkum. Tað er møguligt, at fólk skjótt venja seg við, at hetta er í lagi, gloyma tær ógvus- ligu almennu peningaupp- hæddir menn hava loyvt sær at nýta, snøkt sakt í reinari flokspolitiskari propagandu fyri fullveldi. Kortini kann ein vóna, at ein gongd fæst í lag, sum hevur møguleika fyri eina fult demokratiska telving og samarbeiði millum løgting og landsstýri, men livst so spyrst. Nú tykjast so menn at vera farnir at røra eitt sindur í pottinum aftur og gera vart við sína misnøgd yvir tað skendsilsgerð, sum landsstýrismaðurin í vinnu- málum framdi, tá hann jarð- legði ein týðandi stovn, bert orsaka av einum »kompe- tansu stríði« ímillum eitt lít- ið fullført stýri í Tinganesi og ein ógvuliga vælbornan stovn undir landsstýrinum. Fyrilestur á Fiskirann- sóknar- stovuni Svein Jentoft, professari í sosiologi við Lærda Há- skúlan í Tromsø, heldur fyrilestur, ið hann kallar: Fiskivinnuumsiting sæð úr samfelagsvísindaligum sjónarhorni. Svein Jentoft hevur síð- an 1987 verið professari í sosiologi við Lærda Há- skúlan í Tromsø. Hann hevur staðið á odda fyri fleiri altjóða granskingar- verkætlanum um fiski- vinnuumsiting og menn- ing av fiskivinnnusamfel- øgum. Hann vitjar í Før- oyum í sambandi við fund í stýrisbólkinum fyri Granskingardepilin í Klaksvík. Fiskivinnuumsiting snýr seg einamest um við samfelagsstovnum at stýra atburðin hjá menn- iskjum. Yvirhøvur er tað tað, ið samfelagsvísindini takast við. Hóast hetta, so er tað lívfrøðin, sum fram um alt verður hildin at vera einasti fakkunn- leiki, ið krevst. Í fyrilestr- inum verða grundir givnar fyri, at samfelagsvísindini eiga at verða betur um- boðað í fiskivinnuumsit- ingini. Sí eisini heimasíðuna www.sleipnir.fo/setur/ tiltoek Atli P. Dam, fyrrverandi løgmaður