leygardagur 27. mai 2000síða 4

7 tíðindablaðið sosialurin Nr. 101 - 27. mai 2000 6 tíðindablaðið sosialurin Nr. 101 - 27. mai 2000 HØGNI MOHR Tórskvøldið varð roknskap- urin hjá Tórshavnar Havn fyri 1999 lagdur fyri bý- ráðslimirnar í høvuðsstað- num. Bæði nevndarlimirnir í havnarnevndini við Tór- finni Smith á odda og bý- ráðslimirnir annars hava or- søk at vera nøgdir. Inntøkurnar í fjør hækk- aðu umleið 10 prosent í mun til árið fyri. Seinastu trý árini hava inntøkurnar hjá Tórshavnar Havn verið hesar: 1997 - 24,7 milliónir 1998 - 26,6 milliónir 1999 - 29,3 milliónir Fleiri vørugjøld Á leið helvtin av inntøku- num er vørugjald. Annar stórur partur er havnar- og brúgvargjald, sum skip og bátar rinda, og triðja stóra inntøkukeldan er leigugjald fyri bygningar og havnar- øki, ið er einar 6 milliónir. Ymiskar orsøkir eru til stóra inntøkuvøksturin. Greitt er kortini, at vøru- gjaldið, sum er álítandi bar- ometur fyri búskaparstøðið landsins, er hækkað mest. Serliga tí innflutningurin er vaksin munandi seinastu tíðina. Bílig útbygging Fastar og leysar rakstrarút- reiðslur hjá Tórshavnar Havn vóru í fjør o.u. 10 milliónir. Sløku 20 millión- irnar, ið lógu eftir, verða í høvuðsheitum brúktar til ta stóru molabreiðkanina. Hetta arbeiðið verður munandi bíligari at gera, enn hildið varð tá ið tað varð boðið út. Kostnaðurin varð mettur til einar 60 milliónir, men tá ið tilboðini vórðu latin upp, vóru øll betur enn væntað. Staðfest varð, at ar- beiðið »bert« fer at kosta góðar 40 milliónir. Avlop til havnina Tá ið tað gongur væl fíggj- arliga hjá Tórshavnar Havn, er tað bert havnin (ikki Havnin), ið fær beinleiðis ágóðan av møguligum avlopi. Peningur verður ikki fluttur til onnur kommunal øki. Í havnarnevndini verður hildið, at um útbyggingar- nar vóru at enda komnar, so hevði tað kanska fløtt í havnarkassanum. Men neyðugt er eftir øllum at døma at fremja framhald- andi útbyggingar og um- vælingar, tí tørvurin á atløg- uplássi og havnarøki vekst- ur og broytist so hvørt. Neyðugt er at hava pláss til skip og serliga bingjur, ið eru vornar fleiri í tali. Byggja í Nýhavnini Havnanevndin arbeiðir í løt- uni við at skipa økið á keiini av nýggjum. Greitt er, at nýggi molin verður bingju- pláss burturav. Hetta gevur frípláss á tí innaru, so- nevndu Nýhavnini, har bingjurnar nú standa. Ís- lendska Eimskip er eitt av flutningsfeløgunum, ið kanska fer at byggja sær farmagoymslu á tí økinum Ongar aðrar ítøkiligar ella alment kendar ætlanir eru í løtuni um størri út- ella um- byggingar á økinum hjá Tórshavnar Havn. HØGNI MOHR Tórfinn Smith, formaður í havnarnevndini í Tórshavn, er ikki í iva. Oljufeløgini fara av egnum áhuga at leita sær til Havnar. Orsøkina heldur hann vera, at høvuðs- staðurin hevur nógv mest at bjóða á tænastuøkinum. - Okkar styrki fram um aðrar er, at samlaða tænas- tuútboðið er so stórt. Og vit fara at gera tað, sum stendur í okkara valdi at nøkta tørv- in hjá oljufeløgum, um olj- uvinnan verður veruleiki. Men vit renna ikki avstað beinanvegin við spaka og sementi. Fyrst skulu vit vita, hvønn tørv feløgini hava, sigur Tórfinn Smith, sum heldur tað vera klókast at gera ítøkiligar íløgur so seint sum gjørligt til tess at sleppa undan at binda pen- ing í óvirknar íløgur. Sund er egnað Úr øllum herðashornum hoyrast røddir, ið tala fyri júst sínum øki í sambandi við oljuvinnu. Firðir og sund verða dúgliga róst, og stórur dentur verður lagdur á at greiða frá, hví júst tann ella tann fjørðurin er best egnaður sum oljuhavn. Men formaðurin í havn- arnevndini í Havn heldur tað ikki vera nakra loynu, at økið á Sundi er væl egn- að; serliga tí virksemið hjá oljufeløgunum á hendan hátt fer at vera so tætt við Tórshavn. - Ein og hvør vinna vil virka har, ið best liggur fyri at vera. Ætlar tú tær t.d. at hava kiosk, so setir tú ki- oskina upp, har ið bestu út- litini eru fyri, at hon fer at bera seg, heldur Tórfinn fyri. Gott samband Sambært Tórfinn leggja myndugleikarnir í Havn stóra orku í at vera fyrireik- aðir til oljuvinnuna. Komm- unalu oyrini í høvuðs- staðnum standa á tambi, tá ið útlendsku oljufeløgini gera vart við tørv sín á tæn- astum. Og Tórfinn Smith stað- festir, at Tórshavnar Býráð hevur gott samband við hesi feløg. Tórshavnar Havn hækkandi inntøkur VØKSTUR. Ein inntøka á slakar 30 milliónir í fjør hevur við sær, at Tórs- havnar Havn verður betri før fyri at fremja íløgur í framtíðini Oljan til Havnar OLJUKAPPINGIN. Størri tænastuútboð í Tórshavn hevur sambært Tórfinn Smith við sær, at oljufeløg av sær sjálvum fara at vera áhugað í at vera so tætt høvuðsstaðnum, sum gjørligt Tórfinn Smith, formaður í Tórshavnar Havn Havnarútbyggingin í Havn gjørdist munandi bíligari enn væntað, og hetta lættir munandi um fíggjarstøðuna Mynd: Jens Kristian Vang Leygardagin og sunnudag- in fer bretin Nigel Allcoat at hava konsertir í Føroy- um. Byrjað verður leygar- morgunin við eini orgul- matiné í Christianskirkjuni í Klaksvík. Síðani skal hann spæla sunnumorgunin undir gudstænastuni í Havnar kirkju. Í kirkjunum spælir hann uttan stumm- filmin. Tann stóra konsert- in, klaverimprovisatiónin, har stummfilmurin sam- stundis verður vístur, verð- ur sunnudagin kl. 16.00 í Norðurlandahúsinum. Nigel Allcoat (f. 15/3 1950) er kendur sum ein av fremstu improvisatørum á orgul og klaver í Onglandi. Hann er m.a. útbúgvin á London Royal School of Church Music og á Con- servatorio Santa Cecilia í Rom. Her var hann tann síðsti klavernæmingurin hjá tí kenda Germani. Seinni hevur hann eisini útbúgvið seg hjá Piet Kee, Anders Bondemann, Andre Isoir o. ø. Fjølbroyttur snillingur Sum 16 ára gamal spældi Nigel Allcoat t.d. klaver- konsertina hjá M. Tippets í Keypmannahavn. Seinni hevur hann luttikið í dóm- arapanelum undir kapping- um, og undirvíst á master- classes runt um í heimi- num. Hann hevur havt eitt ótal av konsertum, sum mangan eisini eru útvarp- aðar. Í 1988 bleiv hann sett- ur í starv sum gestalærari í improvisatión við konserv- atoriið í Manchester. Hetta starv var nýtt — tað fyrsta av sínum slag - og serliga ætlað Nigel Allcoat. Hann hevur fingið sera lagaligar undirvísingar umstøður við universitetini í Oxford og Cambridge, umframt eitt gestaprofessorat við Kon- servatoriið fyri Kirkjutón- leik í Dresden. Haraftrat undirvísir hann á Internati- onal Summer Organ Cons- ervatoire, sum liggur hon- um serliga nær at hjarta. Har samarbeiðir hann við m. a. Piet Kee, Ewald Koi- man, Ulrik Spang-Hans- sen. Nigel Allcoat hevur fing- ið sera góð ummæli fyri sínar improvisatiónsfløgur. Ein kom út í 1993 og ein í 1996. Eisini hevur hann givið fløgu út við enskum og fronskum barokktón- leiki. Hann hevur haraftrat framleitt 2 pedagogiskar fløgur um improvisatión og aðrar fløgur. Umframt im- provisatión so er hann sera áhugaður í gomlum tón- leiki og ljóðførum. Tískil hevur hann fingið eitt sera tætt samarbeiði við tann franska orgulsmiðin Bern- hard Aubertin, sum serliga hevur lagt seg eftir at byggja barokkorgul. Umframt at virka sum pedagogur, solistur og akk- Klaverkonsert aft- ur við stummfilmi- num Jeanne d´Arc ompagnatørur er hann 1. dirigentur hjá einum frá- líkum kóri í Hinkley. Nigel Allcoat er sera fjølbroyttur og hevur eini serlig evni at ”blíva eitt” við ljóðførið, sum hann spælir á, og at fáa sjálvt eitt lítið og einfalt orgul at ljóða upp til sítt besta. Jeanne d´Arc eitt stórverk í filmssøguni Filmurin ”Jeanne d´Arc” er frá 1928. Tað er Carl Th. Dreyer, sum hevur gjørt filmin. Í søguligum samanhangi hevur hesin filmurin fingið umdømi, sum ein tann best spældi langi stummfilmurin nakrantíð. Tað framúr- skarandi myndamálið bergtekur enn í dag hyggjaran, og staðfestir at filmurin er eitt stórverk í filmsøguni. Filmurin er um ”prosessina” og av- rættanina av tí ungu fronsku gentuni ”Jeanne d´Arc”. Við óteljandi nærmyndum skapar Dreyer eina skelkandi sálarliga nærveru. Einfalt kvinnuhatur og religøst hyklarí ger avrættanina av Jeanne (1412 — 1431) til eitt martyrium, tá hon ofrar seg fyri Gudi og Føðilandið. Longu sum barn hoyrdi bóndadóttirin Jeanne (Jomfrúgvin frá Orleans) røddir, sum bóðu hana um at gerast Guds amboð. Heim hennara var sora av bretum, men einki kundi vika hennara samband við Harran. Eftirtíðin hevur minst hana, sum tann sakleysa, ið var ofrað av sínum egnu í einum kyniskum valdsspæli. Tann viður- kendi enski pianisturin Nigel Allcoat er ein av teimum fáu, sum dugir listina til lítar at improv- isera til ein stórfingnan film sum hendan. Søgan um Jeanne d´Arc er eisini áhugaverd í dag. Nevnast kann, at júst í hes- um døgum verur ein nýggjur filmur, sum er gjørdur í Hollywood, um Jeanne d´Arc vístur í filmshallum runt um í heiminum. Nú er so eisini møguleiki at síggja og uppliva tann gamla filmin. Ferðin til Føroya hevur verið undir fyrireiking í yvir eitt ár. Í fjørsummar var danska Karin Jürgen- sen, sum er samskipari hjá Nigel Allcoat, í Føroyum og vitjaði ymsastaðni har møguleiki kundi verið at hildið konsert. Úrslitið er at Norðurlandahúsið hevur fyriskipa hesar tríggjar konsertirnar í Klaksvík og Havn. Nigel Allcoat hevur haft tilsvarandi klaverimp- rovisatiónir saman við filminum ”Jeanne d´Arc” bæði í Danmark og Týsk- landi. FRÓÐI LØKSÁGARÐ Mikudagin var fundur mill- um Føroya Arbeiðarafelag og starvsfólk á gistingarhús- um og matstovum. Á fund- inum var tosað um møgu- leikan fyri at fáa hesi starvs- fólkini innlimaði í Føroya Arbeiðarafelag, og harvið eisini fáa teirra sáttmálavið- urskifti uppá pláss. Øll hava krav uppá ein sáttmála Í løtuni er hesin starvsbólk- ur uttan nakað fakfelag. Eft- ir hvat skilst eru tað nøkur fólk innan hesa vinnuna, sum hava heitt á Føroya Ar- beiðarafelag um at gerast limir, soleiðis at tey koma at arbeiða undir sáttmála. Ingeborg Winther forkvinna í Føroya Arbeiðarafelag heldur tíðin er komin til at fáa viðurskiftini hjá hesum starvsfólkum í rættlag. -Vit skriva ár tveytúsund nú, so tað er minsta krav, hjá ein- um hvørjum tímaløntum at vera limur í einum fakfelag og arbeiða undir einum sátt- mála. Ingeborg Winther vil vera við at tað fyrst og fremst eru leiðslurnar fyri tey stóru gistingarhúsini og matstov- urnar sum liggja í buktini. Sum er nú er tað bara tað eina gistingarhúsið í landi- num sum hevur sáttmála við síni starvsfólk, og tað er Hotel Vágar. Hesin sáttmáli er meiri enn 10 ára gamal. Hotel Vágar er undantakið Sáttmálin kom í lag eftir at flogvøllurin lá lamin av verkfalli og somuleiðis Hot- el Vágar. Flogfelag Føroya noyddist upp í Føroya Ar- beiðsgevarafelag fyri at fáa loyst trætuna. Av tí at Flog- elag Føroya eisini eigur Hotel Vágar, so fylgdi hetta eisini við, og starvsfólkini gjørdist limur í Føroya Ar- beiðarafelag. Stjórin á Hotel Vágum Uni Danielsen, sum eisini er fyrrverandi for- maður í Gistingarhúsfelag- num, sigur at so vítt hann veit, eru starvsfólkini á Hot- el Vágum vælnøgd við henda sáttmála Sáttmálin, sum er ein sersáttmáli mill- um Hotel Vágar og Føroya Arbeiðarafelag, er í høvuðs- heitum tann sami, sum sátt- málin millum Føroya Ar- beiðarafelag og arbeiðsgev- arafelagið, umframat ym- iskar viðbøtur. Av tí tað at tað ikki eru øll starvsfólkini sum standa saman um ynski at blíva innlimaði í fakfelag, verður ført fram, at summi av teim- um føla seg hótt av sínum arbeiðsgevara, og eru bang- in fyri at vera søgd úr starvi, um tey fara at seta fram krøv um sáttmála og harvið helst eisini hægri løn. Hetta vísur Johan Restorff, stjóri á Hotel Hafnia, aftur uppá tað sterkasta, hann sigur at teir hava aldrin sett fram hóttanir móti fólki sum hava ynkst at blivið organiseraði. Tíð uppá at polit- ikararnir vakna Ingeborg Winther heldur eisini at tað er tíð uppá at poltitikararnir sum siga seg varða av teimum tímaløntu vakna. -Hesir menn ganga mangan út á matstovur í samband við sítt arbeiði. Teir áttu at hugsa seg um, og boykotta hesi støð, til rættindini hjá arbeiðsfólku- num vóru fingin í rættlag, sigur Ingeborg sum ger vart við at hetta er hennara per- sónliga áheitan Gistringarhúsfelagið eitt áhugafelag Aðalfundur var í Gistingar- húsfelagnum fyri viku síð- ani, har partar av nevndini stóðu fyri vali. Formaðurin, Uni Danielsen, ynksti ikki afturval. Enn hevur nýggja nevndin ikki skipa seg, men fundur um hetta, verður fyrst í komandi viku, og tá verður málið um møguligar sáttmálar viðgjørt. Sum nú er, er Gistingarhúsfelagið bara eitt áhugafelag, og hev- ur einki við sáttmálasam- ráðingar at gera. Johan Restorff, nevndar- limur, sigur tó, at málið um sáttmálar er úti hjá teimum einstøku limunum til um- røðu. Johan Restorff sigur víðari at skal sáttmáli gerast fyri starvsfólk innan gist- ingarhús og matstovuvinn- una, so er umráðandi at hann umfatar øll, eisini tey støð har veitslur og onnur líknandi tiltøk vera hildin, og ikki bara nakrar fáar matstovur og gistingarhús. Væntandi fæst meiri at vita um hetta mál tá nevndar- fundur hevur verið í Gist- ingarhúsfelagnum í kom- andi viku. Fundur við starvsfólk á gist- ingarhúsum og matstovum Í løtuni eru flest øll sum starvast innan gistinaghús og matstovuvinnuna uttan sáttmála