hósdagur 20. februar 2003síða 3

4 Nr. 35 - 20. februar 2003 Nr. 35 - 20. februar 2003 5 Einasta kvinna, sum hevur verið løgmaður, fær nú ein veg nevndan eftir eftir sær Á fundi í annaðkvøld fer Tórshavnar Býráð at taka støðu til, antin ein vegur uppi við Løgmannabreyt skal kallast upp eftir Maritu Petersen, fyrrverandi Løg- manni. Talan er um vegin í nýggju útstykkingini hjá Guttesen og Staksberg uppi við Løgmannabreyt. Gøtunavnanevndin hjá býráðnum hevur skotið upp at nevna vegin Maritugøtu eftir Maritu Petersen, sála og hesum hevur menta- málanevndin hjá býráðnum tikið undir við. Allar gøtur uppi við Løg- mannabreyt, hava nøvn eftir løgmonnum, har eru Hákunargøta, Andrasar- gøta, Pætursgøta og Kristi- ansgøta og nú kemur so Maritugøta afturat. Marita Petersen var løg- maður fyri javnaðarflokkin í 1993 og 1994 og hon var fyrsta kvinna, sum var løgmaður í Føroyum. Hon doyði 26. august 2001, 60 ára gomul. Antin mugu høvd á embætifólki rúka, ella má Annlis Bjarkhamar rúka, heldur Tórbjørn Jacobsen, fyrrverandi landsstýrismaður í mentamálum LANDSANTIKVARUR Áki Bertholdsen – Tað verður neyðugt at fáa fulla greiði á málinum um landsantikvarin. Tórbjørn Jacobsen, løg- tings- og fólkatingsmaður, og fyrrverandi landsstyris- maður í mentamálum, hel- dur, at einasta loysnin nú er, at Løgtingsins umboðs- maður kannar málið um setanina av landsantikvari til botns. – Hetta málið er nú so fløkt, og tað er so nógv sagt og gitt av so mongum ymiskum, at einasta óhefti stovnur, sum kann gera nakað vid málið, er Løg- tingsins Umboðsmadur, sigur Tórbjørn Jacobsen Og tað heldur hann av- gjørt eigur at verda gjørt. – Hetta málið kann vísa seg at verða ein gøla, ann- aðhvørt fyri landsstýris- mannin og sostatt tjóðvel- disflokkin, ella fyri embæt- isverkið í mentamálaráðn- um. Men er tad ein gøla, eigur tað at koma fram og so eiga neyðug stig at verða tikin. Antin eiga embætisfólk í Mentamálaráðnum at taka avleiðingarnar av einum vánaligum arbeiði í sam- bandi vid innstillingarnar til starvið. – Men verður niðurstøð- an hjá Umboðsmanninum, at Annlis Bjarkhamar hevur gjørt álvarslig mistøk, eigur hon at rúka, sigur fyrrver- andi landsstýrismaðurin. Annlis Bjarkhamar er fjórði landsstýrismaðurin í mentamálum hjá tjóð- veldisflokkinum hesi sein- astu fimm árini. Men Tórbjørn Jacobsen dugir ikki at siga, hví tað gongst so illa hjá tjóðvel- disfólki at støðast í Menta- málaráðnum. – Eg veit ikki um tað er nakað galið við landsstyris- fólkunum, ella um tað er nakað galið við embætis- verkinum. Men eg kann bara siga, at tað hevði onki við embætisverkið at gera, at eg gjørdi av at fara frá sum landsstýrismaður í sínari tíð. – Tað varð gjørt út frá míni egnu politisku meting av støðuni, sum tá var íkomin og sum eg metti kundi verða til skaða fyri flokkin og fullveldissakina frameftir. – Men eitt heilt annað er, hvussu liviligt tað verður hjá Annlis Bjarkhamar í Mentamálaráðnum eftir tað, sum er sagt og skrivað um embætisverkið í sam- bandi vid landsantikvarin. – Tað er eisini ein spurn- ingur um, hvussu liviligt tað verður hjá Steffen Stumman Hansen á Forn- minnissavninum, nú næs- tan alt starvsfólkið á stovn- inum hevur tikið greiða støðu til frama fyri Símun Arge. Mangt undarligt Annars heldur Tórbjørn Jacobsen, at mangt undar- ligt er farið fram í sam- bandi við landsantikvarin. – Er tað so, at Símun Arge er vrakaður til frama fyri ein dana, sum er verri skikkaður, er tað onki minni enn ein gøla, bæði fyri tjóðveldisflokkin, fyri fornminnissavnið og fyri almennu skipanina yvir- høvur. Hjá setanarnevndini var ongin ivi um, at Símun Arge varð best skikkaður til starvið og landsstyris- kvinnan eigur at hava ómetaliga góðar orsøkir til at skúgva tað tilmælið til viks. Annars heldur Tórbjørn Jacobsen lítið um tað, at bæði aðalstjórin og stjórin á mentanardeildini hava ver- ið í setanarnevndini. – Hvaðani skuldi lands- styrismaðurin fáa sína ráð- geving frá, eftir at innstill- ingin var gjørd, tá ið bæði fyrsti og annar styrimaður lógu niðurbundnir í málin- um? spyr hann. Tað hevur ikki verið sið- venja at spyrja messu- dreingirnar um ráð í trupl- um støðum. – Tí er tað hugsandi at skiparin hevur søkt sær ráð uttanhysis, og tá er mest hugsandi at tey hvørki hava verið saklig ella faklig. – Kunnu enntá hava verið partapolitisk, og tá er heilt illa statt. Torbjørn Jacobsen heldur annars, at vit eiga at hugsa okkum sera væl um, áðrenn vit seta ein útlending at um- sita tann partin av okkara sál, sum eitur okkara forn- minni. – Eg ivist stórliga í, um danir høvdu funnið uppá at sett ein turkara ella ein somaliara í starv sum danskan landsantikvar, tí hvørjar kenslur skuldu teir havt fyri donskum forn- minnum? – Og hvat verður tað næsta: Verður næsti leiðar- in á Føroyamálsdeildini kanska grønlendingur, spyr Tórbjørn Jacobsen. Lítið klokari Hann sigur, at hvørki hann, ella almenningurin annars, hava nakrar fyritreytir fyri at meta um málið og tí eigur umboðsmaðurin at kanna tad til botns. – Tað einasta, vit hava at halda okkum til, eru tær leysasøgur og alt tað við- varðandi túnatosið sum gongur ímillum manna, tí tað, sum er sagt og skrivað, verður ongin stórt klókari av. Men hann heldur at tað er undrunarvert, so stóran áhuga summir bólkar í samfelagnum hava fyri hes- um málinum, framum onnur mál, sum hava verið frammi og sum hesir somu bólkar als ikki hava givið gætur. Hann vil ikki út- greina hetta nærri, men í oddagrein í seinastu Fregn- um nevnir hann fólk kring granskingardepilin fyri Økismenning í Klaksvík og tað sum viðhvørt verður nevnt »Ruc-mafian« ímill- um manna. – Er tad so galið, at at tað eru ávísir bólkar í samfel- agnum sum leggja trýst á skipanina, og sum hava ein serligan áhuga í, at Steffen Stumman Hansen fær starvið? spyr Tórbjørn Jacobsen. Men, hvat skuldi hesin áhugin verið, tí fyri- bils er ikki lætt at fáa eyga á samanhangin ímillum starvið sum landsantikvar- ur og ávísar »action- directe« ella politiskar kommandobólkar í Føroy- um, sum hann malber seg. Tjóðveldisflokkurin tigandi Hann spyr eisini, hvussu tad ber til, at leiðslan í tjóð- veldisflokkinum er so tig- andi. – Tjóðveldisflokkurin hevur verið rættiliga av- gjørdur í øðrum málum um embætisførsluna hjá lands- stýrismonnum og um rein- føri hjá politikarum, eisini hjá tjóðveldisflokkinum sjálvum. – Bara at ivi var sáddur um eina embætisførslu, skuldi tad vera nóg mikið til at fella ein landsstyris- mann. – Men nú tykist tað sum um støðan er broytt og tað er hugvekjandi, at tjóðveld- isflokkurin ikki er farin fram vid sama fastleika í hesum máli sum í øðrum, líknandi málum. – Men enn er so ongin almenn viðmerking komin frá flokkinum og tad kann fáa fólk at spyrja um ikki tað sama er galdandi fyri Annlis Bjarkhamar, sum var galdandi fyri Signar á Brúnni, Jørgen Niclasen og meg sjálvan, heldur Tór- bjørn Jacobsen. Hann sigur, at hann tók sjálvur sum tingmadur, í sínari tíd, stig til at fáa málið hjá Jørgen Niclasen kannað, tá álvarsamur ill- gruni var um hansara em- bætisførslu. Tad málið var kannað, og tað vísti seg, at illgrunin var grundadur. Jørgen var farin útum heimildirnar. Tí mátti hann fara frá. Tað var bæði neyð- ugt og rætt. – Enn veit eingin, um illgrunin um Annlis er grundaður. Men tað haldi eg skal kannast. – Umboðsmaðurin má fara ígjøgnum alt málið. Verður niðurstøðan at hon hevur traðkað álvarsliga við síðuna av, má hon, eins og Jørgen Niclasen mynstra av landsstyrisskútuni,sigur Tórbjørn Jacobsen. Okkurt høvd má rúka –Tað tykist ikki sum um at tað sama er galdandi fyri Annlis Bjarkhamar, sum fyri Signar á Brúnni, Jørgen Niclasen og meg sjálvan, sigur Tórbjørn Jacobsen, ið sjálvur varð feldur sum landsstýrismaður í mentamálum Tórshavnar Býráð kallar Maritu Petersen upp Hetta er vegurin uppi við Løgmanabreyt, sum nú fær navn eftir Maritu petersen Uppskotið um mis- álit, sum lagt varð fyri umboðsnevndar- fundin hjá SEV mánadagin, var bara til stýrið og ikki til stjóran SEV-FUNDUR Edvard Joensen Tá uppskot varð lagt fyri umboðsnevndarfundin hjá SEV mánadagin, var tað bara ætlað stýrinum. Stýrið fekk eisini eina átalu. Sam- tykt varð at seta í verk eina hoyring av stjóranum. Klæmint Weihe, stjóri á SEV, sigur við Sosialin, at tað, sum borið varð fram mikudagin eftir upplýsing- um frá einum umboðs- nevndarumboði, er ikki heilt rætt. Hann skal bara hoyrast í málinum, men fekk onga ávarðing ella átalu. Hans Tausen Olsen, um- boðsnevndarformaður vátt- ar, at so er. Tað var stýrið, sum hóraði undan misálits- uppskotinum, men fekk eina greiða átalu, sum varð samtykt við 58 atkvøðum fyri og 13 ímóti, sigur hann. Fyri hoyringini hjá stjór- anum atkvøddu 38 umboðsnevndarlimir, men 30 hildu ikki, at tað var neyðugt at kanna embætis- førslu hansara við eini hoyring. Klæmint Weihe, stjóri, sigur, at enn hevur hann einki formliga fingið at vita frá fundinum mánadagin annað enn, at hann heldur fram sum stjóri í SEV. At ein hoyring skal setast í verk, er eftir setanartreyt- unum hjá SEV stjóranum, sigur Klæmint Weihe. Hann er settur í starv eftir somu treytum, sum tæn- astumenn hjá tí almenna. Tó er hann ikki tænastu- maður, tí SEV ikki er al- mennur stovnur, men stjór- in er tó umfataður av teim- um skyldum og rættindum, sum tænastumannalógin ásetir. Tann horyngin, har hann so skal bera sína søk fram, skal vera klár til næsta umboðsnevndarfund, sum verður í mei. Tá fer so at vísa seg, hvat víðari hendir, Um stjórin sleppur heilt undan víðari viðgerð. Um hann kanska fær eina ávaring, ella kanska okkurt heilt annað. Klæmint Weihe, sigur, at hann fer ikki at gera nakað meira burtur úr hesum málinum, sum so mikið hóvasták hevur verið av. – Eg havi lært av hesum málinum, at eg átti at tikið gegnisspurningin meira álvarsliga og hildið meg frá onkrum viðgerðum. Men tað er farið, og eg veit so til eina aðruferð, um tað skuldi borið so á, hvussu eg ikki skal gera, sigur hann. Hann heldur, at tða kann fara at gerast trupult at manna týðandi nevndir í Føroyum við teimum við- urskiftum, vit hava her, uttan at onkur fer at renna seg í móti einum gegnis- trupulleika av og á. – Úrvalið er ikki so stórt, og øll kenna onkran, sum kemur fyri mestsum alla- staðni, vísir Klæmint Weihe á. Men eg fari at hugsa meg væl um, verður tað í framtíðini heitt á meg um at átaka mær slíkar nevndarsessir sum eitt nú tann í partafelagnum Vága- tunlinum. Tað vóru fleiri umboðsnevndarlimir hjá SEV, sum sótu innibrendir við spurningum til stjóran og stýrið, tá hesi vórðu víst av fundinum mánadagin SEV-FUNDUR Edvard Joensen Tað varð ikki alt rætt artborið á umboðsnevndar- fundinum hjá SEV á Hotel Hafnia mánadagin, sigur Regin á Lofti, umboðs- nevndarlimur. Serliga var tað atburðin, tá stýrið og stjórin vórðu víst av fund- inum, hann ikki er nøgdur við. Regin á Lofti heldur ikki, at tað var rætt, at stýrið og stjórin vórðu send av fund- inum, tí tað gjørdi, at har manglaði rættiliga nógv í, tá fundurin varð hildin. Hann sigur, at hann sjálv- ur og aðrir umboðsnevnd- arlimir við honum, høvdu fyrireikað seg til fundin við millum øðrum spurningum til júst stjóran og stýrið. Spurningar um tey aktuellu málini, sum hava verið frammi um eitt nú embætis- førsluna hjá stjóranum. Men av tí, at hvørki Klæm- int Weihe, stjóri, ella stýrið, sluppu at vera á fundinum, sótu hesir, sum høvdu spurningar til teirra, inni- brendir við teimum. – Stjóri og stýri sluppu ikki at vera á fundinum, tí tað hava teir stutt og greitt ikki loyvi til, sigur umboðs- nevndarformaðurin, Hans Tausen Olsen. Umboðs- nevndarfundur er bara fyri umboðsnevndina. Skriv- stovustjórin slapp at vera á fundi sum skrivari hjá nevndini. Men øll onnur skulu fara av fundinum. Formaðurin tekur sær vald Regin á Lofti ivast í, um tað er rætt, at umboðsnevndin er hægsta vald í SEV. Hann heldur, ikki minst við fund- inum mánadagin í huga, at umboðsnevndarformaðurin er við at gerast ein ov mátt- mikil persónur í felags- skapinum. Hann setir um- boðsnevndina til viks, hel- dur Regin á Lofti, umboðs- nevndarlimur. Aftur vísir hann til, at tað kom áheitan frá einum um- boðsnevndarlimi um at atkvøða um, hvørt stýrið og stjórin skuldu verða ver- andi á fundi. Men formað- urin vísti tí aftur við, at teir vóru longu farnir. Aftan á kundi so atkvøðast um teir skuldu koma innaftur. Og tann atkvøðugreiðlsan gav so tríggjar atkvøður í meiri- luta til teirra, sum vildu hava stýrið og stjóran uttan- fyri. – Eg haldi, at tað var púra burturvið, at vit skuldu sita har og viðgera bæði stjórn og stýri soleiðis, uttan at fáa møguleika at spyrja tey um teirra viðmerkingar. Eg meini so við. Hevur tú drip- ið ein mann, sleppur tú rættin VIÐ sakførara at verja teg. Men hesir sluppu ikki. Og heldur ikki nakar sakførari, sigur Regin á Lofti. Hans Tausen Olsen sigur, at tað var púra eftir for- skriftunum, at stýri og stjóri vórðu biðin um at fara av fundi. Hann hevur kannað mannagongdina hjá løg- frøðingum, og eingin hevur enn sagt honum annað enn, at tann framferðarháttur, nýttur varð mánadagin, var rættur, sigur umboðsnevnd- arformaðurin. At stýri og stjórn ikki sluppu at verja seg, heldur hann heldur ikki vera rætt. – Eg sendi teimum fimm brøv, har eg bað teir koma við sínum viðmerkingum. Stýrisformaðurin sendi um- boðsnevdarlimunum eina frágreiðing, meðan stjórin sendi fýra síður, sum við- gjørdu mín persón. Tað fingu limirnir hósdagin, sum fundurin var aftur mánadag, so eg fekk ikki tíð at gera viðmerkingar til tað, sigur Hans Tausen Olsen. Løgfrøðinga- kanningin Eitt, sum hevur verið nógv frammi í málinum og em- bætisførsluna hjá SEV stjóranum, er tann løg- frøðingafrágreiðingin, sum gjørd er um embætisførsl- una hjá Klæminti Weihe. – Sagt hevur verið, sigur Regin á Lofti, umboðs- nevndarlimur, at umboðs- nevndin hevur biðið um hana. Men eg veit einki um, at nevndin hevur verið kall- að saman til at taka støðu til eina slíka umbøn. Eg meini, at tað er formaðurin sjálvur, sum av sínum ein- tingum hevur biðið um hesa frágreiðingina. Og tað kann væl samanberast við, at Klæmint Weihe keypir vørur upp á nakkan á SEV uttan at siga leiðsluni frá. Tað hevur hann fingið átalu fyri, og eg haldi ikki, at um- boðsnevndarformaðurin eigur at sleppa púra uttan eina slíka heldur, vísir um- boðsnevndarlimurin á. Til tað sigur Hans Tausen Olsen, umboðsnevndarfor- maður, at tað er rætt, at hann einsamallur hevur biðið um frágreiðingina, men hevur sett umboðs- nevndina fyri hana. – Tað havi eg rætt til sam- bært fyrisitingarlógini, sig- ur hann. Eg havi kannað málið gjølla við løgfrøði- ligari ráðgeving, og tað er eingin ivi um, at har er rætt atborið. – Eg skal sum formaður fyri umboðsnevndini fyri- reika fundirnar hjá nevnd- ini, og tað havi eg gjørt við hasi kanningini. Hon kuldi til fyri at lýsa málið, sum viðgjørt varð á fundinum. Tann parturin, sum við- gjørdur varð, fekk eisini møguleikan, sigur Hans Tausen Olsen, umboðs- nevndarformaður. Misálitið var bara til stýrið Misnøgd við umboðsnevndarfundin Tað var einki misálitisuppskot sett fram móti Klæminti Weihe, stjóra á SEV, men móti stýrinum. Hinvegin vað samtykt við hoyring at kanna embætisførsluna hjá stjóranum Mynd: Jens Kristian Vang Umboðsnevndarformaðurin fyrireikar fundirnar hjá nevndini og hevur í tí sambandi rætt til at fáa sær tað tilfar, hann heldur seg hava brúk fyri. Eisini eini løgfrøðingakanning, sigur Hans Tausen Olsen, umboðsnevndarformaður Mynd: Jens Kristian Vang C M Y K 5 4