mikudagur 26. februar 2003síða 6

10 Nr. 39 - 26. februar 2003 Nr. 39 - 26. februar 2003 11 Nú er komið undir land við nýggjari stjórn í Ísrael, og tað ber í móti eini rættiliga víð- gongdari høgrastjórn. Hetta er ein sera álvar- som gongd, tí ætlaninar hjá hesi stjórn eru sera víðgongdar, tá hugsað verður um Vestara Áar- bakka, har flestu palestinensar búgva. Tað liggur á ljóði, at komandi stjórnin fer at nýta eitt komandi kríggj móti Iraq til av álvara at gera upp við palestinensarnar. Hvat merkir so hetta? Jú hetta merkir sambært altjóða eyðgleiðarum, at Ísrael við valdi fer at flyta stórar hópar av palestinensiska fólkinum av Vestara Áarbakka og innlima partar av hes- um øki í eitt komandi størri Ísrael. Oman á hetta kemur, at tað ljóðar eitt nú í norska út- varpinum, at Sharon hevur álvarsamar ætlanir um at reka palestinensar út úr sjálvum Ísrael. Her býr sum kunnugt meira enn ein millión av hesari tjóð, og Sharon hevur altíð mett hesar palestinensar sum eina hóttan móti innaru trygdini í landinum. Tað er tó lítið, sum bendir á, at altjóða samfelagið fer at góðtaka slíka etniska útreinskan í tí landi, sum skal umboða vesturlendskt fólkaræði í Miðeystri. Hinvegin er væl hugsandi, at Sharon í tí ruðu- leika, sum eitt kríggj móti Iraq fer at skapa í Miðeystri, kann sleppa gott frá at fremja um- fatandi fólkaflytingar á Vestara Áarbakka. Í einum komandi kríggi móti Iraq hevur USA brúk fyri fullum stuðli frá Ísrael, og Sharon fer eins og onnur lond í Miðeystri at krevja sín prís fyri stuðulin. Tað kann vera, at Sharon fyri eitt styttri skeið á hendan hátt kann kúga palestin- ensisku tjóðina til at gevast við harðskapinum og til at binda frið ella at sleppa sínum krøvum. Men sum frá líður er hetta ein bæði ómoralskur og vandamikil politikkur. Vandin liggur í hes- um, at politikkur Sharons ber við sær fræið til nýggjar stríðsspurningar og í tí, at hesin politikkur ikki loysir tann grundleggjandi spurningin í økinum nevniliga, hvør, ið eigur rættin til økini á Vestara Áarbakka. Tað er tí at vóna, at Vesturheimurin tekur sær um reiggj og setir Sharoin stólin fyri dyrnar, áðrenn ov seint er t.v.s., áðrenn lopið verður á Iraq. DAGSINS MEINING Sosialurin Høgrastjórn við vandamiklum ætlanum VIÐMERKINGAR Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Durita Simonsen durita@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Ingrid Bjarnastein ingrid@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Solby Eliasen solby@sosialurin.fo Dagfinn Olsen dagfinn@sosialurin.fo Ingi Rasmussen ingi@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 220727 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo Sosialurin í Eysturoy: Postsmoga 143, Saltangará tel. 447820 fax 449520 tel. 225429 e-post: vilmund@sosialurin.fo Sosialurin í Vágum: 360 Sandavágur tel. 333820, 220507 fax 333720 e-post: edvard@sosialurin.fo e-post: vagar@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Leiðslan í Heimarøktini sagt seg úr starvi Viðmerking í sam- band við, at øll leiðsl- an í Heimarøktini hevur sagt seg úr starvi Jana H. Dalsgaard, forkvinna, Felagið Føroysk- ir Sjúkrarøktarfrøðingar Felagið Føroyskir Sjúkra- røktarfrøðingar harmast um, at øll leiðslan í Heima- røktini hevur sagt seg úr starvi. Vit undrast og spyrja eins og øll onnur, hvat or- søkin man vera. Tað, at øll leiðslan fer samstundis ger sjálvsagt, at alt arbeiðið støðgar upp í eina tíð, og tá er vandi fyri, at tað, sum er uppbygt gjøgnum seinastu árini, meira ella minni, fer fyri bakka. Ikki lýsast eftir fakligum leiðara Tá vit so tann 22. februar lesa í Dimmalætting, at landsstýrismaðurin á økin- um sigur seg ikki vera vís- an í, at starvið sum fakligur leiðari í Heimarøktini verð- ur sett aftur, hvøkka vit sjálvsagt við. Hetta kann hann ikki meina í álvara. Hetta verður eitt stórt aft- urstig, ja, einki minni enn ein katastrofa, serstakliga tá tað júst nú m.a.verður arbeitt við, at seta á stovn døgnrøkt fyri alt landið. Havandi í huga menning- ina á hesum stovni og stóru avbjóðingarnar, ið standa fyri durum, hongur tað ikki saman. Sparingarnar á Sjúk- rahúsøkinum føra jú við sær, at arbeiðsbyrðan í Heima- røktini økist enn meira . Aftur eru tað tey eldru og tey veikastu í okkara sam- felag, ið eru fyri vanbýti. Støðan hjá teimum er, sum vit øll vita, als ikki nøkt- andi frammanundan. Júst, sum vit nú skuldu havt góð- ar fortreytir fyri at betra teirra umstøður, verður »teppið rykkt undan«. Felagið Føroyskir Sjúkra- røktarfrøðingar fer undir ongum umstøðum at góð- taka, at tað ikki verður lýst eftir fakligum leiðara fyri Heimarøktina. Kaj Leo Johannesen, Sambandsflokkurin Eg fari við hesum at takka Hergeir Nielsen fyri sína grein í Dimmu undir heitin- um »Søluátak Sambands- floksins«. Hettar er spírin til eitt kjak, sum formaður- in í uttanlandsnevndini leggur upp til, eg haldi at uppskotið fekk alt annað enn eina syndarliga lagnu. Nú er tað soleiðis, at for- maðurin loyvir sær at við- gera mína sálarliga støðu við at siga, at Kaj Leo Jo- hannesen, sum legði navn til uppskotið, man verða ein ótrúliga vónbrotin mað- ur. Her skal eg heilsa formanninum soleiðis, at hann ikki fær fortreð av hesum og siga, at uppskots- stillarin er ein ógvuliga glaður maður og sær seg hava gjørt eitt lítið ískoyti til kjakið um ES, uttan sjálvandi at tað kemur í nánd av, hvat formaðurin í uttanlandsnevndini hevur fingið á skaftið. Undirritaði hevur tann veikleika at síggja sjálvt eitt lítið framstig, sum ein sigur. Vit skulu minnast til, at vit higartil hava stungið høvdið í sandin, og sum kunnugt hevur uttanlands- nevndin ikki tað stóru ar- beiðsbyrðina, sambært for- manninum. Men undirritað er glaður og fyri at nevndin hevur hálað høvdið upp úr sand- inum og hevur fingið heitt á landsstýrið at skipa fyri einari ráðstevnu um ES, hettar er undiritaði takk- samur fyri. Tað er ikki, rætt tá sagt verður, at limaskapur í ES treytar, at tú hevur ein sjálvstøðugan lim at lima inn. Skotland er limur uttan at verða sjálvstøðugur, mær vitandi er Åland limur utt- an at verða sjálvstøðugur, eg haldi tað verða eitt slag undir beltið, tá formaðurin sigur, at »hendan limin ræðist Sambandsflokk- urin«. Formaðurin í uttanlands- nevndini veit, at í hesum føri kann ikki sigast, at Sambandsflokkurin ræðist, eftirsum Sambandsflokkur- in er tann, sum hevur fingið uttanlandsnevndina at heita á Landstýrið, at skipa fyri einari ráðstevnu um ES. Undirritaði metir, at tað er skaðiligt at sleingja út við populistiskum pástand- um, sum formaðurin ger, við at siga, at vit í Sam- bandsflokkinum vilja geva okkara fiskiríkidømi burtur fyri einki. Hettar er burtur- við og hevur einki við veruleikan at gera. Víðari sigur formaðurin í uttanlandsnevndini, at Sambandsflokkurin lat Kaj Leo Johannesen stinga fingurin í jørðina. Lat meg gera formanninum greitt, at undirritaði legði sjálvur uppskotið fram. Sambandsflokkurin virð- ir, at aðrir limir í flokkinum ikki noyðast at hava somu meining sum flokkurin í øllum, t.v.s beint øvugt av tí, sum vit kenna so væl frá Tjóðveldisflokkinum, har allir venda sær móti floks- formanninum í tingsalinum og bíða eftir tí kenda sign- alinum, áðrenn teir siga sína meining. Við vón um eina góða og gevandi ráðstevnu, sum kann menna vitan okkara um ES. Takk Hergeir Nielsen VIÐMERKINGAR Setan av fornfrøðingi Onki krav til føroyskt mál, ið er grundin undir tjóðini! Óluva Húsgarð Landsstýrismaðurin í mentamálum – ikki fólka- valdur, men við stórum valdi – hevur valt útlending framum føroying at vera stjóri á Fornminnissavnin- um. Hetta prógvar, hvussu aftarlaga føroyingar standa! Til samanberingar: Tað hevði ikki verið lukkuligt, um íslendskur mentamála- ráðharri hevði lýst í donsk- um blað eftir stjóra til almennan íslendskan stovn, og sum hevði sett dana framum íslending. Íslendingar hava tjóðar- stoltleika! Føroyingar hava ongan stoltleika! Føroyski umsøkjarin kann sleppa at vera hjálparmaðurin hjá dananum, ið hevur fingið starvið! Ikki tí at føroying- urin ikki hevur høgu út- búgvingina, ið krevst! Sitandi landsstýrismað- urin í mentamálum kann ikki kenna nakað til mál- stríðið í 1930-unum, og tær avleiðingar hetta stríð fekk fyri ávís fólk! Føroyingar kunnu ikki hugsa um fullveldi við sovorðnum fólki í landsins stjórn! Við fullveldi skal annað og meira til! FORSVAR! Tey fólk, ið forsvara hesa gerð, siga, at nógvir før- oyingar hava leiðandi størv í Danmark! Til hetta er at siga: Ongin føroyingur fær leiðandi starv í Danmark, uttan at viðkomandi er full- kønur í donskum máli bæði í skrift og talu! Talaði nakar um líkarætt í ríkisfelagsskapinum! Hugburður og persónur Høgni Debes Joensen Eitt fyribrigdi hevur kanska serliga í seinastuni gjørt vart við seg í Føroyum. Tað er hetta, at fólk í skrift og talu hava á lofti, at onkur stingur annan í ryggin, at framd verður bakbíting, at gingið verður frá givnum lyftum, at fólk siga seg úr flokkum av persónspurn- ingum og so framvegis. Við politiskari sannfør- ing er soleiðis, at hon kann verða tengd at huginum til persónligan fyrimun, eins og hon kann vera tengd at samskifti við ávísar per- sónar, familju, vinir, kenn- ingar ella starvsfelagar, ella sannføringin kann verða ektað -grundað á persónlig- an, sjálvstøðugan hugburð. Rættilig sannføring, eitt nú politisk, kann ikki sigast at vera til yvirhøvur, er hon í størri mun knýtt at vina-, kenningar- ella ættarbond- um. Tá er rætta heitið neyv- an sannføing ella hugburð- ur, men heldur vinalag ella í ringasta føri tað, ið nevnt verður opportunisma. Kennir tú teg ikki knýttan at einari eitt nú politiskari kós av øðrum orsøkum enn persónligum áhugamálum, so man vera ivasamt ella misjavnt við hugsjónarliga støðinum. Tó kanst tú sum vera man í fleiri førum væl skilja, at onkur rættiliga og rættvíst hevur fingið stykni til fólk, ið ein higartil hevur kent seg í parti við. At knýta seg til eina veruliga stevnu ella ætlan man bert hava ítøkiligt innihald, er hetta grundað á lívshugburð og ikki á per- sónar. Sjálvandi hava ávísir persónar umboðandi eina ávísa stevnu ella ávísan hugburð rættiliga ofta av- gerandi týdning fyri, í hvønn mun fólk koma at gera hesa stevnu til sítt egna hugsjónarliga áhuga- mál. Men hevur tú nomið eina hugsjónarliga sannfør- ing, so átti møguligur sym- ella antipatiur eftir tað at havt minni at týða, tí at tá er (ella tað átti at verið) tað, ið avgerandi týdning átti at havt, at verið tann stevna, ið tú sjálvur heldur vera hina røttu. Brennir tú fyri eini søk, so átti tað ikki at verið persónspurningar, ið gera av, antin tú heldur fast við sjónarmið tíni. Ein samfelagslig sann- føring kann í roynd og veru ikki verða tengd saman við, hvørjar persónar tær líkar og hvørjar ikki. Var tað so, at tú bert kundi verið felags um eina hugsjón ella ein hugburð saman við fólki, ið tær dámar, meðan tú vísir frá tær hugsjónir, ið eisini fólk, ið tær ikki dámar, hava, so vóru tey fá við fel- ags hugsjónum yvirhøvur. Og tá hevði verið tvørligt at nátt teimum hugsjónarligu málunum. Á sama hátt kundi verið sagt, at var tín felagshugur treytaður av, at tú var samdur um alt við øll í sama bólki, ja, so mundu verða fá í hvørjum bólki, eins og bólkarnir høvdu verið nógvir -so mikið nógvir, at einki hug- sjónarligt frambrot kundi verið framt yvirhøvur. Jákupsstovumaðurin, sáli, segði einaferð, tá ið vit sótu og prátaðu í byrj- anini av sekstiárunum, nak- að, sum í veruleikanum er sera einfalt, man samstund- is ógvuliga beinrakið. Veru- leikin kann jú stundum vera einfaldur. Hann segði nak- að soleiðis, tá ið prátið fell á politikk og politiskar flokkar: “Um tað nú var so, at øll tey, ið tóku undir við einum politiskum flokki, høvdu tað sjónarmið, at tey skuldu vera samd í øllum, ið flokkurin umboðaði av sjónarmiðum um alt, og skuldi teimum samstundis dáma øll tey fólkini, ið vóru í hesum flokki, so høvdu vit havt eins nógvar flokkar, ið tað eru fólk.” Teimum, ið áhuga hava annars fyri umrødda evni, skal eg mæla til at lesa bók- ina “Hvor der handles” eftir Bettinu Heltberg, ið sera hugtakandi gevur sína mynd av stríðnum -eisini umrøtt sum kongamorðið-, tá ið danski politikarin Svend Auken varð vrakað- ur sum formaður í danska sosialdemokratínum til frama fyri Poul Nyrup. Hetta var, sum vera man, ein herskin biti fyri Auken at slúka, men hann varð kortini verandi í flokkinum og varð seinni danskur um- hvørvismálaráðharri, vald- ur av sosialdemokratunum. Nýtt uppskot til tunnil í Suðuroy Ole V. Laursen, deild- arleiðari á Miðnáms- skúlanum í Suðuroy Stríð millum Vág og Tvøroyri hevur verið ein av orsøkunum til eina heldur treka framgongd sum heild í Suðuroynni. Tað hevur verið stríð um plaseringina av havnum og almennum stovnum v.m. Tað er sjálv- sagt skiljandi, tá eingin vil lata frá sær at vera mið- depilin, har framgongdin plagar at vera. Úrslitið hev- ur verið lyndi til at stovna tveir miðdeplar, har menn- ingin ikki hevur kunnað staðið mát við aðrir mið- deplar í landinum. Samstarv er sjálvandi loysnin á trupulleikanum, men tað hevur verið trupult orsakað av tí torføra vegnum. Vit á Miðnámsskúlanum kenna henda vegin sera væl. Hann er vandamikil og torførur at koyra eftir. Ofta havi eg verið bangin um, at nakað skuldi henda næm- ingunum á skúlavegnum. Tað vóru tí gleðilig tíð- indi, tá vit fyri nøkrum árum síðani hoyrdu um tunnilin undir Hovstúgvu. Hann fór at taka burtur tey vandamiklu økini á skúla- vegnum. Vit dugdu bara ikki at skilja, at tunnilin bleiv lagdur heilt uppi á fjallinum av hesum orsøkum: • Hann styttir bara koyri- tíðina nakrar fáar minuttir. • Tað eiga heilt vist at vera betri støð at leggja tunnilin, soleiðis at hann loysir ferðslutrupulleikarnar betri. • Tað letur seg gera at bora ein tunnil undir Vestmanna- sund og kann tí ikki vera ein tekniskur trupulleiki at leggja hann á einum meira hóskandi staði. Vit komu ásamt um, at tað var nokk tann ódýrasti hátturin at gera vegin tryggari. Nú er komið eitt nýtt uppskot til tunnil Felagið, sum gjørdi tunnilin undir Vestmannasundi, kann gera ein tunnil á einum nógv betri stað. Og vit hoyra, at orsøkin til at Landsverkfrøðingurin ikki sjálvur hevur skotið hesa plaseringina upp, er tí at teirra útgerð er avoldað. Tað nýggja tunnilsupp- skotið hevur við sær: • Ein sleppur undan at koyra upp á fjallið. • Ein sleppur undan teim- um brøttu svingunum í Hovi. • Ein sleppur undan einum vegastrekki í Hovi, sum ofta gevur trupulleikar í kava. • Koyritíðin verður mun- andi styttri. • Orkunýtslan verður mun- andi minni. • Tunnilin verður haraftur- at bíligari enn ein tunnil, sum liggur longri uppi á fjallinum. Øll í Suðuroynni mugu vera glað um nýggja upp- skotið. Ikki bara fólk úr sunnaru helvt, sum koma lættari til Smyril, men serliga fólk í norðaru helvt, sum eiga børn mugu vera glað. Ein stórur partur av teimum ungu taka students- prógv á Miðnámsskúlan- um. Við byggingini av einum nýggjum Miðnáms- skúla og munandi betring av skúlavegnum kunnu for- eldur vera rólig um framtíðina hjá børnumum. Tað nýggja tunnilsuppskot- ið er ein vegur, sum frá tí langa vegastrekkinum í Hovi heldur fram stórt sæð í eini beinari linju til Øra- víkar. Tað er ikki ivi um, at tað er nógv tann besta ferðsluloysnin. Hon vil uttan iva draga Suðuroynna saman og kann vera við til at seta meira ferð á menn- ingina her. Nú vóni eg ikki, at tað koma smápolitisk stríð upp í málið soleiðis, sum tað plagar. Men lat okkum øll her í Suðuroynni stuðla tí nýggja tunnilsuppskot- inum. C M Y K 11 10