leygardagur 3. november 1990síða 12

Bjargingarbragdið i Sumbiarholmi == = EG í zu ) N x x I 1 x i ið a ; x r x M 3 gjøgnum øldirnar verid atvold i mong um Ssorgarlerki, men eisint í storbrøgd um á Sumbiarfjørdi, har stakmenn herd vandaferðum við skaplyndi, evnad av hesum herðu natúrkreftum, hava sett liv, hepni, dugna og dirvi í veð móti hesum kensluleysu, í blindari lúnski herjandi nátúrkreftum og vunnið Sor ikirnir eru nógvir, sum iå ið ein bátur hveldist á Sundinum um 30 yg allir doyðu, og tá ið Kálsgarðs in nakað eftir ár 1700 eisini hveld:st rt ein bátur isen: Sundinum eggja á eitt bert áralongdirnar hald millum tveir boðar stutt úr lógvan, ið fór rekandi inari ár ú vestur í havið. Bátur á heimveg s nr lætta seg upp á árini, rista sjóg skegginum og so fara undir med Kelduteigs gerðum í 1804 eisini hvøldist á vandastað, og hvert mannkyn á útróði Kona hansara, Sunnuva úr Geilin hoyggjaði á Kelduteigum við konufolki og óvitum og så tilburðin: hon visti sun var, at ongin hjálp var at vænta. Tumm- as var tann einasti, ið kom sær á kjøl Fad harða eysturrákið setti båtin við ferð eystur eftir fjørdinum stutt frá nalarbrúnni, og so stilt var veðrið, at tey á landi hoyrdu Tummas syngja kingosálmin »Nu flyer jeg til din nåde«, medan hann for rekandi gjøgnum A- gangin, til hann fór eystur um Jerð við Egg og sjólætst i Røstini. Sagt er, at Sunnuva stóð, sum hon var vorðin til stein, bleik sum eitt lík, langa tíð eftir tað, at maðurin var rikin eystur um sýn- ina. Hon svímaði ikki, tók ikki at gráta. So einaferð var tað, sum hon vaknaði við, vendi sær móti arbeiðsfólkinum og segði tungliga: »Hann er farin, eg má taka við, rakið samam«. Hon hevði fleiri bern at fostra upp og stersta garð í bygdini at rekja. — Og ein dagin fyri 40 árum síðan stóð eg á bakkanum yvir Tarakós og hugdi eftir »Ljosablåa«, åttamannafar Sakans og fleiri, ið annars er kent frá kappróðri á jóansekum. Teir komu við fullum segl- ør Ella tå ið Tummas bóndi í villasta veldi sum yndi. SN sgSialurin I Sumba er savnað oll Foroya nátúr Av summarsól, bjørøum og brimi evnað FU er sumbinga hugpruda lyndi. A. nov. 1890 nn á Sundið, kyrt hevði verið alland g i i inn um Hladið kik i bodarnir, at tå bátur 13] í u jáðir i tremur. Men a it væl av di var og ti I erð á stor gl han! duk oå } revi i í ta I r 10 f I in Sí 1181 3 € lun jOogvul I o n, 133 url 1 H nar r Tei ej r I Uu SU oð í t r t ) ir er hvøldur á S im í kyrru, bert av bodanna skjørleika nen ráðsnarir og knappskjótir bjargaðu sumbingar í evstu stund teimum trim um neyðsteddu Eg kundi sagt nógv meir um hesi her nevndu fólk og hendingar og aðrar við, ikki minst um Sunnuvu ella Sunnuna úr mint H murna Åruna og 1 ið um i eina aðru ferð, ti nú skal sigast frå ørsta bragdi av mongum í teirri ára gomlu av einari harð- og veldismiklari nátúr skaptu daríku Søg nga, ivaleyst í K d k endingum og n S i gr mest hug ) bygdasøg 10n enn bert er prentað í brot kyrru; tað nevvan og Flesjarnar el sum er sjáldsamt 1 i vetri. Sólin reisti litbjert úr havi og gylti Beinisverð yg allar fjallatindar. Restin mikla og all ir strongir og íður lógu m í fasta summarið, tíansheldur n svøvni, og sugið frá havinum, sum mest altíð syngur fyri oyrunum í Sumba, ljóð- aði sum tryggur andadráttur frá einum fast sovandi stórdjóri, sum onki ilt kundi hava í huga. Ongin kundi gruna, at hesin sjáldsami blíði vetrardagur, áð- renn hann kom at kveldi, skuldi gerast hin forlegtyngsti, men samstundis sýna ein hin mest dramatiska sjænleikin um mansdirvi og stórleika, sum er farin fram nakrastaðni í heiminum og stersta hending í Sumbiar hendingaríku bygdarsegu. Ti henda dag meira enn nakrantíð áður sannaðist orðatakið: Ongin veit á morgni at siga, hvar hann á kveldi gistir. Pól uppi í Kvíggj var ein álitismaður í øllum forum, og oddamaður bæði i bjørgum og sjóvinnu so væl sum í ellum landbúnaði, eir nnur frá x Í L O ait:ð tok Få Í £ h ik ið bí i að o I ran i ø Óli Sc l tiikomin (I i mælið K ( gera I ta nv få rumaðurir bvedin byrjað x 1 1 1 P 1 H På A 1 A Dånjal Johan, ið var 13 á gg Nú « ára gamal, at boða t« ð skul sama veg. Sjálvur fór hann út í Dal efti einumhvørjum seyði, hann skuldi sleppa í feitilendi. Meðan flestu jarðaeigarar eins og Pól ætlaðu at nyta henda sjáldsama agr ag til feitilendisterð, for fyra menn vid játi til útróðrar at fáa sær feskt annað, tí í Sumba er tað of ikki heimatiltøkt at fáa fisk um veturin, óður sum ringum veðr! upp til tíggju vikur í ti brim kann vera javnt og samt í g senn, sum fleiri ferðir er hent: meðar n eystanr viðhvert dag um kunnu troyta Sumbiarhavið og flyta góðan fong heim, sleppa sumbingar ikki i flot. Meðan áður nevndu menn sita og reka, Á la r eitt skot, at brimið 1 vistu teir, at onki var at bíða vid og tóku til tá teir komu at landi var longu imi, og Sundboðarnir stóðu So knappliga brann brimið á og varð við að sama so hart í åtøkum, at menn á landi óttaðust fyri, at tað vóru óráð at leggja á Sundið, og hin langa teinin eysturyvu hólminum var haldur ikki farandi við so lítlum fari, tí Tangaboðarnir stongdu land- i Flottinum, undir Hamri, ið var bróðir iadirbrodir til tveir, á båtinum vóru, fekk menn við sær, og við longum togi fóru teir oman á Hundagjógv vestanfyri Pollin og veittraðu til teir á bátinum um at leggja inn í gjáarmunnan, har bládýpi er, men bergi líkt til báðar síður. Teir ætlaðu at fáa fast á teir á bátinum og draga teir upp og soleiðis bjarga teimum úr vanda; men hesir vildu treyðir lata bátin farast og segdu seg vilja steðga eina stund enn, kanska legir kundu gerast so fræg, at klúgvandi varð inn um Sundið, og teir løgdu so útaftur frå landi og lógu og bíðaðu eftir betri líkind- um. At enda tóktist, sum teirra ætlan skuldi eydnast, tí tað var sum Sundboðarnir líðan- di lúgvaðust, og síðani legdu seg niður. Teir vóur ikki seinir at taka til árar, nú ván- Hósdagin í seinastu viku var ikki ókyrt á Mølini, sum var einasta lendingarpláss, sum- bingar nyttu í gomlum døg- um. Nú sæst ikki ein neyst- atoft skolaði burtur av briminum. Og nu halda sumbingar til å lónni uttast til høgru í niðaru myndini. Mynd: Kalmar Nr. 175 — 3. november 1990 eftir. Tey flestu eru r voru til at koma heim við báti og fongi, tí liði + Sundinum og ti havn fyri stavni M angan brestur ætlan, og hon brast ? Ti beint sum teir vóru komnir á haldið tist alda so øgilig vestanfyri, at teir hættaðu sær ikki at halda fram, men góvu seg til at stinga á fyr! at sleppa útum aftur, áðrenn boðarnir brutu aman um Haldið; men tað miseydnaðist, boðin breyt, bar við båtin, kappstoytti hann og hveldi menninar í havið. Onkur á landi vildi halda, at høvdu teir ikki stungið á, men díkt á fram, kundu teir allir borið boðini heim; men tað man vera ivingasamt, sjálvt um ikki brotið traff teir, at báturin, tá hann rann fram eins og gjøgnum bratta brekku niður av hini brettu bylgju við slíkari ferð, at hann legði alduna afturum seg, sum ofta er hent, kundi hald- ast so snórabeint av teimum fýra, at ikki óhapp hendi, tí hvussu lítið hann skjýtist á við slíkari ferð, melur hann sum á kúluni, kiptur runt í somu stund. Gjegnum brimrokið sóu teir, sum í Polli- num vóru staddir, og nógvir aðrir sumbing- ar henda dapra leik. Hvussu Tummast Pet- ur undir Hamri kom sær upp á kjelin og beinanveg royndi at sláa neglina úr, so bát- urin skuldi ikki halda á við at bólt runt av luftini, inni undir honum var, og tað eydn- aðist; meðan var Jákup úr Ólhúsi í Hørg eisini komin sær upp á kjelin upp eftir framstevninum, og sonur Tummast Petur, Jóan Petur, fleyt á einari ár. Men av Tummas í Byrgi úr Herg sóu teir bert ann- an armin koma undan einaferð, so sást hann ikki aftur; hildið varð, at hann var komin fastur í eitt sneri, og loddið hevði tikið hann at botni. Jóan Peturi vildi so væl mi pE