týsdagur 11. mars 2003síða 7

12 Nr. 48 - 11. mars 2003 Nr. 48 - 11. mars 2003 13 UTTAN ÚR HEIMI Hjálparfólk verða verandi í Irak Teir norsku hjálparfelagsskapirnir, sum hava fólk í Irak, hava boðað frá, at teir fara ikki at taka síni starvs- fólk úr landinum, hóast vandi er fyri kríggi. Somu felagsskapirnir hava fólk í fleiri av grannalondunum hjá Irak, og tey fáa heldur ikki boð um at fara haðani. Talsfólk hjá felagsskapunum siga, at tey fylgja gjølla við tí, sum hendir í Irak og í økinum yvirhøvur. Tey halda seg til tær upplýsingar, sum tey fáa frá ST, og sambært hesum er eingin vandi á ferð í løtuni, siga talsfólkini. Sunnudagin fór ST undir at flyta síni starvsfólk úr Ir- ak og Kuwait orsakað av vandanum fyri kríggi við Irak. Mæla til at avtaka miðnámsskúlar Sjey danskir serfrøðingar í undirvísingarviðurskiftum mæla í einari nýggjari frágreiðing myndugleikunum til at taka av studentaskúlan, handilsskúlan og vinnuskúl- arnar. Ístaðin skal skúlin hava eina trý ára útbúgving frá 9. til 11. flokk, siga tey. Tey sjey vísa á, at sum er gevst fimti hvør næmingur í danska skúlaverkinum orsakað av vantandi evnum, og hetta halda tey vera eitt prógv um, at verandi skúla- skipan virkar ikki eftir ætlan. Ístaðin mæla tey til at skipa eina grundútbúgving frá 9. til 11. flokk, har næmingarnir kunnu velja ymsar fakbólkar. Ikki fyrr enn aftan á 11. flokk skulu næm- ingarnir so velja, um teir ætla sær at taka eina vinnuút- búgving ella eina ástøðiútbúgving. Tey sjey siga, at hesin hátturin hevði gjørt, at nógv fleiri næmingar høvdu verið førir fyri at velja ta røttu útbúgvingina, og harafturat hevði tann nýggja skipanin serliga gagnað teimum veiku næmingunum. OPEC leggur krígsætlan Felagsskapurin hjá oljuútflytaralondunum, OPEC, fer hesa vikuna at leggja eina ætlan um, hvat gerast skal, leypa amerikanarar og bretar á Irak. Málið við fundinum er at sannføra heimin um, at nóg mikið av olju verður á altjóða marknaðinum, sjálvt um kríggj skuldi brostið á. Eitt annað endamál við fundin- um er at forða fyri, at oljuprísurin fer ov langt upp. Undir Flógvakrígnum í 1991 kom oljuprísurin upp í 41 dollarar fyri tunnuna, men hesaferð ætlar OPEC ikki, at hann skal koma so langt upp. Tað drúgva verkfallið í Venesuela herfyri hevur longu órógvað altjóða oljumarknaðin, og tað hevur noytt onnur lond at økja sína framleiðslu. Eitt nú er framleiðslan í Saudiarabia so stór, sum hon næstan ongantíð hevur verið fyrr. USA hevur biðið Saudi- arabia framleiða meiri olju fyri at nøkta tørvin og fyri at halda prísinum niðri, og hesum hava saudiarabar játtað. Funnu jarnaldargrøv Fornfrøðiongar í Kroatia hava funnið eina grøv, sum eftir øllum at døma er frá jarnøldini umleið 700 ár fyri Kristi føðing, skrivar ein kroatisk tíðindastova. Grøvin varð funnin í Papuk-fjallinum, sum er einar 150 kilometrar eystan fyri høvuðsstaðin Zagreb. Sambært tíðindastovuni hava fornfrøðingarnir funnið ymisk amboð í grøvini so sum øksir umframt nakrar prýðislutir. -Vit hava longu avdúkað ein part av søguni, sum vísir, at her búðu fólk fyri umleið 2700 árum síðani, sigur fornfrøðingurin Hrvoje Potrebica, sum starvast á fornfrøðiliga stovninum í Zagreb. Minst ein ráðharri og tíggju stjórnarskriv- arar hótta við at leggja frá sær, taka bretar lut í álopinum á Irak, og í undirhús- inum hótta nógvir Labour-limir við at atkvøða ímóti forsæt- isráðharranum. BRETLAND Árni Joensen: Higartil hava tríggir av teimum persónligu skrivar- unum hjá bretskum ráð- harrum boðað frá, at teir fara at leggja frá sær, tekur Bretland lut í einum álopi á Irak uttan ST-góðkenning. Men sambært blaðnum The Sunday Times umhugsa einir sjey aðrir skrivarar at gera tað sama. Ein av ráðharrunum í Bla- ir-stjórnini hevur longu kunngjørt, at hon fer frá, eru bretskir hermenn við í ein- um álopi á Irak uttan ST- góðekking. Tað er . Samstundis er greitt, at Tony Blair fær harða mót- støðu frá sínum egnu í und- irhúsinum. Tá Irak-kreppan var til viðgerðar í undirhús- inum herfyri, atkvøddu 122 floksfelagar hjá Blair ímóti stjórnini, men nú verður roknað við, at umleið 200 av floksfeløgunum hjá for- sætisráðharranum eru til reiðar at atkvøða ímóti hon- um, tekur ST-trygdarráðið ikki undir við at leypa á Irak. Tann vanligi bretin er eisini ímóti kríggi uttan góð- kenning frá ST. Tann seinasta kanningin vísti, at 62 prosent eru ímóti kríggi við Irak, tekur ST ikki undir við tí. Bara 15 prosent halda tað ikki vera neyðugt við ST- góðkenning. Tveir synir yvirgangs- mannin Khalid Sheikh Mohammed sita sam- bært blaðnum Wash- ington Post í varðhaldi hjá amerikansku fregnartænastuni CIA. YVIRGANGUR Árni Joensen Blaðið veit at siga, at CIA fekk fatur á tí níggju ára gamla Yousef al-Khalid og tí sjey ára gamla Abed al- Khalid undir einum átaki í Pakistan í september í fjør. CIA leitaði tá eftir Khalid Sheihk Mohammed, og undir einari húsarannsókn komu menn hjá fregnar- tænastuni fram á teir báðar smádreingirnar, skrivar Washington Post. Khalid Sheikh Mo- hammed var í somu húsun- um, men tað eydnaðist honum at flýggja, áðrenn CIA kom hagar. Teir báðir smádreingirnir og ein mað- ur vórðu verandi eftir, og hóast teir royndu at fjala seg, vórðu teir tiknir. Síðani handtøkuna hava teir báðir dreingirnir verið í varðhaldi hjá pakistansku trygdartænastuni, men um vikuskiftið vórðu teir fluttir við flogfari til USA. Tað váttaði CIA sunnudagin, og sagt varð, at dreingirnir eru á einum loyniligum staði. Í USA ætlar CIA at av- hoyra teir báðar smádreing- irnar fyri at vita, hvat teir vita um virksemið hjá páp- anum. Ein talsmaður hjá CIA sigur við Washington Post, at teir báðir dreingirnir fáa góða viðferð, men at fregnartænastan kortini ætl- ar at kanna, hvat teir báðir vita um pápan, ella um teir yvirhøvur vita nakað um, hvat hann hevur tikist við. Samstundis verður 37 ára gamli pápi teirra avhoyrdur á amerikansku herstøðini Bagram í Afghanistan. Wa- shington Post skrivar, at hann hevur fingið at vita, at CIA hevur synir hansara í varð- haldi, og á tann hátt vónar fregnartænastan at fáa hann at siga tað, sum hann veit um al-Qaeda og at avdúka, hvar sjálvur leiðarin í al-Qaeda, Osama bin Laden, er. CIA flutt smádreingir til USA til avhoyringar Labour-uppreistur ímóti Blair Fríggjadagin var rættiligt kaos á ferju- leguni í Klaksvík. Or- søkin var illa fyri- reikað vaktarskifti, tá Ternan varð tikin úr aftur siglingini, sum hon hevur røkt fyri Dúgvuna seinastu 7 vikurnar SAMFERÐSLA Rúna Sivertsen Ferðafólk, sum skuldu um Leirvíksfjørð fríggjadagin, vóru snøgt sagt á gosi. Orsøkin var, at Ternan varð tikin úr sigling mitt í ringastu “myldretíð” og send av Klaksvíkini tóm. Har slapp ikki ein einasti bilur við, hóast bíðirrøðin fylti fleiri ferjur. Sosialurin hevur spurt Poul Jákup Thomsen, ferðafólkaflutningsleiðara á Strandferðsluni, hví hetta hendi. - Ja, har kiksaði okkurt, og har hendi onkur misskiljing, sigur hann. Spurdur, hví slíkur kiks- ari hendir, sigur Poul Ják- up, at tað er ein góður spurningur. - Ein onnur ætlan varð gjørd, men eg minnist ikki rættiliga, hvat tað var. Eg má tosa við Páll Heinesen, sum fyrireikaði skiftið, fyrst, áðrenn eg kann úttala meg, sigur Poul Jákup. Spurdur, hvør hevur ábyrgdina av hesum, sigur hann: - Tað burdi verið eg. Poul Jákup sigur, at Sam sigldi longri út á kvøldið henda dagin, so at allir bilar kundu sleppa tvørturum í sámiligari tíð. Hann við- gongur tó, at teir kundu havt gjørt okkurt betur, og tað munnu mong vera samd við honum í. Undarlig undanførsla Søgur vilja vera við, at Ternan kundi ikki taka ferðafólk og bilar við henda túrin, tí bilett-maskinurnar máttu umborð á Dúgvuna. Hetta er eitt sindur ilt at skilja hjá teimum, sum seinastu vikurnar hava ferðast við Ternuni, tí ferðaseðlarnir verða altíð seldir við landgangin, tá fólk eru á veg umborð. Tí mátti borið til at gjørt sum vanligt,og síðani sett bilett- maskinurnar í land til nýtslu hjá Dúgvuni, tá hon byrjaði aftur at sigla. Í vikuskiftinum vóru leg- ur bæði í Nesvík og á Zar- epta. Legan í Nesvík var fyri hvannasundsfólk; tí fóru óvanliga nógv ferða- fólk á veg úr Klaksvík til Leirvíkar fríggjadagin. Vit settu okkum eisini í samband við stjóran á Strandferðsluni, Kristian Davidsen, og spurdu hann, hví Ternan fór tóm av Klaksvík. Hann sigur, at Ternan var ikki longur í sigling, og tí eftir reglunum um trygd, ikki kundi taka ferðafólk ella bilar. Kristian leggur tó aftrat, at teir møguliga kundu gjørt okkurt betur. - Vit vilja fegin koma í ein dialog við norðoyingar um, hvussu farleiðin um Leirvíksfjørð kann virka betur, sigur hann. Hann sigur, at tað tó er neyðugt at hava virðing fyri teimum fíggjarkarmum, sum politiski myndugleikin hevur ásett. Tað vóru júst 7 vikur fríggjadagin, síðani Dúgv- an brádliga varð tikin úr sigling, tí hol var á gronini. Tá sótu fólk í Leirvík og bíðaðu í tímavís og ánaðu ikki, hvat var galið. Tey, sum ringdu á Farstøðina, vórðu lika “klók”, tí har vistu tey einki at siga, hvar Dúgvan bleiv av. Hurlivasi hjá Strandferðsluni Hóast bíðirøðin á ferjuleguni fylti fleiri ferjur, fór Ternan tóm av Klaksvík fríggjadagin. Eingin góð frágreiðing frá teimum, sum hava ábyrgd- ina, er nóg goða at blíðka tey, sum máttu bíða í tímar henda dagin. Hetta var ikki fyrstu ferð at slíkt, undarligt er komið fyri hjá Strand- ferðsluni (Mynd: Norðlýsið) Íblásturin kom frá Afrika, tá árligu rút- misku musikkskúla- dagarnir vóru hildnir um vikuskiftið. Tórs- havnar Musikkskúli skipar fyri, og 160 ungfólk úr øllum landinum luttóku, tá Big Band, poppur, blues, gospel og rockur funnu saman í sannari harmoni TÓNLEIKUR Ingi Rasmussen Rútmur, gleði og talent. Tey trý orðini lýsa fræg- ast Rútmisku musikkskúla- dagarnar 2003, sum vórðu hildnir í Kommunuskúlan- um í Havn um vikuskiftið og endaðu við einum braki í Norðurlandahúsinum. Musikkskúladagarnir byrjaðu fríggjadagin klokk- an 15, tá børn og ung úr øll- um landinum settu hvørjum øðrum stevnu. Tey vandu út á midnátt fríggjadagin, allan leygardagin og høvdu ljóðroyndir sunnudagin. Tórshavnar Musikkskúli við Napoleon Nolsøe á odda skipar fyri, men lut- takarar og lærarar koma úr øllum heraðshornum at blása, sláa, spæla og syngja. Gleði fyri lívið Sunnudagin klokkan 16 var konsert í Norðurlandahús- inum, og teir nógvu, ungu luttakararnir borgaðu fyri, at stóri salurin varð fyltur. Útselt varð, og tónleikarar- nir megnaðu eisini væl og virðiliga at røkka út í hvønn krók. Hóast byrjanin var nakað trilvandi, so gekk konsertin væl, og spírandi evnini fingu víst, hvussu stóran týdning musikkskúlin hev- ur fyri menningina av før- oyskum tónleiki. Fleiri gávurík stórtalent vóru á pallinum, og haraft- urat fingu fólk høvi at hoyra og síggja sanna spæligleði. Og hon er ikki at forsmáa. At duga at handfara eitt ljóðføri er ein gáva, sum kann gleða teg alt lívið, hóast tær ikki nýtist at vera nakar virtuos- ur fyri tað. Svart og hvítt Ársins tema var Afrika. Allur tónleikurin hevði onkursvegna rútmiskar røt- ur til svarta meginlandið, har upprunafólk samskiftu sínámillum við trummum. Trummuskinnini úr Afrika vórðu so við og við blandað upp í tey klassisku instru- mentini hjá teimum hvítu, ið róptu seg siviliserað. Svørtu rútmurnar settu futt í tann hvíta mannin, og tað mátti áskoðarin í Norðurlandahús- inum eisini sanna sunnudagin. Hendan dagin bygdi tón- leikurin ikki bara brýr millum ungdóm á ymsum oyggjum í Føroyum. Vit vóru sam- stundis mint á, at tónleikur er gott amboð, tá byggjast skulu brýr millum lond, fólkasløg og ymsar fatanir, sum hava ilt við at tosa saman. Trummur og klimaks Konsertin var skilagott skipað á tann hátt, at tvey orkestur vóru inni á gólv- inum í senn. Meðan annað spældi, bíðaði hitt, og soleiðis gekst so skjótt sum yvirhøvur til bar at fáa drúgvu skránna frá hondini. Eitt sera gott hugskot, sum kann endurnýtast, tá onnur stór tiltøk skulu fyriskipast. Tað vóru heili 160 luttak- arar til rútmisku musikk- skúladagarnar í ár. Og tað er eitt bragd at fáa tað av- greitt upp á 1 tíma og 40 minuttir. Í ár vóru trý Big Band, sum vóru minni og meiri vand. Tey sótu vinstrumeg- in á gólvinum. Høgrumegin vóru poppbólkarnir, og tey skiftust so um at spæla. Og luttakararnir bæði fingu og góvu eitt stórt upplivilsi. Serliga stórt var uppliv- ilsi kanska hjá klarinettun- um og floytunum, sum van- liga blása klassiskar tónar. Við íblástrinum úr Afrika sluppu tey rættiliga at útfolda seg, og tað hóvaði teimum væl. Ongin Afrika-konsert uttan eina trummufinalu. Tá trummur, jambur og afrokór endaðu konsertina við 160 glaðum ungdómum úr 8 upp í 16 ár, sum sungu felagssang, so fingu tey smáu hárinin rættiliga at kenna, hvat orðið klimaks merkir. Musikkskúlin byggir rútmiskar brýr 160 børn og ung blástu, spældu og sungu, tá Rútmisku musikkskúladagarniar endaðu við einum braki í Norðurlandahúsinum sunnudagin. Her er tað Eirikur Skála, sum stjórnar einum av trimum Big bandum, sum vóru við Myndir: Ingi Rasmussen C M Y K 13 12