leygardagur 16. februar 1991síða 18

Nr. 33 — 16. februar 1991 tíðindablaðið MINNILIGAR Síða 19 HENDINGAR Fråsøgn: Karl E. Andreasen Tá eg á fyrsta sinni fór til skips 15 ára gamal á Suðurlandi við Fossanes í 1937, upplivdi eg mangar minniligar hendingar. Skipari var Óli Joensen, vanliga nevndur Óli á Eiðinum. og fyrri bestimadur var Meinhard á Hædd. Pápi mín lat meg upp í hendurnar á hesum báðum til at venja upp til ein sjómann. Men tað var bert hetta árið, ið eg kom at verða saman við teimum, soleiðis sum tit seinri koma at skilja, hvør orsøkin var til tað. Millum pápa og hesar báðar menn var eitt sera sterkt vinaband. Hetta vinabandið kom av tí, at tå ið teir á fyrsta sinni fóru til skips, komu teir at sigla við tí skipi, sum pápi var skipari á. Teir sigldu saman í trý ár og gjórdust vinmenn fyri lívið. Påpi min var ein kendur skipari, og fekk eg góðan kunnleika frá honum, nu eg sjálvur sum ungur drongur skuldi fara burtur. Hann gre- iddi mær frá mongum, sum heyrði tilknýti til sjógvin. Hetta kom mær til góða, nú eg sum un- gur drongur skuldi fara til skips. Hann legði mær eina við, hvussu væl eg mátti fara um klædini. Ég skuldi halda tey skitnu frá teimum reinu klædunum, so hvørt sum eg hevði brúkt hesi. Ikki vóru klædnaskápini tá so tíðarhóskan- di, sum tey eru í dag umborð á okkara nýggju skipum. Heldur ikki vóru brúsubaðini eins góð, og tey eru í dag. Vit fingu einaferð um vikuna eitt sindur av vatni uppí eina spann, so vit fingu vaska okkum um andlitið, og so í sama vatni at vinda eitt par av hosum upp. Hesar gjørdust mangan vátar, tá ið sjógvur gekk á. Sjálvur var eg komin til trúgv á Jesus Kristus, og hann krossfestan, heystið fyri, og undirstri- kaði pápi, hvussu neyðugt tað var, at eg valdi be- sta pláss í kovggjuni, til at hava mína Bibliu og mina sálmabók. li, sum hann segði, so kundi eg taka hana fram, tá ið ein løta beyðst, tí tað er eins neyðugt, at sálin fekk fødi sum likamið. Vit skuldu sigla kl. 13.00, men longu kl. 11.00 farið eg at vita frá pápa, at nú er tíð at fara, tí á einum skipi, sum soleiðis skuldi út á hav, var mangt at fáa frá hondini áðrenn loysast skuldi. Ég tók klædsekkin og fór til gongu. Komin um- bord fór eg, at fáa mær klæðini til høldar. Tá ið eg hevði opnað klæðsekkin, så eg, at mamma mundi hava hugsað tað sama, tí ovast á klæðsek- FOSSANES. kinum lá nýggjatestamentið, og sálmabókin, og vórðu tær tí tær fyrstu, sum fingu pláss í koygg- juni. Áðrenn kl. 13.00 er skiparin komin um- borð, og gevur hann boð um, at motorurin skal setast í gongd. Tá ið hetta var gjørt, vórðu allir bodnir niður í káhúttuna, har hann vildi samla okkum um Guðs orð. Sálmur varð sungin, bón varð biðin og lestur lisin, og aftur ein sálmur sungin. Nú varð so farið á dekkið og skipið loyst. Mín fyrsti skipstúrur var byrjaður. Hetta sá so ljósareytt út, men tá ið komið var so langt frá landi, at okkara vøkru oyggjar sukku í havsbrúnni, og tað var farið at rulla, og onkur gestur var farin at geva seg til kennar, tá leitaðu tankar mínir aftur á Vágsheygg, sum man sigur, 58” við hjálp frá Guði og góðum monnum, so varð tað skjótt, at eg vann á hesi sjúku. Teir fingu meg at leita frameftir, ti á Suður- landið gekk leiðin, og okkurt skuldi fáast frá hondini. Ég sá, at menn fóru at gera snørini til. Sjálvandi skuldi mítt eisini gerast, og við góðari hjálp hevdi eg eisini fingið mítt klárt, tá ið skipa- rin ropti, at nú varð avhálað. Spennandi var tað at koma fram at vaðbeininum og kasta hetta tunga lodd fyri borð. Tá ið tað var komið á botn, so at heinta eins og hinir gjørdu, fílaði einar tvær ferðir. Men nú er tungt, so eg fór at royna at draga. Handalagið var kanska ikki av tí besta, men at borði kom, og var tað vakurt at síggja tveir stórar toskar flóta í vatnskorpini. Eisini her vóru góðar kreftir til hjálpar, so at eg fekk fi- skarnar inn. Tá ið eg hevði fingið teir levsar, lærdi teir meg at blóðga, tí tað mátti vera eitt tað fyrsta, ið gjørt varð. Síðani vórðu lippurnar skornar og koyrdar í lippukassan, tí einaferð um vikuna kom bestimaðurin at telja upp. Ju, skjótt var, at eg føldi meg sum maður millum menn. 120 verður sagt um sjómenn okkara, at teir uppliva hugnaligar løtur úti á sjónum og eisini minni hugnaligar, sum teir gjarna hava inni við seg sjálvan. Slíkar løtur komu vit eisini at uppli- va. Å prent er komin frágreiðing um eina slíka hending, sum Jágvan Kastalag sáli skal hava sagt frá. Her má ein seta eitt spurnartekin, um Jóg- van Kastalag hevur sagt hana soleðis, sum hon er endurgivin. Ég trugvi, at her má vera hend ein stór misskiljing, og tí fari eg, at loyva mær at siga frå hesi hending, soleiðis sum eg upplivdi hana. Í á frágreiðing, sum eg omanfyri sipi til, hevdi eg ikki lisið, tá eg 2. hvítussunnudag í ár var úti í Runavík ul eitt av teimum stóru missionsmøtu- num. Her kom eg á tal við ein av skipsteløgum mínum, sum hetta várið var sín fyrsta túr til skips, og var tað Arne Vatnhamar. Hann segði mær frá tí, ið skrivað stóð. Vit vóru tríggir mans, og greiddi hann nú okkum frá, hvussu hann og jápi hansara upplivdu hesa minni hugnaligu øtu. Påpin, sum gekk burtur við Fossanes i 1938, meðan hann sjálvur varð heima hetta árið, hoyrdi hetta neyðarróp, meðan hann einki hoyr- di. Eg upplivdi hesa óhugnaligu hending soleiðis, hóast eg var ein av teimum, sum einki neyðarróp hovrdi. Tað var ein dagin vit lógu í Ovrabakka- buktini, veðrið var gott og væl var at fiska. Tá ið kvøldið kom og snørini uppdrigin, uppgjørd og hongd á vaðbeinið, fóru báðar vaktirnar at gera reint. Vit lógu við sløktum motori og andøvdu við seglunum. 1å ið liðugt var at gera reint, átti bagborðsvaktin frivakt, og hevdi lagt seg. Sjálvur triði var eg frammi í lugarinum. Sum vit sita har frammi, vita vit ikki av, fyrr enn ein maður ke- mur niður gjøgnum kappan. Ja, hann eins og leyp niður, kemur fram í lugarið, dregur lúkur- nar frá og skal til at telja fólkið. Vit spyrja hann, hvat er áfatt, og fáa vit sum svar, at maður er dottin fyri borð, tí mugu vit fáa talt fólkið. Hava tit ikki hoyrt neyðarrópið, sum var at hoyra un- dir stýriborðsbógvi. Vit søgdu sum var, at vit høvdu einki hovrt, og fóru í stundini á dekkið. Ég má siga fyri mítt viðkomandi, at tað var ein óhugnalig sjón at síggja skiparan koma fram ef- ur dekkinum skólessur og í berum førovskum undirbuksum rópandi og biður hendan svara. sum ropt hevði. Skiparin var sjálvur vaknaður ax hesum rópi. Teir á stýriborðsvaktini, ið staddir vóru í stýrhúsinum, høvdu allir hovrt hetta rópið. Skundisliga vóru teir lopnir til bátin, sum stóð miðskips, høvdu skorið allar surringar og sett bátin út á lynningina klára til at skjóta. Ma- skinmeistarin, sum hevdi frivakt, lå og svav i ko- vggju síni afturi i kahuttini beint vvir av hurðini. sum gekk inn i maskinrumid. Hann vard eisini vaktur av hesum sama neyðarrópi, og ley p hann inn og setti maskinuna í gongd. Nú varð siglt nakrar ferðir í runding at leita; men har var einki at síggja ella at hoyra og tað av góðum grundum. li allir mans vóru innanborða. Og skip sóu vit einki. Vit sóu eitt hvítt ljós langt, langt burtur frá okkum, so frá tí skipinum kundi einki hoyrast. At tað gjørdist tøgn innanborða er vituligt: men eina løtu seinni varð so tøgnin brot- in av tveimum monnum. Tann fyrri helt, at mangt er løgið, og tann seinni helt, ja, mangt er millum himmal og jørð, sum vit ikki skilja. Hetta mugu vit ásanna, tí hvussu nógvar milliónir ja milliardir av krónum hava ikki amerikumenn og russar brúkt fyri at kanna rúmdina millum him- mal og jørð, og enn eru teir ikki komnir á mál. Eg átu ein ungdómsvin, sum hevdi aftastu kovggju i kahúttuni. Aftur til hansara fór eg fyri at vita, hvussu hann hevdi tað. og tá stóð hann a bonkinum skelkadur, tí eisini hann var vaknaður av hesum sama neyðarrópi. Saman við øðrum har afturi var kokkurin ein. Nú gekk túrurin sum vanligt, og tá id vártíðin var at enda komin, komu vit heim í gøllum góðum, og høvdu vit fingið nakað av fiski. Skipið varð nú landað og gjørt klárt at fara til Grøn- lands. Tað var vanligt at ungir dreingir, sum fóru fyrstu ferð til skips, mynstraðu fyri hálvan part, og soleiðis kom eg at gera hetta summarið. Sjálvan Norðoyastevnudag varð siglt av Klaks- vik, men ikki fyrr enn fótbóltskampurin var leik- tur. Okkurt kundi verið at sagt um hesa fráferð, men lati eg tað liggja á hesum sinni. Túrurin Gk væl yvir. Vit komu í Føroyingahavnina og øgdu tað upp, sum skuldi leggjast upp til brúks seinri á túrinum. Eisini høvdu vit nakað av ut- gerð til Sjómansheimið í Fóroyingahavnini. Vit byrjaðu nú fiskariid, og nógv var at fiska. Tá ið nakað var komið út á summarið, kom dam- pari yvir, og landaðu vit nakað av fiski í henda Á UR de Á F 3 þ