hósdagur 21. februar 1991síða 17

Nr. 36 — 21. februar 1991 eðaa Bush'sa dilemma Tað er nógv, sum bendir á, at tað ikki slepst undan einum stóru bardaga á landi um frígerðingina av Kuwait. Hetta er vorðið meira skilligt, nú bæði Bush í USA og Major í Onglandi so gott sum hava víst aftur tí seinasta sovjettiska friðaruppskot- inum. Sambært uppskot- inum skal Irak alt fyri eitt taka seg úr Kuwait uttan nakrar treytir, men um somu tíð so skulu russarar tryggja, at Irak verður varðveitt sum tjóð við verandi markum, og at Saddam Hussein verður sitandi sum landsins leið- ari. Meguleiki verður heldur ikki at fremja at- gerðir ella at doma Sadd- am Hussein seinni fyri krígsatgerðir hansara. Harafturat stendur í upp- skotinum, at palestina- spurningurin skal takast upp til umreðu. Bush segði, tá hann fekk innihaldið í uppskot- inum at vita, at hann kann ikki góðaka tað, tí tað er ikki nektandi. Hann vísti á, at fyrireikingarnar til bardagan á landi eru gjørdar og halda fram. Teir sameindu fara ikki at slaka. Hetta fekk sovjettiska uttanríkisráðharran, Bessmertnykh at úttala, at uppskotið er ikki vent til USA, men til Saddam Hussein. Við hesum vildi hann vísa, at tað mest av- gerandi er, hvat irakiski leiðari sigur til uppskotið. Seint í gjár var uttan- ríkisráðharri hansara, Tareq Aziz, á veg aftur til Moskva við einum svari frá Saddam Hussein. Flestu eygleiðarar rokna við, at Saddam Hussein fer at ganga við til sov- jettiska uppskotið, tí tað loyvir honum jú at taka seg úr Kuwait við ollum sínum herdeildum og hernaðarútgerð. Aziz segði annars á fundi í Teheran týsdagin, at góð- ir meguleikar eru fyri, at kríggið fer at enda nú. Tað fer fram eitt stórt diplomatiskt virksemi í letuni. Ein týðandi stjórnarlimur hjá Saddam Hussein hevur júst vitjað í Kina. Boðini frá kines- iska forsetanum vóru greið: Irak skal taka seg úr Kuwait beinanvegin. Meira er ikki komið al- ment fram um fundin. Flestu eygleiðarar geva ikki friðaruppskotinum hjá Gorbatjov stóran kjans, um so er, at inni- haldið er tað, sum er líkið út. Hóast tað sum heild gongur ST-samtyktunum á meti og eisini uppruna- liga kravinum frá USA, nevniliga, at Írak skal taka seg úr Kuwait, uttan nakrar treytir, so er tað vorðið alt meira sjónligt, at eitt nú amerikanarar og helst eisini bretska stjórn- in, eru ikki negdir fyrr enn Saddam Hussein hevur mist valdið í Irak. Amerikanski forsetin sigur, at hann ikki kann góðtaka at Saddam Huss- ein skal sleppa at taka seg úr Kuwait við einum stór- um parti av stríðsmegi síni og at hann framhald- andi skal vera ein hóttan í økinum við 4. størstu her- megi í heiminum. Eygleiðarar siga, at Bush er komin í eina tor- føra stødu. Tí ameri- kanska fólkið fer íkki at VALUTAKURSIR USA Dollari .. Bretland Pund .. V-Týskland Markur Svøriki Kréna Noreg Króna Frakland Frankur . Belgía Frankur Sveits Franku: Holland Gyliin Italia Liri ... Finnland Marku: Ísland Króna .. Eysturríki Skillingur Spanja Pesetas . Portugal Escudos Kanada Dollari .. Japan Yen .. Írland Pund .. Grikkaland Drakmur Kelda: Føroya Sparikassi Ultimo 20.2 síðsta mán. 573,60 573,50 . 1119,80 1124,30 384,61 384,95 103,00 103,13 98,35 98,47 113,02 113,40 18,690 | 5 10,5 10 í 54,680 54 695 6,175 6,157 | 4,3840 4,3610 49700 493,60 ; 4,3685 4,3510 102375 1025,70 3,5930 3,6130 vera nøgt við, at hann nú góðtekur eina vápnahvíld, sum ber í sær, at Saddam Hussein varðveitir sín politikk og hernaðarliga vald í økinum. Fólkið fer tá at spyrja, um tað veru- liga var tað vert at brúka so nógvan pening og lata so mong mananlív at tvinga Saddam Hussein úr Kuwait, men at lata hann varðveita vald sítt og harvið meguleikan at endurtaka álop á sínar grannar. Men hetta er so ikki í tráð við bókstavin í ST- samtyktunum og upp- runaligu ætlanunum hjá USA. Tí er Bush komin í eitt dilemma, har hann — fyri m.a. at varðveita popularitet sín í USA — er noyddur at taka stigið fult út og vinna bardagan á landi og harvið taka grundarlagið undan tí so tydningarmiklu hermeg- ini hjå Saddam Hussein. USA visir eisini å, at sam- bært samtyktunum hjå ST, so skal Saddam Huss- ein standa til svars fyri oydileggingarnar i Ku- wait. Tað eru eisini nógvir aðrir problemstillingar í hesum máli. Ein er stødan millum USA og Sovjet. Gorbatjov er tvingaður at lurta eftir hegravonginum í herinum, sum ynskir at Sovjet varðveitir steðu sína í Miðeystri og heldur fram við samstarvinum við Irak, sum landið hevur gjort tað í so mong ár. Hesin vongurin krevur eisini av Gorbatjov, at hann ikki letur alla åvirk- an í økinum til USA, sum í letuni hevur hálva mill. hermenn beint í nánd av Sovjet. Um somu tíð sum Gorbatjov er noyddur at lurta eftir herinum, so veit hann eisini, at hann kem- ur ongan veg við sínum búskaparliga politikki og royndunum at fáa landið á føtur, um hann ikki heldur seg væl við USA og vesturheimin. Bush hinvegin veit, at hann við at seta hart móti herðum nú móti tí sovjett- iska uppskotinum, setir Gorbatjov í eina torføra steðu. Tað fer at geva høgraheykunun meiri vind í seglini, og hetta fer aftur at merkja, at tað góða sambandið millum USA og Sovjet eitt nú við avvápnaðaravtalum aftur fer at kelna Men Bush veit eisini, at við Saddam Hussein við valdið í Irak og sovjett- isku hermegini sum hans- ara fremsta stuðuli, fer amerikanska ávirkanin at verða nógv skerd í økin- um. Tann stabiliteturin, sum USA hevur sagt seg vilja hava í økinum, fer tá als ikki at vera til, og vandin fer ti alla tidina at lúra fyri nýggjum atgerð- um frá eitt nú Saddam Hussein. Eitt annað dilemma, sum Bush fer at koma í, um hann ikki gongur við til at steðga krígnum eftir at Saddam Hussein hevur tikið undir við uppskoti Gorbatjovs er, hvat hini londini í samgonguni siga og annars hvat tey mongu londini í trygdarráðnum hjá ST siga, sum hava samtykt at Irak skal taka seg úr Kuwait, men einki hava sagt um, at Saddam Hussein eisini skal missa vald sítt. Her kann Bush vænta mótsteðu og endin kann verða, at samgongan fer at rilla. Eygleidarar eru ti samdir um, at Bush fyri at forða hesum vil hava kríggið á landi í gongd sum skjótast og vinna á Saddam Hussein, áðrenn split kann koma í. Samanumtikið er steð- an vorðin alt annað enn hugalig fyri Bush og hans- ara ráðgevarar. Vilja teir ofra túsundtals ameri- konsk lív fyri at gera av við irakisku stríðsmegina ella vil hann spara hesi mannalív og lata Saddam Hussein sleppa at taka seg aftur úr Kuwait og heim til sín sjálvs. Hetta er spurningurin í einum neturhylki. Og alt meðan Bush og hansara menn royna at viga allar hesar metingar- nar, streingja herovastar- nir í oyðimerkini á at fáa gongd á bardagan á landi, sum teir halda kann vinn- ast eftir stuttari tíð. Tað eru nevniliga teir, sum halda, at irakisku her- deildirnar nú eru so oyði- lagdar og so illa fyri, at tann stóri altjóða herurin fer at vinna kríggið skjótt og lætt. Men framvegis lúrir tó hóttanin frá teim- um kemisku og bakterio- logisku vápnunum. Hvat hendir, um irakar fara at brúka tey? Kann Bush veruliga liva við, at Sadd- am Hussein fer at drepa hundraðtúsund ungar amerikanarar. Nú bíðar so allur hein urin eftir svarinum frá Saddam Hussein. Kanska hann hevur sæð, hvussu illa fyri herur hansara er og longu er farin undir afturtøkuna, uttan mun til hvat USA sigur. Man Bush hava nervar at til- einkisgera ein her, sum tekur seg aftur úr einum hersettu landi — sum »veittrar« við tí hvíta flagginum og harvið gong- ur altjóða samtyktum á meti!!! Síða 17 Kaldið friðurin av- loysir kalda kriggið Í skrivandi løtu er ó- vist, hvørja lagnu sov- jettiska fridaruppskot- id i Golfkrignum fer at fåa i Bagdad og i Washington. Men eygleidarar eru farnir at tosa um, at ein kaldur friður nú hevur tikið seg upp millum tey bæði stór- veldini og hevur loyst kalda kríggið av. Og tað er fyrst og fremst kríggið í Golfin- um, sum er orsekin, men steðan í teimum baltisku londunum hevur eisini verið med- virkandi til hesa nýggju steðuna millum stórveldini. Russar halda nú, at tað hevur stóran týdn- ing fyri uttanríkispoli- tikk teirra, at teir royna at halda seg væl við bæði arabarar og londini í triðja heimin- um. Russiskir eygleið- arar vísa á, at uttan mun til, hvussu kríggið endar, so fara ameri- kanarar ikki at vra væl lýddir í Miðeystri, og tað hevur tí stóran týdning fyri russarar at styrkja um steðu sína í økinum. Tað er ein av orsekunum til at russarar nú meguliga áðrenn kríggið endar, royna at fáa ein dialog í lag við Bagdad — og at vísa á, at bumbingar- nar i Irak eru ikki í samsvar við ST-sam- tyktirnar. Tað sær ikki mætari út enn at henda steðu- takan Gorbatjovs kann hava stóran týdning fyri hann innanhýsis eisini. Ein meira av- gjørd steða móti USA kann sissa teir høgra- vendu í herinum og geva Gorbatjov betri møguleikar at fáa skil uppá í Sovjetsamveld- inum. Fjelmiðlarnir í Sov- jetsamveldinum gera alsamt meira burtur úr bumbuálopunum á Irak, sum teir kalla »Ovdimarkar-massakr- an« og ikki >Oyðimark- ar-Odnin«, soleiðis sum amerikanarar kalla kriggið. Trumfurin hjá sov- jettiska diplomatinum í krígnum er tann, at landið vil halda ST- samtyktirnar, sum siga at Írak treytaleyst skal taka seg úr Ku- wait. Eygleiðarar siga, at kaldi friðurin nú hevur avloyst kalda kríggið. Tað er greitt, at stór- veldini standa ikki so nær hverjum eðrum sum tey hava gjert. Eitt nú hava vit sæð, at ætlaði toppfundurin millum Bush og Gorba- tjov varð útsettur helst orsakað av Golf- krignum men eisini av steðuni í Baltisku lond- unum. Eitt, sum eisini hev- ur birt upp undir kalda sambandið millum stórveldini, eru tíðind- ini um, at russarar urd- an undirskrivingini av avvápnaðaravtaluni herfyri, í leyndum fluttu ein stóran part av síni hermegi eystur um Ural fjellini. Amerikanskir politikarar eru eisini farnir at seta eitt spurnartekin við, um hvussu nógv vald Gorbatjov hevur long- ur og um hann í veru- leikanum bert er mario- net hjá reyða herinum og ger eftir hansara boðum. Nú eru eisini teir po- litikarar í USA, sum ongantíð hava verið negdir við avvápnaðin, men sum heldur síggja »Stjørnukrigsætlan- ina« framda, farnir at gera vart við seg aftur og vísa á vandarnar í Sovjet. Fleiri amerikanskir politikarar, serliga høgraheykar, hava víst á, at umleið 400 sov- jettiskir flutningsbilar hava flutt hernaðarliga útgerð til Irak frá Iran. Um somu tíð verður fyrrverandi sovjettiski uttanríkisráðharrin Edward Sjevardnadse, skírdur landasvíkjari av hegraheykunum har fyri at hava gjert loyni- ligar avtalur við USA. Verða tað hegra- heykarir í USA og Sov- jetsamveldinum, sum koma at stýra gongd- ini, so er greitt, at heimurin gongur aftur móti myrkari tíðum v'* sterri spenningi c dubbing.